Uzay Oyunları (Ender's Game)

Uzay Oyunları (Ender's Game), Orson Scott Card'ın 1985 tarihli ünlü romanından uyarlanan 2013 yapımı askerî bilimkurgu filmi. Gavin Hood'un yazıp yönettiği film, gelecekteki bir uzaylı istilasına karşı hazırlanmak için uzaydaki bir askerî akademiye gönderilen dâhi bir çocuğu, Andrew "Ender" Wiggin'i anlatıyor. Ender'i Asa Butterfield canlandırıyor; kadroda Harrison Ford, Ben Kingsley, Viola Davis, Hailee Steinfeld ve Abigail Breslin de var.

Konusu

Gelecekte insanlık, daha önce Dünya'ya saldırıp milyonlarca insanı öldüren Formic adlı uzaylı ırkın ana gezegenine saldırmaya hazırlanıyor. Formic istilası, savaş uçağını uzaylıların kraliçe gemisine çarparak hayatını feda ettiği sanılan Mazer Rackham sayesinde durdurulmuş. Elli yıldır Uluslararası Filo, yeni bir karşı saldırı filosunun komutanlarını yetiştirmek için yetenekli çocukları eğitiyor.

Simüle edilmiş uzay savaşlarındaki yeteneğiyle Albay Hyrum Graff ve Binbaşı Gwen Anderson'ın dikkatini çeken Ender, Savaş Okulu'na alınıyor. Graff'ın onu sürekli öne çıkarması, Ender'in yaşıtları tarafından dışlanmasına yol açıyor. Okulda öğrenciler takımlara ayrılıp sıfır yerçekimindeki "Savaş Odası"nda eğitim oyunları oynuyor. Ender burada bir takımın bir bölümünü feda ederek hedefe ulaşmak gibi yeni stratejiler geliştiriyor ve kendi takımının komutanı oluyor. Eğitim giderek ağırlaşıyor ve sınavlar ile gerçek savaş arasındaki çizgi bulanıklaşıyor.

Yapım

Card, romanın film haklarını ve sanatsal denetimini yıllarca kimseye vermek istemedi; 1980'ler ve 1990'larda pek çok teklifi yaratıcı anlaşmazlıklar yüzünden geri çevirdi. 1996'da ortak kurucusu olduğu Fresco Pictures ile senaryoyu kendisi yazmaya karar verdi. Proje farklı stüdyolarda yıllarca ilerledikten sonra yönetmenliği ve senaryoyu Gavin Hood üstlendi. Çekimler 27 Şubat 2012'de New Orleans'ta başladı. Müzikleri Steve Jablonsky besteledi; başta James Horner'ın besteleyeceği duyurulmuştu. Film ABD'de 1 Kasım 2013'te Summit Entertainment tarafından gösterime sokuldu.

Bilim ne diyor?

Filmin en akılda kalan sahneleri, öğrencilerin sıfır yerçekiminde süzülerek savaştığı Savaş Odası. Gerçek astronotlar da ağırlıksızlığa uyum sağlamak için özel eğitimlerden geçiyor. Bu eğitimin araçlarından biri, kısa süreli ağırlıksızlık ortamı yaratan özel uçaklar: Bu uçaklar özel bir uçuş profiliyle içindekilere kısa süreli, neredeyse ağırlıksız anlar yaşatıyor. NASA bir dönem böyle uçaklar işletti, bugün Avrupa Uzay Ajansı da kullanıyor; içinde yaşanan mide bulantısı yüzünden "kusma kuyruklu yıldızı" lakabıyla anılıyorlar. Bu uçaklar astronot eğitiminin yanı sıra araştırmalar ve sinema filmlerinde ağırlıksızlık sahneleri çekmek için de kullanılıyor.

Ağırlıksızlıkta hareket etmek sanıldığı kadar kolay değil: Newton'un hareket yasalarına göre itilen her cisim, bir kuvvet onu durdurana kadar aynı yönde ilerlemeye devam ediyor; bu yüzden bir duvardan itilen bir astronot, karşı duvara çarpana kadar yönünü değiştiremiyor. Kapaktaki NASA fotoğrafı, Fransız astronot Philippe Perrin'i 2002'de STS-111 görevi sırasında Uluslararası Uzay İstasyonu'nun Destiny laboratuvarında, Mikro Yerçekimi Bilim Eldiven Kutusu'nun yanında süzülürken gösteriyor. NASA'nın İnsan Araştırma Programı'na göre değişen yerçekimi, astronotların kaslarını, kemiklerini, iç kulaklarını ve organlarını etkileyen beş temel uzay uçuşu tehlikesinden biri; Savaş Okulu'nda uzun süre yaşayan çocukların bedenleri bu açıdan gerçekte ciddi risk altında olurdu.

Etkisi

Film açılış hafta sonunda 3.407 salonda 27 milyon dolarla Kuzey Amerika gişesinin zirvesine yerleşti; ancak toplamda dünya genelinde yaklaşık 128 milyon dolarda kaldı. 110-115 milyon dolarlık bütçesiyle stüdyoya yaklaşık 68 milyon dolar zarar ettirdiği tahmin edildi ve Variety onu 2013'ün gişe hayal kırıklıkları arasında saydı. Eleştiriler karışıktı: Rotten Tomatoes'ta yüzde 63 olumlu oranı var; sitenin özeti filmin kitap kadar düşündürücü olmasa da etkileyici görüntüler sunduğunu söylüyor. Bazı eleştirmenler sıfır yerçekimi savaş sahnelerinin efektlerini övse de filmin, aynı yıl çıkan ve ağırlıksızlığı çok daha iyi gösteren Yerçekimi (Gravity) ile kıyaslanma şanssızlığı yaşadığını belirtti.

Neden izlemeli?

Uzay Oyunları, çocukların savaş için yetiştirilmesinin ahlaki bedelini sorgulayan bir hikâyeyi büyük bütçeli bir bilimkurgu görselliğiyle anlatıyor. Asa Butterfield'in canlandırdığı Ender, hem dâhi bir stratejist hem de yalnız ve kırılgan bir çocuk; film bu iki yön arasındaki gerilimi iyi taşıyor. Romanı okuyanlar bazı ayrıntıların kısaltıldığını görecek, ama sıfır yerçekimindeki Savaş Odası sahneleri kitabın en çok hayal edilen bölümlerini ekrana taşıyor. Filmin sonundaki büyük sürpriz, savaş, empati ve düşmanı anlamak üzerine uzun süre düşündürüyor.

Kitabı

• Ender serisi okuma sırası: Ender ve Gölge kitapları, Formic Savaşları ve evren sırası
• Ender'in Oyunu (Orson Scott Card): konusu, bilimi ve Uzay Oyunları filmi

Karakterleri

• Ender Wiggin kimdir? Ender'in Oyunu'nun çocuk komutanı

Kısaca

• Yıl: 2013
• Yönetmen ve senarist: Gavin Hood
• Dayandığı eser: Orson Scott Card, Ender's Game (1985)
• Süre: 114 dakika
• Oyuncular: Asa Butterfield, Harrison Ford, Ben Kingsley, Viola Davis, Hailee Steinfeld, Abigail Breslin