Shubhanshu Shukla

Shubhanshu Shukla (10 Ekim 1985, Lucknow), Hindistan Hava Kuvvetleri'nde test pilotu ve Hindistan'ın insanlı uzay programı Gaganyaan için seçilen astronot adaylarından biridir. Haziran 2025'te Axiom Mission 4 (Ax-4) görevinin pilotu olarak uzaya çıktı ve Uluslararası Uzay İstasyonu'na (ISS) giden ilk Hintli oldu. 1984'te uzaya çıkan Rakesh Sharma'dan sonra uzaya giden ikinci Hindistan vatandaşıdır. Hindistan'ın astronot kadrosundan uzaya çıkan ilk isim olan Shukla'nın uçuşunu Hindistan Uzay Araştırmaları Örgütü (ISRO), Gaganyaan'a hazırlığın önemli bir adımı olarak görüyor.

Savaş pilotluğundan test pilotluğuna

Shukla, Uttar Pradesh eyaletindeki Lucknow'da doğdu. Ulusal Savunma Akademisi'nden (NDA) 2005'te mezun oldu ve Jawaharlal Nehru Üniversitesi'nden bilgisayar bilimi lisans diploması aldı. Hava Kuvvetleri Akademisi'ndeki eğitiminin ardından Haziran 2006'da Hindistan Hava Kuvvetleri'ne teğmen (flying officer) olarak katıldı. Haziran 2019'da wing commander, 2024'te ise group captain rütbesine yükseldi.

Kariyeri boyunca 2.000 saati aşkın uçuş deneyimi biriktirdi. Su-30MKI, MiG-21, MiG-29 ve Jaguar gibi savaş uçaklarının yanı sıra Hawk eğitim uçağını ve Dornier 228 nakliye uçağını kullandı. Yeni ya da değiştirilmiş uçakları sınayan test pilotu niteliği de kazandı. Bu nitelik, sonradan astronot seçiminde belirleyici oldu: ISRO, Gaganyaan için dört Hava Kuvvetleri test pilotunu seçtiğini açıkladı.

Gaganyaan için seçilmek

Hindistan'ın kendi roketi ve kapsülüyle astronot göndermeyi hedefleyen Gaganyaan programı, 15 Ağustos 2018'de Başbakan Narendra Modi tarafından duyuruldu. Shukla 2019'da programın ilk astronot grubu için seçilen dört adaydan biri oldu. 2020-2021 yıllarında Rusya'daki Yuri Gagarin Kozmonot Eğitim Merkezi'nde eğitim gördü. Ardından Bengaluru'daki ISRO tesislerinde göreve özgü eğitimlere geçti. Hindistan Bilim Enstitüsü'nden (IISc) havacılık ve uzay mühendisliği alanında yüksek lisans derecesi de aldı.

Dört adayın kimliği Şubat 2024'te kamuoyuna açıklandı: 27 Şubat 2024'te Thiruvananthapuram'daki Vikram Sarabhai Uzay Merkezi'nde Başbakan Modi, astronotlara kanatlarını bizzat taktı. ISRO'nun açıklamasına göre bu dört pilot, ISRO'nun İnsanlı Uzay Uçuşları Merkezi'ne bağlı olarak Gaganyaan'a özgü eğitimlerini sürdürüyor. 2 Ağustos 2024'te ISRO, Shukla'nın Axiom Space'in dördüncü özel görevinde ISS'e gideceğini duyurdu. Shukla bu görev için Houston'daki NASA Johnson Uzay Merkezi'nde pilot olarak eğitim aldı.

Axiom Mission 4

Ax-4, ABD merkezli Axiom Space şirketinin NASA, SpaceX ve ISRO ile işbirliği içinde yürüttüğü özel bir uzay istasyonu göreviydi. Ekibin komutanı, beşinci uzay uçuşunu yapan deneyimli astronot Peggy Whitson'dı. Shukla pilot, Polonyalı Sławosz Uznański-Wiśniewski ile Macar Tibor Kapu görev uzmanıydı. Ekipte Türkiye'den bir astronot yoktu; Axiom'un Ocak 2024'teki bir önceki görevi Ax-3 ise Türkiye'nin ilk astronotu Alper Gezeravcı'yı taşımıştı.

Fırlatma birkaç kez ertelendi. Önce Falcon 9 roketinde bir sıvı oksijen sızıntısı bulundu, ardından ISS'in Rus Zvezda modülündeki hava kaçağının incelenmesi beklendi. Ax-4 sonunda 25 Haziran 2025'te Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nin 39A rampasından, bir Falcon 9 ile fırlatıldı. Ekibi taşıyan Crew Dragon kapsülü "Grace" ilk uçuşunu yapıyordu. Kapsül ertesi gün, 26 Haziran'da istasyonun Harmony modülüne kenetlendi. Kapak açılıp Shukla istasyona adım attığında, ISRO'nun deyişiyle Hindistan'dan bir "Gaganyatri" yani Gaganyaan astronotu ilk kez ISS'e girmiş oldu. Görev sırasında Shukla'nın çağrı adı "Shux" idi.

