Gezegen 51 (Planet 51)

Uzaylı istilası filmlerinde roller hep aynıdır: Gökyüzünden yabancılar gelir, Dünyalılar korkar ve direnir. Gezegen 51 bu kalıbı tamamen tersine çeviriyor. Bu kez "uzaylı istilacı", yeşil tenli yerlilerin yaşadığı bir gezegene inen bir Amerikan astronotu. Korkan, saklanan ve kovalanan da o.

İspanya, İngiltere ve ABD ortak yapımı olan film, 1950'lerin bilimkurgu filmlerine, uzaylı paranoyasına ve Soğuk Savaş dönemi kültürüne göndermelerle dolu, renkli ve aileyle izlenecek bir animasyon.

Konusu

Uzak bir gezegende, yeşil tenli ve anten kulaklı yaratıklar, 1950'lerin Amerikan kasabalarını andıran şirin bir yerleşimde huzur içinde yaşamaktadır. Evlerin önünde çimler, sokaklarda yuvarlak hatlı arabalar, sinemalarda uzaylı istilası filmleri vardır. Bir gün kasabanın ortasına gizemli bir uzay aracı iner ve içinden NASA astronotu Kaptan Charles "Chuck" Baker çıkar. Chuck, gezegende yaşam olmadığını düşünerek gelmiştir; karşılaştığı kalabalık karşısında en az onlar kadar şaşkındır.

Chuck, kasabanın gök evinde (planetaryum) çalışan genç Lem ile tanışır. Lem, uzaylının zararsız olduğunu fark eder ve onu, yörüngedeki komuta modülü üç gün içinde Dünya'ya dönmeden önce gemisine ulaştırmaya karar verir. Ancak gezegenin ordusunun paranoyak komutanı General Grawl, istilacının herkesi zombiye çevirmek için geldiğinden emindir ve büyük bir av başlatır. Lem, en yakın arkadaşı Skiff ve âşık olduğu komşusu Neera'nın yardımıyla Chuck'ı saklamaya çalışır. Bu sırada Chuck'ın küçük ve sevimli keşif aracı Rover da kendi başına maceraya atılır.

Yapım ve oyuncular

Filmi İspanyol yönetmen Jorge Blanco yönetti; senaryoyu Shrek filmlerinden tanınan Joe Stillman yazdı. Stillman, genç kahraman Lem'in adını ünlü Polonyalı bilimkurgu yazarı Stanisław Lem'den aldı. Başlangıçta Planet One adıyla geliştirilen projenin adı, ABD'nin gizli askerî üssü ve uzaylı efsanelerinin merkezi Area 51'e gönderme olarak değiştirildi. Yaklaşık 70 milyon dolarlık bütçesiyle, gösterime girdiği dönemde İspanya'da üretilmiş en pahalı film oldu.

Chuck'ı Dwayne Johnson seslendiriyor. Lem'e Justin Long, Neera'ya Jessica Biel, General Grawl'a Gary Oldman, Skiff'e Seann William Scott ses veriyor. Monty Python ekibinden John Cleese ise General Grawl'un sağ kolu olan, her şeyi bildiğini sanan bilim insanı Profesör Kipple rolünde. Film ABD'de eleştirmenlerden pek olumlu not almasa da İspanya'da beğenildi ve En İyi Animasyon Filmi dalında Goya Ödülü kazandı. Dünya çapında 100 milyon doları aşan hasılat yaptı. Görsel tasarımda 1950'lerin Amerikan banliyö estetiği uzaylı bir dünyaya uyarlanmış: Uçan daire biçimli arabalar, roket şeklinde dondurma arabaları ve ev önlerindeki düzgün bahçeler, filmi bir dönem parodisine dönüştürüyor.

Bilim ne diyor?

Filmin temel varsayımı, bir astronotun uzaylıların yaşadığı bir gezegene inip orada kask takmadan dolaşabilmesi. Bunun için o gezegenin atmosferinin Dünya'nınkine şaşırtıcı ölçüde benzemesi gerekir: yeterli oksijen, uygun basınç ve sıcaklık, zehirli gaz bulunmaması. Gökbilimciler bugüne kadar 6 binden fazla ötegezegen doğruladı ve bazıları yıldızlarının "yaşanabilir kuşağında", yani yüzeyde sıvı su bulunabilecek uzaklıkta yer alıyor. Ancak bu gezegenlerin atmosferleri hakkında bildiklerimiz henüz çok sınırlı; James Webb Uzay Teleskobu, bazı ötegezegenlerin atmosferlerindeki molekülleri ölçmeye yeni yeni başladı.

Gerçek bir insanlı görev, bilinmeyen bir dünyaya inse bile astronotlar hiçbir zaman yerel havayı solumayı göze almazdı. Mikroplar ve olası zehirli bileşikler yüzünden, Ay'dan dönen Apollo astronotları bile Dünya'da birkaç hafta karantinada tutulmuştu.

Filmdeki küçük keşif aracı Rover, adını ve davranışlarını gerçek uzay keşif araçlarından alıyor. NASA'nın Mars'taki tekerlekli araçları da yüzeyde dolaşıp örnek topluyor, fotoğraf çekiyor ve verilerini Dünya'ya yolluyor. Tabii gerçek araçlar köpek gibi koşmuyor; Mars'taki Curiosity ve Perseverance saatte birkaç yüz metre gibi temkinli bir hızla ilerliyor. Filmin Chuck'ın uzay aracının yörüngedeki bir komuta modülüyle buluşması gerektiği fikri ise Apollo görevlerinin gerçek düzenini yansıtıyor: Ay'a inen modül, dönüş için yörüngede bekleyen komuta modülüyle kenetleniyordu. Filmde olduğu gibi gerçekte de bu buluşmanın zamanlaması hayati önem taşıyordu; yörüngedeki modülün belirli bir zaman penceresi içinde yakalanması gerekiyordu.

Neden izlemeli?

Gezegen 51, hafif ve eğlenceli bir aile animasyonu arayanlar için iyi bir seçim. Yetişkinler, 1950'lerin uzaylı filmlerine ve bilimkurgu klasiklerine yapılan sayısız göndermeyi yakalamaktan keyif alacak. Çocuklar içinse "yabancı" olanın aslında kimin gözüyle yabancı olduğunu sorgulatan sıcak bir hikâye. Film bittikten sonra ötegezegenler ve uzay keşif araçları üzerine sohbet açmak için de iyi bir bahane.

Kısaca

• Yıl: 2009
• Yönetmen: Jorge Blanco
• Süre: 91 dakika
• Seslendirenler: Dwayne Johnson, Justin Long, Jessica Biel, Gary Oldman
• Ödül: En İyi Animasyon Filmi Goya Ödülü