Douglas J. Mudgway

Douglas J. Mudgway kimdir?

Douglas J. Mudgway, Yeni Zelanda doğumlu bir mühendis ve uzay tarihi yazarıdır. 1962'den 1991'deki emekliliğine kadar NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'nda (JPL, Pasadena, Kaliforniya) çalıştı; bu sürenin büyük kısmını gezegenlerarası uzay araçlarıyla haberleşmeyi sağlayan Derin Uzay Ağı'nın (Deep Space Network, DSN) kuruluşu ve işletilmesiyle geçirdi. Emekliliğinden sonra yaşadığı ağın tarihini yazdı: Uplink-Downlink: A History of the Deep Space Network, 1957–1997 (NASA, 2001), Big Dish: Building America's Deep Space Connection to the Planets (University Press of Florida, 2005) ve JPL'nin eski direktörünün biyografisi olan William H. Pickering: America's Deep Space Pioneer (NASA, 2007). Kurmaca yazmaz; ama bilimkurgunun hep "orada" saydığı kısmı, yani bir uzay aracının Dünya'ya mesaj gönderebilmesini mümkün kılan insan ve makine zincirini en iyi bilen yazarlardan biridir.

Hayatı

Mudgway Yeni Zelanda'da doğdu ve Yeni Zelanda Üniversitesi'nden matematik ve fizik (kitaplarındaki ifadeyle matematik ve fen bilimleri) mezunu oldu; Uplink-Downlink'teki yazar notuna göre mezuniyet yılı 1945'tir. Pickering biyografisinin kütüphane katalog kaydında doğum yılı 1923 olarak geçer; tam doğum tarihini güvenilir bir kaynakta doğrulayamadığımız için yılı yalnızca not ediyoruz. JPL'ye gelmeden önce on beş yıl boyunca Avustralya'da güdümlü füze araştırması ve denemeleri alanında çalıştı. Yani uzay kariyeri, uzay çağından önceki füze mühendisliğinin devamıdır.

1962'de ABD'ye taşınarak JPL'ye katıldı. Kitaplarındaki yazar notuna göre Derin Uzay Ağı'nın doğuşundan, yani 1960'ların başından, olgunluk çağına, yani 1990'ların başına kadar ağın geliştirilmesinde ve işletilmesinde yer aldı. Bu süre içinde iki NASA madalyası aldı: Viking'in Mars görevine katkısı nedeniyle 1977'de NASA Olağanüstü Hizmet Madalyası, Galileo'nun Jüpiter görevine katkısı nedeniyle 1991'de NASA Olağanüstü Başarı Madalyası. 1991'de emekli oldu. Kitaplarının yazar notlarına göre emekliliğini Kuzey Kaliforniya'nın şarap bölgesinde geçiriyordu. Pickering biyografisinin Yeni Zelanda Profesyonel Mühendisler Enstitüsü Vakfı tarafından yazılan önsözü de onu, kitabın konusu gibi Yeni Zelanda doğumlu bir mühendis olarak anar.

Teknik yazarlığı kariyerinin başından beri vardı. Uplink-Downlink'in dipnotlarında, JPL'nin teknik rapor dizisinde yayımlanan Viking görevi desteği üzerine raporları ve Galileo'nun Jüpiter görevinin ağ desteği üzerine makaleleri bulunur; bunlar onun tarih yazarlığına geçmeden önce de ağın günlük işleyişini kayda geçirdiğini gösterir.

Eserleri ve uzay alanındaki önemi

Mudgway'in üç kitabı da uzay araştırmalarının "arka sahnesini" anlatır.

Uplink-Downlink (2001). NASA Tarih Dizisi içinde SP-2001-4227 numarasıyla yayımlanan kitap, Derin Uzay Ağı'nın ilk kırk yılını anlatır. Ağ, Kaliforniya'nın Goldstone bölgesi, İspanya'da Madrid yakını ve Avustralya'da Canberra yakınındaki üç anten kompleksinden oluşur. Kompleksler boylam bakımından yaklaşık 120 derece arayla dizilmiştir; böylece Dünya döndükçe uzaktaki bir uzay aracı her zaman en az birinin görüş alanında kalır. Mudgway bu tarihi, ağı en çok zorlayan görevlerin çağlarına göre böler: Mariner, Viking, Voyager ve Galileo dönemleri. Mudgway kitabın girişinde, ağın tek görevli ve sınırlı kapasiteli bir ağdan dev bir çok görevli ağa dönüştüğünü, haberleşme kapasitesinin başlangıca göre 12 büyüklük mertebesi arttığını yazar. Somut bir örnek: Mariner 4'ün 1965'te Mars'ı geçtiği sırada 26 metrelik antenlerle aşağı bağlantı yalnızca saniyede 8,33 bit hızındaydı ve Mars'ın ilk fotoğraflarının Dünya'ya oynatılması on gün aldı. Mudgway ayrıca, bir tarih yazmayı kamuya hesap verme borcu olarak gördüğünü belirtir: Ona göre NASA ağa kırk yılda temkinli bir tahminle 4-5 milyar dolar harcamıştı ve bu paranın nereye gittiğinin bir kaydı olmalıydı. Kitabın ayrıntılı özeti sayfamızda bulunur.

