Aaron Johnston

Aaron Johnston kimdir?

Aaron Johnston, Amerikalı bilimkurgu yazarı, çizgi roman senaristi, televizyon yazarı ve yapımcıdır. En çok, Orson Scott Card'la birlikte yazdığı ve Ender's Game (Ender'in Oyunu) romanından yaklaşık yüz yıl önce geçen Formic Savaşları öncül dizisiyle tanınır. Bu dizide insanlık, Güneş Sistemi'nin dış kıyısındaki madenci ailelerinden başlayarak Dünya'ya kadar uzanan bir uzaylı istilasıyla ilk kez karşılaşır. Johnston aynı zamanda Ender's Game filminin yardımcı yapımcısı, BYUtv'nin bilimkurgu dizisi Extinct'in de ortak yaratıcısıdır.

Yayınevi Macmillan, onu Earth Unaware ve Earth Afire gibi The New York Times çok satanlar listesine giren romanların ortak yazarı olarak tanıtır. Johnston'ın adı tek başına büyük bir ödül listesiyle değil, çağdaş bilimkurgunun en çok okunan evrenlerinden birini genişleten, çizgi romandan romana, oradan da ekrana taşıyan bir yazar olarak öne çıkar.

Hayatı ve Orson Scott Card ile ortaklığı

Johnston'ın doğum tarihi ve doğduğu yer kamuya açık güvenilir kaynaklarda yer almıyor. Bilinenler, kendi resmî sitesinde ve yayıncısının sayfasında anlattıklarıyla sınırlı: evlidir ve dört çocuk babasıdır. Son Zaman Azizleri İsa Mesih Kilisesi üyesidir ve sitesinde inançla ilgili kişisel yazılarına ayrı bir bölüm ayırır.

Kariyerinin belirleyici adı Orson Scott Card oldu. Card, 1985'te yayımlanan Ender's Game ve devamı Speaker for the Dead ile art arda iki yıl hem Hugo hem Nebula ödülünü kazanmış bir yazardır. Johnston'ın bu ustayla ortaklığı bilimkurguyla da sınırlı kalmadı: ikilinin ilk ortak romanı, 2007'de Tor Books'tan çıkan tıbbi gerilim Invasive Procedures'dır. Kitap, Card'ın 1977'de Analog dergisinde yayımlanan "Malpractice" adlı öyküsüne dayanır; gen tedavisini kendi ölümsüzlüğü için kullanmak isteyen bir genetikçiyi anlatır. Johnston, Card'ın bir öyküsünü Lifeloop adıyla sahneye de uyarladı.

Formic Savaşları: çizgi romandan romana

Formic Savaşları hikâyesi önce romanda değil, çizgi romanda doğdu. Marvel Comics'in Ender's Game uyarlamaları sürerken Johnston, bu evrenin hiç anlatılmamış bir dönemini senaryolaştırdı. Şubat-Temmuz 2011 arasında yedi sayı süren Formic Wars: Burning Earth ve Aralık 2011-Nisan 2012 arasında beş sayı çıkan Formic Wars: Silent Strike, Card'ın romanlarından uyarlanmayan, baştan yeni bir öykü anlatan seriler oldu. Johnston resmî sitesinde öyküyü Card'la birlikte, Marvel editörü Jordan White'la çalışarak geliştirdiklerini; iç çizimlerin Giancarlo Caracuzzo'ya ait olduğunu anlatır. Johnston'ın Marvel için yazdıkları arasında Mazer in Prison, Ender in Exile ve Speaker for the Dead uyarlamaları da var.

Card, çizgi romanlarla romanlar arasındaki ilişkiyi şöyle özetlemişti: Johnston'ın senaryolaştırdığı hikâyeyi romanda yeniden anlatıyorlardı, çünkü roman karakterlere, ilişkilere ve olayların arka planına çok daha fazla yer açıyordu.

Birinci Formic Savaşı üçlemesi

Üçlemenin ilk kitabı Earth Unaware, 17 Temmuz 2012'de Tor Books'tan çıktı. Roman, Kuiper kuşağında, yani Neptün'ün yörüngesinin ötesindeki buzlu cisimler bölgesinde asteroit işleyen "serbest madenci" ailesinin El Cavador adlı gemisinde başlar. Gemideki gözlemciler, ışık hızına yakın bir hızdan yavaşlayarak Güneş Sistemi'ne giren dev bir cisim fark eder. Aynı sırada büyük bir madencilik şirketinin varisi Lem Jukes, rakiplerinden uzakta "glaser" adı verilen bir kütleçekim lazerini denemektedir. Uzaylı gemisi yoluna çıkan madenci gemilerini yok edince genç tamirci Victor Delgado, Dünya'yı uyarmak için küçük bir kargo gemisiyle neredeyse intihar sayılacak bir yolculuğa çıkar.

İkinci kitap Earth Afire 4 Haziran 2013'te, üçüncü kitap Earth Awakens 10 Haziran 2014'te yayımlandı. Bu kitaplarda savaş Dünya'ya iner: uzaylıların indirdiği üç iniş aracı güneydoğu Çin'de toprağı gazla çoraklaştırır, uluslararası seçkin birlik Mobile Operations Police (MOP) ve Yeni Zelandalı subay Mazer Rackham devreye girer. Mazer, Ender's Game okurlarının tanıdığı efsanevi komutandır; Formic dizisi onun gençliğini anlatarak ana romana bir köprü kurar. Üçleme, ele geçirilen gemi çevresinde geçen bir uzay savaşıyla kapanırken asıl tehdidin henüz gelmediği anlaşılır: yenilen gemi yalnızca bir keşif gemisidir.

