Susan M. Niebur

Susan M. Niebur kimdir?

Susan M. Niebur (1973 – 6 Şubat 2012), ABD'li bir fizikçi ve gezegen bilimcidir. NASA Genel Merkezi'nde 2002-2006 arasında Discovery Programı'nın bilim sorumlusu olarak çalıştı; sonraki yıllarda genç kadın gezegen bilimcilerin bir araya gelmesi için "Women in Planetary Science" sitesini kurdu ve NASA'dan aldığı hibeyle Discovery'nin tarihini yazmaya başladı. Bu kitap, yazar 38 yaşında kanserden hayatını kaybettiği için yarım kaldı; metni NASA Tarih Ofisi'nin görevlendirdiği editör David W. Brown tamamladı ve NASA's Discovery Program adıyla 2023'te yayımlandı. Niebur aynı zamanda annelik ve hastalık yıllarını anlattığı "Toddler Planet" blogunun yazarı olarak da geniş bir okur kitlesi edinmişti.

Susan Niebur'un hayatı

Niebur 1973'te doğdu; NASA'nın biyografi sayfası doğum yeri olarak Texas'taki Fort Sam Houston'ı gösteriyor. Lisans derecesini 1995'te Georgia Tech'ten fizik alanında aldı. Doktorasını 2001'de Washington Üniversitesi'nde (St. Louis) tamamladı; NASA Tarih Ofisi'nin kitaba koyduğu tanıtıma göre tezi galaktik kozmik ışınlar üzerineydi. Galaktik kozmik ışınlar, Güneş Sistemi'nin dışından gelen ve yüksek enerjili atom çekirdeklerinden oluşan parçacık akışıdır.

Öğrencilik yıllarında bilimsel çalışmanın yanında lisansüstü öğrencilerin haklarıyla da ilgilendi. Amerikan Fizik Derneği bünyesinde Lisansüstü Öğrenci İşleri Forumu'nu ve Ulusal Doktora Programı Anketi'ni kurdu; Ulusal Lisansüstü-Profesyonel Öğrenciler Birliği'nin başkanlığını yaptı.

NASA'ya 2001'de Başkanlık Yönetim Stajı (Presidential Management Internship) ile girdi ve bir yıl sonra Discovery Programı'nın bilim sorumlusu oldu. Eşi Curt Niebur de kısa süre sonra NASA Genel Merkezi'ne geldi; kitabın önsözüne göre o, bugün Gezegen Bilimleri Bölümü'nün önde gelen yöneticilerinden biridir. Çocukları olunca Niebur çalışma düzenini fazla katı buldu, NASA'dan ayrılıp kendi danışmanlık şirketini kurdu. Bu ayrılık 2006'da gerçekleşti. (Bazı kaynaklar Discovery'deki görevinin başlangıcını 2003 olarak verir; bu sayfada NASA Tarih Ofisi'nin kitaptaki 2002-2006 aralığı esas alındı.)

2007'de, aynı yıl, inflamatuar meme kanseri tanısı aldı. Bu, memede kitle yerine kızarıklık ve şişlikle ilerleyebilen, bu yüzden geç fark edilebilen agresif bir meme kanseri türüdür. NASA'nın biyografi sayfasına göre hastalık 2010'da yayıldı. Niebur hastalık boyunca danışmanlık işini ve araştırmalarını sürdürdü, 6 Şubat 2012'de 38 yaşında öldü. Geride iki oğlu vardı.

Discovery Programı ve kitabı

Discovery, NASA'nın 1990'ların başında büyük ve pahalı gezegen görevlerine alternatif olarak kurduğu bir programdır. Fikir şudur: Bir bilim insanı "baş araştırmacı" olarak bir görev önerir, ekibini kurar ve önceden belirlenmiş bir maliyet sınırı içinde aracı yaptırıp uçurur; öneriler birbiriyle yarışır. Önsözü yazan Michael J. Neufeld'in aktardığına göre ilk iki görev, NEAR ve Mars Pathfinder, yarışma olmadan atandı; ardından açık yarışmalara geçildi. Kitap bu modelin nasıl doğduğunu, nasıl işlediğini ve hangi zorluklarla karşılaştığını anlatır. Okur Mars Pathfinder'dan Lunar Prospector'a, Stardust'tan Genesis'e, MESSENGER'dan Dawn ve Kepler'e kadar pek çok görevin yönetim öyküsüyle karşılaşır. Kepler'in bilimsel sonuçları için Kepler Uzay Teleskobu sayfasına bakılabilir.

