Çin'in uydu internet ağına 28. grup: Uzun Yürüyüş 8A Hainan'dan fırlatıldı

Çin, ulusal uydu internet ağına yeni bir uydu grubu ekledi. Çin Uzay Bilim ve Teknoloji Şirketi'nin (CASC) açıklamasına göre bir Uzun Yürüyüş 8A roketi 25 Ekim'de Pekin saatiyle 10.03'te, Türkiye saatiyle 05.03'te Hainan Ticari Uzay Fırlatma Üssü'nden kalktı ve "uydu interneti alçak yörünge 28. grup" olarak adlandırılan uyduları öngörülen yörüngeye bıraktı. CASC görevin başarıyla tamamlandığını bildirdi.

Bu fırlatma, CASC'nin sayımına göre Uzun Yürüyüş roket ailesinin 674. uçuşu oldu.

Uyduları ve roketi kim yaptı?

CASC'nin bilgisine göre 28. grubun uyduları, şirketin 5. Akademisi olarak bilinen Çin Uzay Teknolojisi Akademisi'nin (CAST) ana yükleniciliğinde geliştirildi. Roketin ana yüklenicisi CASC'ye bağlı ticari roket şirketi; geliştirme işini ise şirketin 1. Akademisi, yani Çin Taşıyıcı Roket Teknolojisi Akademisi üstleniyor.

Bu yapıda fırlatma hizmetini devlete ait CASC'nin ticari şirketi yürütüyor, roketin mühendisliği ise araştırma akademisinde kalıyor. CASC'nin 10 Ekim'deki 27. grup fırlatmasında da hizmeti aynı ticari şirket ana yüklenici olarak vermişti.

Uzun Yürüyüş 8A nasıl bir roket?

CASC, Uzun Yürüyüş 8A'yı Çin'in kendi geliştirdiği "iki buçuk kademeli" sıvı yakıtlı bir roket olarak tanımlıyor. Bu ifade, iki ana kademenin yanına kalkışta yardım eden yan iticilerin bağlandığı tasarımı anlatıyor. Ayrıntılar şöyle:

• Birinci kademe: 3,35 metre çaplı, kerosen ve sıvı oksijen yakan modül.
• İkinci kademe: Yine 3,35 metre çaplı, sıvı hidrojen ve sıvı oksijenle çalışan modül.
• Yan iticiler: İki adet sıvı yakıtlı yardımcı roket.
• Burun konisi: 5,2 metre çaplı faydalı yük kaplaması.

Sıvı hidrojen ve sıvı oksijen, çok düşük sıcaklıkta tutulması gereken (kriyojenik) yakıtlar; işletmesi zor ama verimli bir ikili. Geniş burun konisi ise tek seferde çok sayıda uydunun sığdırılabilmesi için önemli. CASC, roketin bu yapısıyla alçak ve orta Dünya yörüngelerine uydu takımyıldızı kurma ihtiyacına yanıt verdiğini belirtiyor. Takımyıldız, aynı işi birlikte yapmak üzere yörüngeye yayılmış çok sayıda uydudan oluşan ağ demek.

On beş günde aynı üsten iki grup

CASC'nin önceki duyurusuna göre ağın 27. grubu 10 Ekim'de Pekin saatiyle 03.27'de bu kez bir Uzun Yürüyüş 12 roketiyle, yine Hainan Ticari Uzay Fırlatma Üssü'nden gönderilmişti. O fırlatma ailenin 671. uçuşuydu. Arada kalan iki uçuş ise 23 Ekim'de art arda yapılan Yaogan fırlatmalarıydı; ayrıntıları dokuz saatte iki fırlatma haberimizde anlatmıştık. Böylece Uzun Yürüyüş ailesi 15 gün içinde dört kez uçmuş oldu.

Uydu internet grupları farklı roketlerle gönderiliyor. 27. grupta 4 metre çaplı, tek çekirdekli Uzun Yürüyüş 12 kullanılırken 28. grupta yan iticili Uzun Yürüyüş 8A tercih edildi. Ülkenin daha önceki uydu internet fırlatmalarını Guowang ve Yaogan-40 haberimizde ele almıştık.

Açıklamada neler yok?

CASC'nin kısa duyurusu birçok soruyu yanıtsız bırakıyor. Bu fırlatmada kaç uydu taşındığı, uyduların hangi yükseklik ve eğimdeki yörüngelere yerleştirildiği, kütleleri ve ağın tamamlandığında kaç uydudan oluşacağı açıklamada yer almıyor. Hizmetin ne zaman ve kimlere açılacağına dair bir takvim de verilmedi. Bu yüzden ağın kurulumunun yüzde kaçının tamamlandığını resmî kaynaklardan hesaplamak şimdilik mümkün değil.

Açık olan şu: Çin, SpaceX'in Starlink ağına benzer bir alçak yörünge internet altyapısını gruplar hâlinde kuruyor ve bu fırlatmaları farklı roketlere dağıtıyor. Sıradaki grubun tarihi ise henüz duyurulmadı.