Big Dish (2005). University Press of Florida'nın yayımladığı bu kitabın tam adı Big Dish: Building America's Deep Space Connection to the Planets, yani "Büyük Çanak: Amerika'nın Gezegenlere Uzanan Derin Uzay Bağlantısını Kurmak"tır. Kitabın içeriğini doğrulayabildiğimiz bir kaynakta okuyamadığımız için ayrıntısına girmiyoruz; Pickering biyografisinin yazar notunda Mudgway'in önceki kitapları arasında sayıldığını ve Derin Uzay Ağı'nın dev antenlerini konu aldığını adından anlıyoruz.

William H. Pickering: America's Deep Space Pioneer (2007). JPL'yi 1954'ten 1976'ya yöneten Yeni Zelandalı mühendis William Pickering'in biyografisidir. Pickering, 31 Ocak 1958'de ABD'nin ilk uydusu Explorer 1'in modelini James Van Allen ve Wernher von Braun ile birlikte başlarının üstüne kaldırdığı fotoğrafla tanınır. Mudgway biyografiyi, Pickering'le Kasım 2002'de (Şükran Günü'nden hemen önce) başlayan sözlü tarih görüşmelerine ve Pickering'in Mart 2004'teki ölümünden sonra ailesinin açtığı kişisel arşive dayandırdı. Kitaba göre Pickering iki kez Time dergisinin kapağına çıktı: 1962'de insanlık tarihinin ilk robotik Venüs ziyareti için ve 1964'te Mars'a yapılan göreve ilişkin. Ayrıntılı özet için kitap sayfamıza bakılabilir.

Bu üç kitap birlikte, popüler uzay anlatılarının çoğunun atladığı bir şeyi görünür kılar: Mars'a inen aracın görüntüleri basın toplantısında gösterilir, ama o verinin Dünya'ya nasıl ulaştığı genellikle konuşulmaz. Mudgway'in önsözündeki ifadeyle, bir uzay aracının başarısı ya da kaybı, bazen uzaktaki bir istasyonda çalışan tek bir ekip üyesinin elinde olabilirdi.

Bilime ve uzay teknolojisine katkısı

Mudgway'in bilime katkısı iki katmanda değerlendirilebilir. Birincisi mühendislik katkısıdır: Derin Uzay Ağı'nın geliştirilmesi ve görev desteği, Viking ve Galileo gibi görevlerin Dünya ile bağlantısının sürmesi. NASA'nın ona iki ayrı görev için madalya vermesi bu çalışmanın görevlerle ilişkisini gösterir. İkincisi kayıt tutma katkısıdır. Kendi anlatımına göre JPL'de iç yazışmalar ve toplantı notları düzenli arşivlenmemiş, merkezî bir dosyalama sistemi hiç kurulmamıştı; çalışanların çoğu kendi dosyalarını kendi usulüyle tuttuğu için kurumsal bellek hızla kayboluyordu. Uplink-Downlink bu yüzden büyük ölçüde ağın resmî ilerleme raporlarına dayanır. Kitabın değeri, gerçekten de bu bellek yitirilmeden önce yazılmış olmasındadır.

Derin Uzay Ağı bugün de gezegen görevlerinin vazgeçilmez parçasıdır. Güncel bir örnek için sitemizdeki Voyager 1'in kısa süren iletişim kesintisi haberine ve Mudgway'in destek verdiği Galileo görevinin tarihini anlatan Mission to Jupiter kitap sayfasına bakılabilir.

Ödülleri

• 1977: NASA Olağanüstü Hizmet Madalyası (NASA Exceptional Service Medal); Viking Mars görevine katkısı nedeniyle.
• 1991: NASA Olağanüstü Başarı Madalyası (NASA Exceptional Achievement Medal); Galileo Jüpiter görevine katkısı nedeniyle.

Kitapları

• Uplink-Downlink (Douglas J. Mudgway): Derin Uzay Ağı'nın tarihi ve özeti (2001)
• William H. Pickering (Douglas J. Mudgway): JPL'nin derin uzay öncüsünün biyografisi (2007)

Etkisi

Mudgway'in Uplink-Downlink'i, NASA'nın yayımladığı Derin Uzay Ağı tarihi olarak bu konuyu inceleyenlerin başvurabileceği temel kaynaklardandır. Kitabın ve Pickering biyografisinin NASA tarafından PDF olarak ücretsiz dağıtılması, onu uzay haberleşmesini öğrenmek isteyen meraklı okura da ulaşılabilir kılar. Bilimkurgu okuru için ise Mudgway, yıldızlara giden araçların hikâyesinin yalnızca fırlatma ve varışlardan ibaret olmadığını; sinyalin yolculuğunun da mühendislik, emek ve zaman gerektiren bir hikâye olduğunu hatırlatan bir yazardır.