NOAA 7-9 Kasım için G1 jeomanyetik fırtına öngörüyor: Koronal delikten hızlı rüzgâr geliyor

ABD'nin Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi'ne (NOAA) bağlı Uzay Havası Tahmin Merkezi (SWPC), 7 Kasım 2026 için yayımladığı öngörüde 7-9 Kasım günlerinde G1 (küçük) düzeyinde jeomanyetik fırtına bekliyor. Merkez, G2 (orta) düzeye çıkma ihtimalini de dışlamıyor. Nedeni bir güneş patlaması değil; Güneş'in atmosferindeki negatif kutuplu bir koronal deliğin ürettiği hızlı güneş rüzgârı akışı.

Koronal delik, Güneş'in manyetik alan çizgilerinin açık biçimde uzaya uzandığı ve bu yüzden yoğunluğu düşük, ancak hızlı rüzgârın çıktığı bölgedir. NOAA bu olguyu "yüksek hızlı akış" olarak adlandırıyor ve İngilizce kısaltması CH HSS. Rüzgâr Dünya'nın manyetik alanına çarptığında, özellikle manyetik alanın yönü uygunsa, manyetosfer sarsılıyor ve jeomanyetik etkinlik artıyor.

Ölçümlerde ne görülüyor?

SWPC'nin tartışma metnine göre son 24 saatte jeomanyetik alan sakin ile dengesiz arası kaldı; en yüksek üç saatlik Kp değeri 3 oldu. Güneş rüzgârının hızı 305 km/sn'den yaklaşık 422 km/sn'ye çıktı, gezegenler arası manyetik alanın toplam şiddeti 13 nT'ye ulaştı ve Bz bileşeni kısa süreliğine -9 nT'ye kadar güneye döndü. Güneye dönük Bz, Dünya'nın alanıyla bağlantıyı kolaylaştırdığı için fırtına açısından belirleyici bir etmendir. NOAA'nın 7 Kasım 04.01 UTC ölçümü ise hızın 443 km/sn, toplam alanın 15 nT ve Bz'nin +2 nT olduğunu gösteriyor; akış güçlenmeye devam ediyor ama Bz o anda kuzeye dönük.

Üç günlük öngörü tablosunda G1 düzeyine karşılık gelen Kp 5 değerleri şu aralıklarda bekleniyor: 7 Kasım'da 03-06 UT, 8 Kasım'da 21-00 UT ve 9 Kasım'da 15-18 UT. Aralarda 4,67 değerleri de var. NOAA ayrıca 7 Kasım 00.56 UTC'de Kp 4 beklendiğine dair bir uyarı yayımladı ve bunu 12.00 UTC'ye kadar geçerli saydı. NOAA'nın kayıtlarında 31 Ekim'de 18-21 UT aralığında Kp 6'ya çıkıldığı da görülüyor; Kp 6, G2 düzeyine denk geliyor.

Etkileri ve kutup ışığı

NOAA, G1 düzeyindeki bir fırtınada zayıf şebeke dalgalanmalarının ve uydu işletmelerinde küçük etkilerin görülebileceğini yazıyor. Kutup ışığının ise Kanada ve Alaska gibi yüksek enlemlerde, ABD'nin kuzey kuşağında, örneğin Michigan'ın kuzeyinde ve Maine'de görülebileceği belirtiliyor. Etki alanı, jeomanyetik enlemin 60 derecesinin kuzeyi olarak tarif ediliyor. Türkiye'nin enlemleri bu bölgenin çok güneyinde kaldığı için bu olaydan kutup ışığı görülmesi beklenmiyor; yine de uydu ve radyo kullanıcıları açısından izlenen bir durum.

Bir başka veri de yüksek enerjili elektronlar. SWPC'ye göre 2 MeV'den yüksek enerjili elektron akısı 6 Kasım'da 17.20 UTC'de 4631 pfu ile zirve yaptı ve "yüksek" düzeyde kaldı; 1 Kasım'dan beri 1000 pfu'nun üzerinde seyrettiğine dair uyarı sürüyor. Yüksek enerjili elektronlar, uydu elektroniği için bilinen bir risk etmeni. NOAA bu akının önümüzdeki üç günde, koronal delik etkisiyle normal ile orta düzey arasında olmasını bekliyor.

Güneş ne durumda?

Güneş'in kendisi sakin. Diskte dokuz numaralı bölge var ve çoğu durağan. Son 24 saatin en güçlü patlaması, 6 Kasım 02.51 UTC'de 4570 numaralı bölgeden gelen C5.7 sınıfı bir olay oldu. C sınıfı patlamaların çoğunu ise 4566 numaralı bölge üretti ve bu bölge, son bir günde belirgin biçimde büyüyen tek bölge. Dünya'ya yönelen bir koronal kütle atımı gözlenmedi. NOAA, 7-9 Kasım için M sınıfı patlama (R1-R2) ihtimalini sürdürüyor; R3 (güçlü) radyo kesintisi için ise her gün yüzde 10 şans veriyor.

Belirsizlikler

Koronal delik akışlarında fırtınanın şiddeti büyük ölçüde Bz yönüne bağlı ve bu yön saatler öncesinden kesin kestirilemiyor. Bu yüzden G2 ihtimali, öngörüde yalnızca bir olasılık olarak yer alıyor. NOAA'nın tahminleri günlük olarak güncelleniyor; hafta sonu ölçümleri hızın ne kadar artacağını ve Bz'nin güneye dönüp dönmeyeceğini gösterecek.