NASA, yaşlanan TDRS ağının yerine Ka bandı röle için Astranis, GES ve Viasat'ı seçti

NASA, uzaydaki araçlarıyla iletişimin bel kemiği olan Takip ve Veri Aktarma Uydusu (TDRS) filosunun yerini dolduracak çözümler için üç şirket seçti. Ajansın 4 Kasım'da duyurduğu sözleşmeler, halihazırda yörüngede çalışan görevlerle uyumlu bir Ka bandı uzay rölesi kavramı geliştirmeyi kapsıyor. Kilit koşul şu: Yeni hizmet, mevcut uzay araçlarının üzerindeki sistemlerde hiçbir değişiklik gerektirmeden çalışmalı.

Seçilen şirketler ve tüm seçenekler kullanılırsa ulaşılabilecek en yüksek sözleşme değerleri şöyle: Astranis Space Technologies Corp. için 264,3 milyon dolar, Global Enterprise Solutions Inc. için 340,4 milyon dolar ve Viasat Inc. için 460,9 milyon dolar. Üç sözleşmenin üst sınırlarının toplamı yaklaşık 1,07 milyar dolar ediyor. Ancak bu rakamlar şimdiden ödenecek tutarlar değil; çalışmalar aşama aşama ilerledikçe açılabilecek tavanlar.

Röle uydusu ne işe yarar?

Alçak yörüngedeki bir uydu, yerdeki bir anten istasyonunun üzerinden yalnızca kısa süreler için geçer. Röle uyduları bu sorunu çözer: Çok daha yüksekte konumlanan röle, alçaktaki araçtan aldığı veriyi yere, yerden gelen komutları da araca aktarır. NASA'nın tanımıyla TDRS takımyıldızı, yörüngedeki uzay araçlarıyla neredeyse kesintisiz temas kurulmasını sağlıyor. Ka bandı ise yüksek frekanslı bir radyo bandı; daha yüksek veri hızlarına olanak tanıdığı için büyük hacimli veri aktarımlarında tercih ediliyor.

Sorun, filonun yaşlanması. NASA'nın bu yıl yayımladığı çağrı metnine göre TDRS sisteminin gerilemesi, 2029-2031 döneminde iletişimin sürekliliği açısından giderek büyüyen bir risk oluşturuyor. Ajans bu nedenle TDRS filosunu kademeli olarak emekliye ayırma ve gelecekteki görevler için ticari hizmetlere geçme kararı aldı. Ne var ki her görev bu geçişe uyum sağlayamıyor: Uçuş donanımı değiştirilemeyen ya da uyumsuz ticari hizmetlere aktarılamayan araçlar, TDRS ile aynı dili konuşan bir röleye ihtiyaç duyuyor.

NEXUS projesi ve aşamalı yarışma

Sözleşmeler, NASA'nın NEXUS (Kullanıcı Sürekliliği ve Sürdürülebilirliği için Ağ Uzantısı) adını verdiği Ka bandı hizmet alımının parçası. Çağrı metnine göre hedef, eski TDRS kullanıcılarıyla geriye dönük uyumlu ve en az 15 yıl sürecek uçtan uca bir Ka bandı röle hizmeti edinmek. Uçtan uca ifadesi, uzaydaki uydulardan fırlatmaya, yer altyapısından işletme ve bütünleştirmeye kadar her şeyin şirket tarafından sağlanması anlamına geliyor. NASA bu hizmetin tek müşterisi olmayı beklemiyor; şirketlerden önerilerini NASA'nın ötesine uzanan bir ticari iş modeline dayandırmaları isteniyor.

Alım, NASA'nın Keşif Ortaklıkları için Yeni Uzay Teknolojileri (NextSTEP-3) kapsamındaki geniş kurumsal duyurunun E ekine dayanıyor. Sözleşmeler sabit fiyatlı ve NASA'ya, ilk kavram geliştirme ve risk azaltma çalışmalarından yörüngede bir uçuş gösterimine kadar ilerlemek için ek fon sağlama seçeneği veriyor. İlk çalışma dönemi 4 Kasım'dan 3 Mayıs 2027'ye kadar sürecek; fiyatı önceden belirlenmiş ek seçeneklerle çalışmalar 2029'a kadar uzayabilecek. NASA, çağrı metninde şirketlerin gösterdiği performansa, teknik güvenilirliğe ve ticari uygulanabilirliğe göre kademeli elemeler yapmayı öngördüğünü belirtiyor. Yani üç şirketin hepsinin sona kadar yarışta kalması kesin değil.

Çalışmalar, NASA'nın Uzay İletişimi ve Seyrüseferi (SCaN) programına bağlı İletişim Hizmetleri Projesi üzerinden yürütülecek. Ajansın açıklamasına göre programın sanayi ortaklarıyla geliştirdiği öteki ticari yeteneklere ek olarak bu Ka bandı hizmeti, donanımı değiştirilemeyen belirli görevler için gerekli.

Ticari iletişime geçişin bir halkası

NASA'nın uydu iletişimini ticari hizmetlere taşıma çabası yeni değil. Viasat ve SES'in bu dönüşüm için yörüngeye gönderdiği gösterim araçlarını daha önce aktarmıştık. Viasat'ın yeni sözleşmeler arasında da yer alması, şirketin bu alandaki iddiasını sürdürdüğünü gösteriyor. NEXUS'u ötekilerden ayıran ise geleceğin görevlerine değil, bugün yörüngede olan ve TDRS'in yerini dolduracak bir şey bulunmazsa yerle bağını yitirebilecek araçlara odaklanması. Seçilen kavramlardan hangisinin uçuş gösterimine kadar ilerleyeceği, önümüzdeki aşamalarda netleşecek.