İkinci Formic Savaşı

Johnston ve Card, hikâyeyi ikinci bir üçlemeyle sürdürdü. İlk kitap The Swarm 2 Ağustos 2016'da, ikinci kitap The Hive 11 Haziran 2019'da Tor Books'tan çıktı. Bu kitaplarda Dünya, savunma için yeniden örgütlenmiştir: ulusları bir arada tutan bir Hegemon ve gezegenin bütün askerî gücünü yeni Uluslararası Filo'da toplayan bir Polemarch vardır. Ama asıl düşman çoğu zaman uzaylılar değil, kariyer hesapları, milliyetçilik ve kıskançlıktır. Serinin üçüncü kitabı olarak The Queens duyurulmuştur; bu kitap, Ender'in dünyasındaki üçüncü Formic savaşına zemin hazırlayacak.

Formic dizisinin bütününe Vakıf ya da Dune gibi dev serilerin öncül kitaplarıyla aynı soru sorulabilir: Sonucunu bildiğimiz bir savaşı yeniden anlatmanın anlamı nedir? Johnston ile Card'ın cevabı, ilk temasın askerî değil siyasi ve insani bir sınav olduğunu göstermektir. Uzaylıların varlığına inanmayan yetkililer, bilgiyi saklayan şirketler ve yardımı geri çeviren hükûmetler, istila kadar belirleyici olur.

Ekrana uzanan işler

Johnston, Gavin Hood'un yönettiği ve ABD'de 1 Kasım 2013'te vizyona giren Uzay Oyunları (Ender's Game) filminde yardımcı yapımcı olarak çalıştı; filmde Uluslararası Filo subayı olarak kısa bir görünüm de yapar. Kendi deyişiyle "göz kırpsanız kaçırırsınız".

Card ile birlikte yazdığı Extinct, insan ırkı uzaylılarca yok edildikten 400 yıl sonra geçer: başka bir uzaylı grup, insanlığı yeniden başlatmak için birkaç kişiyi hayata döndürür. Başta sinema filmi olarak yazılan proje, BYUtv'nin isteğiyle on bölümlük diziye çevrildi ve 1 Ekim 2017'de yayına başladı. Dizi tek sezonda kaldı; Johnston dizide Mavi Drone'u da seslendirdi. Johnston daha sonra BYUtv için, geçmişe dönüp on bir yaşındaki hâline akıl veren bir teknoloji milyarderini anlatan animasyon dizisi Saving Me'yi yarattı.

Bilimle ilişkisi

Johnston bir bilim insanı değil; ama Formic romanlarının en akılda kalan yanı, istilayı gerçekçi bir Güneş Sistemi coğrafyasına oturtmasıdır. Hikâyenin Kuiper kuşağında başlaması önemli bir seçimdir: bu bölge Dünya'dan o kadar uzaktır ki ışık hızıyla giden bir radyo sinyali bile oraya saatler içinde ulaşır. Romanın ilk yarısındaki çaresizlik, yani madencilerin Dünya'yı zamanında uyaramaması, büyük ölçüde bu iletişim gecikmesi ve kırılgan bağlantı ağı üzerine kuruludur. Okur, uzaydaki bir tehdidin fark edilmesiyle Dünya'nın buna inanması arasındaki boşluğu, "uyarı nasıl iletilir?" sorusu üzerinden yaşar.

Üçlemenin diğer bilimsel teması asteroit madenciliğidir. Ailelerin kuşaklar boyu gemilerde yaşadığı, metal işleyip Ay'a gönderdiği bir ekonomi, bugün hâlâ kuramsal olan uzay madenciliğinin toplumsal sonuçlarını kurgu içinde sınar. Uzaylı geminin ışık hızına yakın hızdan yavaşlaması ise yıldızlararası yolculuğun enerji sorununu hatırlatır. "Glaser" ise bilinen fiziğe dayanmayan, bilerek kurgusal bırakılmış bir teknolojidir. Formic'lerin karınca benzeri, kovan zihniyle hareket eden yapısı da dünya dışı yaşamın bize hiç benzemeyebileceği fikrini işler; bu, Fermi paradoksu tartışmalarında da sık sorulan "başka bir uygarlık nasıl düşünür?" sorusunun popüler bir karşılığıdır.

Ödülleri ve okurdaki karşılığı

Johnston'ın kitapları büyük tür ödüllerinden birini kazanmadı; başarısı daha çok satış listelerinde ve okur oylamalarında görüldü. Earth Unaware ve Earth Afire The New York Times çok satanlar listesine girdi; Earth Afire ve Earth Awakens Goodreads Okur Seçimi Ödülleri'nde bilimkurgu dalında aday gösterildi. Eleştirmenler serinin temposunu övdü; Kirkus Reviews Earth Afire için "mükemmel" nitelemesini kullandı, Library Journal da Earth Awakens'ı türün öne çıkan macera kitapları arasında saydı.

Etkisi

Johnston'ın asıl katkısı, Ender's Game evrenine "her şey nasıl başladı?" sorusunun cevabını vermesidir. Card'ın romanında yalnızca geçmişte kalmış bir efsane olarak anılan Formic istilası, onun senaryoları ve romanlarıyla ayrıntılı bir tarihe dönüştü. Bu çalışma, bir evrenin çizgi roman, roman ve film arasında nasıl birlikte geliştirilebileceğini gösteren örneklerden biri oldu. Uzaylı istilası teması üzerine daha geniş bir bakış için uzaylı istilası filmleri ve bilimsel karneleri yazımıza bakabilirsiniz.