21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Planeta Bur

Sovyet kozmonotlarının Venüs'e ilk inişini anlatan 1962 yapımı bilimkurgu macerası: dinozorlar, bataklıklar ve robot John. Pavel Kluşantsev'in efsanevi uzay filmi.

Tür
Film
Yıl
1962
Yönetmen / yaratıcı
Pavel Kluşantsev
Oyuncular
Vladimir Yemelyanov, Georgiy Jjonov, Gennadi Vernov, Yuri Sarantsev, Georgi Teich, Kyunna Ignatova
Süre / sezon
72 dk

Planeta Bur (Rusça Планета бурь, "Fırtınalar Gezegeni"), 1962'de Sovyetler Birliği'nde çekilen renkli bir bilimkurgu macera filmi. Konusu Venüs'e yapılan ilk insanlı iniş. Senaryoyu Aleksandr Kazantsev aynı adlı romanından yazdı; Pavel Kluşantsev hem senaryoya ortak oldu hem de filmi yönetti. Lennauçfilm stüdyosunda çekilen yapım, Batı'da da uzun yıllar boyunca dolambaçlı yollarla izlendi.

Konu

Sirius, Vega ve Capella adlı üç Sovyet uzay gemisi, Venüs'e ilk insanlı inişi yapmak üzere Ay İstasyonu 7'den yola çıkar. Yolda Capella büyük bir göktaşının çarpmasıyla yok olur. Görev üç gemiye göre planlanmış olsa da kalan iki ekip, yedek geminin gelmesini iki ay beklemek yerine inişe devam etmeye karar verir. Vega'daki kadın kozmonot Maşa yörüngede kalır; diğerleri iki ayrı noktaya iner. Yanlarındaki büyük robot "John" ile birlikte yüzeyde bataklıklar, volkanik araziler, dev bitkiler ve dinozorları andıran canlılarla karşılaşırlar. Kozmonotlar hem birbirlerini bulmaya hem de bu tuhaf dünyanın sırlarını çözmeye çalışır.

Yapım

Başrollerde Vladimir Yemelyanov, Georgiy Jjonov, Gennadi Vernov, Yuri Sarantsev, Georgi Teich ve Kyunna Ignatova var; robot John'u Boris Prudkovsky canlandırdı. Filmin jeneriğinde ayrıca bilimsel danışmanlar yer alıyor. Suya dalabilen hava yastıklı araç, dört amortisörlü ayağı üzerine dikey inen Sirius gemisi ve robot tasarımları filmin en akılda kalan görselleri arasında. Süresi 72 dakika.

Film ABD'de özgün hâliyle sinemalarda gösterilmedi; ama görüntüleri iki farklı Amerikan yapımında yeniden kullanıldı. 1965'te Roger Corman, Curtis Harrington'a Basil Rathbone ve Faith Domergue'lü yeni sahneler ekleterek Voyage to the Prehistoric Planet'i hazırlattı; Rus oyuncuların adları jenerikte uydurma isimlerle değiştirildi. 1968'de ise Peter Bogdanovich, Derek Thomas takma adıyla, Mamie Van Doren'lı yeni sahnelerle Voyage to the Planet of Prehistoric Women'ı çekti. İngiliz yönetmen Alex Cox filmin son dakikalarındaki beklenmedik dönüşü övmüştür. Buna karşın kadın kozmonot Maşa'nın duygusal ve dengesiz bir karakter olarak gösterilmesi Sovyet hükümeti ve basını tarafından kadın düşmanı bulunarak eleştirildi ve bu tepki Kluşantsev'in kariyerine zarar verdi.

NASA'nın Magellan sondasının radar verileriyle oluşturulan Venüs'ün kuzey yarımküresi görünümü. Gezegenin yüzeyi kalın bulutlar yüzünden ancak radarla haritalanabildi.
NASA

Bilimsel karne

Filmin Venüs'ü, 1950'lerde hâlâ yaygın olan bir hayalin ürünü: Bulutların altında sıcak, nemli, bataklıklarla ve tarih öncesi canlılarla dolu bir dünya. Gerçek tablo, film çekildiği yıllarda ortaya çıkmaya başladı. NASA'nın Mariner 2 sondası 14 Aralık 1962'de Venüs'ün yanından geçerek bir gezegene yakın geçişten başarıyla veri gönderen ilk uzay aracı oldu ve Venüs'ün bulutlarının soğuk, yüzeyinin ise son derece sıcak olduğunu gösterdi. Sovyet Venera 4 sondası 1967'de yüzey sıcaklığının 500 dereceye yakın olduğunu ve atmosferin yüzde 95'inin karbondioksit olduğunu belirledi. 15 Aralık 1970'te Venera 7, başka bir gezegene yumuşak iniş yapıp yüzeyden veri gönderen ilk araç oldu.

Bugün bildiğimiz Venüs, filmdekinin tam tersi: Ortalama yüzey sıcaklığı yaklaşık 464 °C ile Güneş Sistemi'nin en sıcak gezegeni; yüzeydeki basınç Dünya'dakinin yaklaşık 93 katı, yani okyanusta neredeyse 1 kilometre derinlikteki basınca eşdeğer. Gezegeni saran kalın bulutlar da sülfürik asitten oluşuyor. Bu koşullarda ne bataklık ne de dinozor yaşayabilir; insanlı bir iniş ise bugünkü teknolojiyle düşünülemez. Yine de filmin araç tasarımları ve iniş sahneleri, Sovyet uzay programının yükseliş yıllarındaki iyimserliği yansıtan görkemli bir belge olarak değerini koruyor.

JPL mühendisleri, 14 Aralık 1962'de Venüs'ün yanından geçen Mariner 2'nin verilerini inceliyor. Bu, başka bir gezegenin yanından ilk başarılı geçişti.
NASA

Sovyet bilimkurgu sinemasının bir başka uzay klasiği için Solaris sayfasına bakabilirsiniz.

Kısaca

  • Tür: Bilimkurgu macera, 1962, Sovyetler Birliği, 72 dakika.
  • Yönetmen: Pavel Kluşantsev; senaryo Aleksandr Kazantsev ile.
  • Konu: Venüs'e ilk insanlı iniş ve robot John.
  • Batı'daki izi: Görüntüleri Corman'ın 1965 ve 1968 yapımı iki Amerikan filminde yeniden kullanıldı.
  • Bilim: Gerçek Venüs'te yüzey yaklaşık 464 °C, basınç Dünya'nın 93 katı; bataklıklı Venüs hayali 1960'larda sondalarla yıkıldı.

Bunları da izleyinTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Popüler kültür

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar