Dünya tam bir küre değil: ekvatorda 42 kilometre şişkin
Dünya'nın ekvator çapı 12.756 km, kutuplardan ölçülen çapı ise yaklaşık 12.714 km. Aradaki 42 kilometrelik farkın nedeni dönme.
- Konu
- Dünya
- Kaynak
- Vikipedi
- İlgili sayfa
- https://uzaygundem.com/ansiklopedi/dunya
Uzaydan çekilen fotoğraflarda Dünya kusursuz bir küre gibi görünür. Ölçümler başka bir şey söylüyor: ekvatordan ölçülen çapı 12.756 kilometre, kutuplardan ölçülen çapı ise yaklaşık 12.714 kilometre. Dünya ekvatorda yaklaşık 42 kilometre şişkin, yani hafifçe yanlardan basık bir küre — buna basık döneke (oblat sferoid) deniyor.
Nedeni dönme. Ekvatordaki bir nokta kendi ekseni çevresinde dönerken en büyük hıza sahiptir; dönmenin yarattığı etki maddeyi dışa doğru savurur ve gezegen o bölgede genişler. Aynı etki gaz devlerinde daha belirgindir: hızlı dönen Satürn ve Jüpiter gözle görülür biçimde basıktır.
Fark oranla bakıldığında küçük: çapın üç binde biri kadar. Bu yüzden fotoğraflarda ayırt edilemez ve Dünya'yı "küre" saymak günlük kullanımda yeterlidir. Ama uydu yörüngeleri, GPS konumlaması ve harita projeksiyonları gibi işlerde bu şişkinlik hesaba katılmak zorunda. Dünya ayrıca Güneş Sistemi'nin en yoğun gezegeni: metreküp başına 5.514 kilogram. Şekli zamanla da değişiyor: buzulların erimesi ve kütlenin yer değiştirmesi, uydu ölçümleriyle izlenebilen küçük kaymalara yol açıyor.
Ayrıntılı anlatım: Dünya
