Kaçak Yolcu (Stowaway)

Uzay filmlerinin çoğu bir düşman ya da bir canavar üzerine kuruludur. Kaçak Yolcu ise bu kalıbın dışına çıkıyor: Filmde kötü niyetli kimse yok. Herkes iyi, herkes yetenekli ve herkes doğru olanı yapmaya çalışıyor. Sorun tamamen fizik ve matematik: Mars'a giden gemide dört kişi var, ama yaşam destek sistemi yalnızca üç kişiyi hayatta tutabiliyor. Joe Penna'nın yönettiği 2021 yapımı film, bu basit ama acımasız denklemi neredeyse iki saat boyunca gergin bir ahlaki sınava dönüştürüyor.

Penna'nın bir önceki filmi Arctic'te olduğu gibi burada da az sayıda karakter, dar bir mekân ve sakin ama boğucu bir gerilim var. Film, gerçek uzay mühendisliğine gösterdiği özenle de türdeşlerinden ayrılıyor.

Konusu

Komutan Marina Barnett, biyolog David Kim ve sağlık araştırmacısı Zoe Levenson, iki yıl sürecek bir Mars görevi için yola çıkar. Fırlatmadan kısa süre sonra, gemide planlanmamış bir dördüncü kişi bulunur: Fırlatma hazırlıklarında çalışan bir mühendis, kazara gemide mahsur kalmıştır. Onun bulunduğu sırada, havadaki karbondioksiti temizleyen hayati bir cihaz da hasar görür.

Ekip kısa sürede yaşam destek sisteminin dört kişiye yetmeyeceğini anlar. Dünya'ya geri dönmek mümkün değildir, Mars ise aylarca uzaktadır. Bundan sonrası, dört insanın vicdanları, korkuları ve umutlarıyla yüzleştikleri; her çözüm denemesinin yeni bir risk doğurduğu bir mücadeleye dönüşür.

Yapım ve oyuncular

Senaryoyu Joe Penna, Ryan Morrison ile birlikte yazdı. ABD ve Almanya ortak yapımı olan film, Haziran 2019'da Köln ve Münih'te yaklaşık 30 günde çekildi. Netflix, filmin dağıtım haklarını satın aldı ve Kaçak Yolcu 22 Nisan 2021'de pek çok ülkede platformda yayımlandı.

Yapım ekibi bilimsel doğruluk için emekli NASA astronotu Daniel Barry, uzay halatları konusunda uzman Robert Hoyt ve bilim anlatıcısı olarak tanınan YouTube içerik üreticisi Scott Manley'den danışmanlık aldı. Anna Kendrick, alışık olduğumuz komedi rollerinin dışında dramatik bir performans sergiliyor. Toni Collette, Daniel Dae Kim ve Shamier Anderson ile birlikte dört kişilik kadro, filmin tamamını taşıyor.

Bilim ne diyor?

Filmin en dikkat çekici bilimsel fikri, geminin yapay yerçekimini nasıl ürettiği. Mars'a giden aracın ana gövdesi, uzun halatlarla roketin kullanılmış üst kademesine bağlanıyor ve ikisi ortak bir merkez etrafında dönüyor. Bu dönüş, içerideki astronotları dışarı doğru iterek yerçekimine benzer bir his yaratıyor. Fikir tamamen gerçek: 1966'da Gemini 11 görevinde astronotlar, kapsüllerini bir halatla Agena hedef aracına bağlayıp sistemi döndürerek çok küçük de olsa yapay yerçekimi oluşturmayı başardı. Uzun Mars yolculuklarında kas ve kemik kaybını önlemek için bu yöntem hâlâ ciddi biçimde inceleniyor.

Karbondioksit temizleme sorunu da gerçek uzay tarihinden tanıdık. 1970'teki Apollo 13 kazasında astronotlar, ay modülünde biriken karbondioksiti temizlemek için farklı biçimdeki lityum hidroksit kartuşlarını karton, plastik ve bantla birbirine uydurmak zorunda kalmıştı. Filmde oksijen üretmek için alg kullanılması da Avrupa Uzay Ajansı'nın MELiSSA projesi gibi gerçek araştırmalarla örtüşüyor; bu çalışmalarda mikroorganizmalar ve bitkilerle kendi kendini yenileyen yaşam destek sistemleri geliştiriliyor.

Filmin en ürkütücü gerçeği ise radyasyon. Güneş'teki büyük patlamalar sırasında uzaya saçılan yüksek enerjili parçacıklar, Dünya'nın manyetik alanının koruması dışında kalan astronotlar için ölümcül olabilir. Curiosity aracındaki bir ölçüm cihazı, Mars yolculuğu sırasında aldığı radyasyon dozunu kaydederek bu tehlikenin gerçek boyutlarını ortaya koymuştu.

Geminin hesaplarının bu kadar sıkı tutulması da gerçekçi bir ayrıntı. Uzaya gönderilen her kilogram, son derece pahalı olduğu için yaşam destek sistemleri, yiyecek ve su stokları mürettebat sayısına göre dikkatle planlanıyor. Uluslararası Uzay İstasyonu düzenli kargo seferleriyle desteklenirken, Mars'a giden bir gemi aylarca hiçbir dış yardım alamaz. Bu yüzden gerçek görev planlarında her kritik sistemin yedekli olması, yani biri bozulduğunda devreye girecek ikinci bir sistem bulunması şart. Film, tek bir hata ve tek bir fazla yolcunun bu hassas dengeyi nasıl altüst edebileceğini çarpıcı biçimde gösteriyor.

Neden izlemeli?

Kaçak Yolcu, patlamalar ve uzaylılar yerine insanların zor kararlar karşısındaki hâlini anlatan bir uzay filmi arıyorsanız iyi bir seçim. Temposu yer yer yavaş bulunabilir, ancak oyuncuların performansı ve bilime gösterilen özen bu yavaşlığı telafi ediyor. Film, "doğru karar nedir" sorusuna kolay cevap vermiyor ve izleyiciyi kendi vicdanıyla baş başa bırakıyor. Özellikle halatlara tırmanılan uzay yürüyüşü sahnesi, gerilimi en yüksek anlardan biri.

Kısaca

• Yıl: 2021
• Yönetmen: Joe Penna
• Süre: 116 dakika
• Tür: Bilimkurgu, dram, gerilim
• Nerede izlenir: Netflix