Niebur 2007'de NASA'dan bu tarihi yazması için bir hibe aldı. Kitabın kaynakçasında, 2009 tarihli olanlar da dahil, programın yöneticileri, mühendisleri ve bilim insanlarıyla yaptığı kişisel söyleşiler yer alıyor. Metin, ölümünden önce yaklaşık yüzde altmışı yazılmış hâlde kaldı. NASA, bu bölümleri düzenlemesi ve kalanı yazarın taslaklarından, notlarından, gazete kupürlerinden ve sözlü tarih kayıtlarından tamamlaması için gazeteci David W. Brown'ı görevlendirdi. Önsöze göre Brown, kalan bölümü mümkün olduğunca Niebur'un sesiyle yazmaya çalıştı. Kitap Discovery'nin ilk yirmi yılını ve yaklaşık 2011'e kadar olan dönemi kapsıyor; önsözü Michael J. Neufeld, sonsözü Curt Niebur yazdı. Yayın numarası NASA SP-2023-4238'dir. Yazarın hayatı ve hastalığı ise Brown'ın Avrupa'nın buz kaplı uydusu Europa'ya görev fikrini anlattığı The Mission (Custom House, 2021) kitabında da yer alıyor.

Okuma rehberi, bölüm özetleri ve kitabın ücretsiz PDF'si için kitap sayfasına bakabilirsiniz. Kitap bir görev kataloğundan çok bir yönetim tarihidir: asıl soru, kısıtlı bütçeyle bir uzay aracının nasıl yapılabildiği ve neden bazen yapılamadığıdır. Benzer döneme ışık tutan bir başka NASA tarihi için Mission to Jupiter sayfası da okunabilir.

Bilimle ilişkisi ve makaleleri

Niebur yalnızca tarih yazan biri değildi; görev yaptığı alanın içinden bakan bir fizikçiydi. Discovery'nin bilim sorumlusu olarak programın bilimsel öncelikleriyle idari kuralları arasındaki dengeyi yakından gördü. Bu deneyimi akademik yazıya da dönüştürdü: Space Policy dergisinde "Principal investigators and mission leadership" (2009), "Women and mission leadership" (2009) ve "Principal investigators and project managers: Insights from Discovery" (2012) başlıklı makaleleri yayımlandı. Bu yazılar, görevi bilimsel olarak yöneten baş araştırmacı ile aracı bütçe ve takvim içinde teslim eden proje yöneticisi arasındaki ilişkiyi ve kadınların görev liderliğindeki yerini inceliyor.

NASA'dayken gezegen bilimcilerin kariyerinin başındaki dönemi için "Early Career Fellowships and Workshops" (erken kariyer bursları ve çalıştayları) programını kurdu. 2008'de açtığı Women in Planetary Science sitesi ve Houston'daki Ay ve Gezegen Bilimi Konferansı'nda yıllık olarak düzenlenen kadın bilim insanları buluşması, bugün de gezegen bilimi çevresinde ağ kurma ve kariyer desteği işlevini sürdürüyor.

Ödülleri ve anılması

• Harold Masursky Ödülü (2012): Amerikan Astronomi Derneği'nin Gezegen Bilimleri Bölümü, ölümünden sonra "gezegen bilimi ve keşfine olağanüstü hizmet" gerekçesiyle ödülü Niebur'a verdi.
• Asteroit 113394 Niebur: Bu küçük gök cismi onun adını taşır; NASA'nın biyografi sayfası geçici adının 2002 SN21 olduğunu belirtiyor.
• Susan Niebur WiPS Networking Event: Gezegen bilimindeki kadınlar için her yıl düzenlenen buluşma onun adıyla anılıyor.

Kitapları

• NASA's Discovery Program (Susan M. Niebur): düşük bütçeli gezegen görevleri (2023)

Etkisi

Niebur'un etkisi üç alanda görülür. Birincisi, Discovery tarihini bir arşiv yığınından okunabilir bir anlatıya dönüştüren kitap; NASA Tarih Serisi'nin bir parçası olarak ücretsiz dağıtılıyor ve programın ilk yıllarını anlatan kapsamlı bir kaynak sayılıyor (önsöz onu Discovery'nin ilk yıllarının bugüne dek yazılmış en kapsamlı tarihi olarak niteliyor). İkincisi, gezegen bilimini daha kapsayıcı kılmaya yönelik çalışması: kurduğu site ve buluşma, yıllar sonra da sürüyor. Üçüncüsü, hastalığını açıkça yazdığı blog sayesinde kurduğu çevrimiçi topluluktur. Washington Post, Today ve The Planetary Society gibi yayınlar onun ölümünü duyurdu.

Kitaba ilgi duyan okur için kısa bir yol haritası: önce NASA's Discovery Program sayfasındaki özeti okuyun, ardından önsöz ve sonsözü içeren PDF'ye geçin. Önsözü yazan Michael J. Neufeld hakkında ayrıca bir Kimdir sayfası var.

Niebur'un hikâyesi, gezegen bilimi tarihinin yalnızca roketlerden ve görevlerden ibaret olmadığını da gösteriyor: bir programı kuran kurallar, onu yürüten insanlar ve alana yeni gelenlerin önündeki engeller de bu hikâyenin parçası.