21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

Mars'ta gün batımı neden mavi görünür?

Dünya'da gün batımı kızıl olur, Mars'ta ise Güneş'in çevresi maviye döner. Nedeni, Mars atmosferindeki çok ince tozun mavi ışığı Güneş yönünde tutmasıdır.

Konu
Güneş Sistemi
Kaynak
NASA
İlgili sayfa
/ansiklopedi/mars

Mars'ta gün batımı Dünya'dakinin tersine, Güneş'in çevresinde mavimsi bir parıltıyla görünür. Bunun nedeni gezegenin atmosferindeki çok ince tozdur: bu toz mavi ışığı, öteki renklere göre Güneş'in yönüne daha yakın saçar. Gökyüzünün geri kalanı ise gündüz de akşam da sarı-kırmızı tonlarda kalır.

Dünya'da ve Mars'ta ışık nasıl saçılır?

Dünya'da gökyüzünü mavi yapan şey, havadaki gaz moleküllerinin kısa dalga boylu mavi ışığı her yöne saçmasıdır; buna Rayleigh saçılması denir. Gün batımında Güneş ışığı atmosferde çok daha uzun bir yol kat eder. Mavi ve yeşil ışığın büyük bölümü bu yolda görüş hattının dışına saçılıp gider, geriye turuncu ve kırmızı kalır.

Mars'ın atmosferi ise çok seyrektir ve içinde sürekli askıda duran ince toz vardır. NASA'nın Curiosity ekibinden Mark Lemmon'a göre bu tozun parçacıkları, mavi ışığın atmosferden diğer renklere kıyasla biraz daha verimli geçmesine izin verecek boyuttadır. Mavi ışık toza çarpıp saçıldığında da diğer renklere göre Güneş'in yönüne daha yakın kalır. Sarı ve kırmızı ışık ise gökyüzüne yayılır. Sonuçta Güneş'in hemen çevresinde mavi bir hâle, uzağında sarıdan turuncuya giden bir gökyüzü görürüz.

Spirit gezgini, 19 Mayıs 2005'te Gusev Krateri'nin kenarına batan Güneş'i görüntüledi. Güneş'in üstündeki mavimsi parıltı, orada olsaydık gözümüzle de görebileceğimiz bir etki; Güneş'ten uzaktaki gökyüzündeki kırmızılık ise kameranın kızılötesi filtresi yüzünden abartılmış.
NASA/JPL/Texas A&M/Cornell

Rayleigh saçılması, parçacığın boyu ışığın dalga boyunun yaklaşık onda birinden küçükse geçerlidir ve saçılma, dalga boyunun dördüncü kuvvetiyle ters orantılıdır; kısa dalga boylu mavi ışık bu yüzden daha çok saçılır. Mars tozunun parçacıkları ise gaz moleküllerinden çok daha büyüktür. Büyük parçacıklarda ışığın davranışı daha karmaşıktır ve Mie teorisiyle anlatılır.

Gündüz gökyüzü neden başka renk?

NASA'ya göre Mars'ta gündüz gökyüzü, havada asılı toz yüzünden gözümüze puslu ve kırmızımsı görünürdü. Gün ortasında Güneş'ten uzağa bakıldığında toza ait kırmızımsı ton öne çıkar; mavi etki ise yalnızca Güneş'in çevresindeki dar bir bölgede belirgindir. Gün batımında ışık atmosferde daha uzun yol aldığı için bu mavi bölge daha çarpıcı olur. Gezegenin kendisinin kırmızı görünmesi ise NASA'ya göre toprak, regolit ve tozdaki demirin paslanmasından (oksitlenmesinden) kaynaklanır; atmosfere karışan bu ince toz hem yüzeyin hem gökyüzünün tonunu belirler.

Mars'ta gün batımı sayılarla
Uzay Gündem
Verileri göster
Güneş'in görünür boyutuDünya'dakinin yaklaşık 2/3'ü
Ortalama Güneş uzaklığı228 milyon km
Güneş ışığının yolculuğuyaklaşık 13 dakika
Alacakaranlık süresi2 saate kadar