Görev üç ülke için de tarihî bir anlam taşıyordu. Axiom Space'e göre Hindistan 1984'ten, Polonya 1978'den, Macaristan 1980'den bu yana ilk kez bir ulusal astronotunu uzaya gönderiyordu ve üç ülke de ilk kez ISS'te temsil ediliyordu. Bu ülkelerin önceki astronotları Sovyet döneminin Salyut istasyonlarına gitmişti.

İstasyondaki deneyler

Axiom Space'in açıkladığına göre Ax-4 ekibi, 31 ülkeyi temsil eden 60'tan fazla bilimsel çalışma yürüttü. Bunlardan yedisi ISRO'nun Hint araştırma kurumlarıyla hazırladığı mikro yerçekimi deneyleriydi:

• Metabolik takviyelerin uzayda kas yenilenmesine etkisi (Myogenesis)
• Yenilebilir mikroalglerin ağırlıksızlık ve radyasyon altında büyümesi
• Siyanobakterilerin farklı azot kaynaklarıyla büyümesi
• Salata tohumlarının uzayda filizlendirilmesi
• Uzaya götürülen gıda bitkisi tohumlarının büyüme ve verim özellikleri
• Su ayısı (tardigrad) adı verilen mikroskobik canlıların uzayda hayatta kalması ve üremesi
• Ağırlıksızlıkta insanların elektronik ekranlarla etkileşimi

Shukla kas yenilenmesi deneyini Japonya'nın Kibo laboratuvar modülündeki Yaşam Bilimleri Eldiven Kutusu'nda yürüttü. 28 Haziran'da Kibo modülünden Başbakan Modi ile canlı görüntülü görüştü; ISRO'nun aktardığına göre konuşmada uzaydan Hindistan'ın nasıl göründüğü ve Hint yemekleri gibi konular konuşuldu. ISRO'nun düzenlediği etkinliklerde istasyondan Hint öğrencilerle de söyleşiler yaptı. Ayrıntılı bilgi için ISS'teki bilimsel deneyler sayfamıza bakabilirsiniz.

Dönüş

Dragon kapsülü 14 Temmuz 2025'te istasyondan ayrıldı ve yaklaşık 22,5 saatlik serbest uçuşun ardından 15 Temmuz'da Kaliforniya açıklarında Pasifik Okyanusu'na indi. Görev, fırlatmadan inişe 20 gün 2 saat 59 dakika sürdü; bunun yaklaşık 18 günü istasyonda geçti. ISRO'nun hesabına göre Shukla bu sürede yaklaşık 282 tur atarak 12 milyon kilometre kadar yol aldı. İnişten sonra Houston'da, Axiom'un uçuş hekimi ile ISRO'nun uçuş hekiminin birlikte yürüttüğü bir haftalık bir rehabilitasyon programına alındı; kalp-damar ve kas-iskelet testleri, uzun süre ağırlıksız kalmanın vücuda etkilerini gidermeyi amaçlıyordu.

Verileri göster

Toplam görev süresi	20 gün 2 saat 59 dakika
İstasyonda geçen süre	yaklaşık 18 gün
Yörünge turu	yaklaşık 282
Kat edilen yol	yaklaşık 12 milyon km
ISRO deneyi	7
Ax-4'teki bilimsel çalışma	60'tan fazla
Uçuş deneyimi	2.000 saatten fazla

Neden önemli?

Hindistan, Gaganyaan ile kendi roketi ve kapsülüyle insan gönderen ülkeler arasına girmeyi hedefliyor. ISRO'nun Haziran 2025'teki açıklamasına göre programın ilk insansız test uçuşu 2025'in son çeyreğine, ilk insanlı uçuşu da 2027'nin ilk çeyreğine hedeflenmişti. ISRO, Ax-4'ün bu hedefe giden yolda astronot hazırlığı, güvenlik doğrulaması ve görev planlaması açısından doğrudan katkı sağlayacağını, kendi insanlı uçuş operasyonları altyapısını kurmada da önemli bir basamak olacağını belirtiyor. Shukla böylece Gaganyaan kapsülü henüz insan taşımadan, Hindistan'ın astronot kadrosundan yörüngede görev deneyimi kazanan ilk isim oldu. 2026'da Hindistan'ın barış zamanındaki en yüksek askerî nişanı olan Ashoka Chakra ile onurlandırıldı.

Kısaca

• 10 Ekim 1985'te Lucknow'da doğdu; 2006'dan beri Hindistan Hava Kuvvetleri'nde pilot, 2.000 saati aşkın uçuş deneyimine sahip bir test pilotu.
• 2019'da Gaganyaan programının dört astronot adayından biri seçildi, 2020-2021'de Rusya'da eğitim aldı.
• 25 Haziran 2025'te Ax-4'ün pilotu olarak uçtu ve ISS'e giden ilk Hintli oldu.
• Rakesh Sharma'dan (1984) sonra uzaya giden ikinci Hindistan vatandaşıdır.
• İstasyonda ISRO'nun yedi mikro yerçekimi deneyini yürüttü.
• Ekip ABD, Hindistan, Polonya ve Macaristan'dan astronotlardan oluşuyordu.