Üç gezgin, üç gün batımı

  • Spirit (19 Mayıs 2005): Gusev Krateri'nde, geziciliğin 489. gününde yaklaşık 18.07 yerel saatinde görüntülendi. NASA'ya göre Mars'ta Güneş, Dünya'daki gün batımında gördüğümüzün yalnızca yaklaşık üçte ikisi kadar görünür.
  • Curiosity (15 Nisan 2015): Gale Krateri'nde 956. Mars gününün sonunda çekilen görüntü, gezicinin renkli olarak kaydettiği ilk gün batımıydı.
  • Perseverance (9 Kasım 2021): NASA'nın aktardığına göre bu gün batımında atmosferde daha az toz vardı; renk bu yüzden her zamankinden daha sönük çıktı.
Perseverance'ın Mastcam-Z kamerasıyla 9 Kasım 2021'de çektiği Mars gün batımı. Atmosferde toz az olduğu için renk, olağan Mars gün batımlarına göre daha sönük.
NASA/JPL-Caltech/ASU/MSSS

Gözün ve kameranın rolü

Mars görüntülerindeki renkler kameranın yapısına da bağlıdır. NASA, Curiosity'nin Mastcam kamerasının renk kalibrasyonlu ve beyaz dengeli olduğunu, ancak insan gözüne göre biraz daha az mavi duyarlı bulunduğunu belirtiyor. Spirit'in Pancam mozaiğinde ise kızılötesi filtre kombinasyonu nedeniyle gökyüzünün kırmızılığı abartılmıştır. Yani fotoğraflar gerçeğe yakın ama birebir "insan gözü" değildir.

Uzun alacakaranlık

Yüksek irtifada bol toz bulunduğu için Mars'ta Güneş battıktan sonra gökyüzündeki parıltı, giderek sönükleşerek de olsa iki saate kadar sürebilir. NASA, Dünya'da büyük volkan patlamalarından sonra benzer renkli gün batımlarının görülebildiğini de belirtiyor.

Kısaca

  • Mars'ta gün batımında Güneş'in çevresi mavidir, uzağı sarı-turuncudur.
  • Sebep, mavi ışığı Güneş yönünde tutan çok ince Mars tozudur.
  • Gündüz gökyüzü toz yüzünden kırmızımsı ve puslu görünür.
  • Mavi tonun şiddeti, havadaki toz miktarına göre değişir.

Bunları da biliyor muydunuz?Tümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Uzay AnsiklopedisiTümü →

  1. Tilkicik takımyıldızı (Vulpecula) nedir? M27, Brocchi Kümesi ve ilk pulsarTilkicik takımyıldızı (Vulpecula) nedir? M27, Brocchi Kümesi ve ilk pulsarYapı ve bölge
  2. Uçan Balık takımyıldızı (Volans) nedir? NGC 2442, Lindsay-Shapley Halkası ve güney gökyüzüUçan Balık takımyıldızı (Volans) nedir? NGC 2442, Lindsay-Shapley Halkası ve güney gökyüzüYapı ve bölge
  3. Yelken takımyıldızı (Vela) nedir? Regor, Vela Pulsarı ve Gum BulutsusuYelken takımyıldızı (Vela) nedir? Regor, Vela Pulsarı ve Gum BulutsusuYapı ve bölge
  4. Tukan takımyıldızı (Tucana) nedir? 47 Tucanae ve Küçük Macellan BulutuTukan takımyıldızı (Tucana) nedir? 47 Tucanae ve Küçük Macellan BulutuYapı ve bölge
  5. Güney Üçgeni takımyıldızı (Triangulum Australe) nedir? Atria, NGC 6025 ve Büyük ÇekiciGüney Üçgeni takımyıldızı (Triangulum Australe) nedir? Atria, NGC 6025 ve Büyük ÇekiciYapı ve bölge

TeorilerTümü →

  1. Olbers paradoksu: gece gökyüzü neden karanlık?Olbers paradoksu: gece gökyüzü neden karanlık?Evrenin doğuşu ve yapısı
  2. Lambda-CDM modeli: standart kozmolojiLambda-CDM modeli: standart kozmolojiEvrenin doğuşu ve yapısı
  3. Antropik ilkeAntropik ilkeBilim ve felsefe
  4. Simülasyon hipoteziSimülasyon hipoteziBilim ve felsefe
  5. Vakum bozunmasıVakum bozunmasıEvrenin sonu

Son haberler

  1. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli gölISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl1 saat önce
  2. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresiAy toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi2 saat önce
  3. Curiosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladıCuriosity, Gale Krateri'nde alacakaranlık bulutlarını yeniden yakaladı2 saat önce
  4. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacıAy'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı8 saat önce
  5. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyorBepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor15 saat önce

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar