Çin dokuz saatte iki Uzun Yürüyüş roketi fırlattı: yedi yeni Yaogan uydusu yörüngede

Çin, 23 Ekim'de dokuz saatten biraz uzun bir arayla iki ayrı fırlatma üssünden iki roket gönderdi ve toplam yedi Yaogan uydusunu yörüngeye yerleştirdi. Çin Uzay Bilim ve Teknoloji Şirketi'nin (CASC) açıklamalarına göre her iki görev de başarıyla tamamlandı.

İlk fırlatma: Taiyuan'dan Uzun Yürüyüş 6A

CASC'nin bildirdiğine göre Uzun Yürüyüş 6A (Çince adıyla Changzheng-6 Gai) roketi Pekin saatiyle 18.15'te, Türkiye saatiyle 13.15'te Taiyuan Uydu Fırlatma Merkezi'nden kalktı ve Yaogan-50 03 uydusunu öngörülen yörüngeye bıraktı. Uydu, CASC'ye bağlı 8. Akademi'nin ana yükleniciliğinde geliştirildi.

Uzun Yürüyüş 6A, Çin'in yeni nesil orta sınıf roketlerinden biri. Sıvı yakıtlı çekirdek kademesinin yanına katı yakıtlı yan iticiler bağlanan bir tasarıma sahip. CASC, roketin 700 kilometre yükseklikteki Güneş eşzamanlı yörüngeye en az 4,5 ton taşıyabildiğini belirtiyor. Güneş eşzamanlı yörünge, uydunun her gün aynı bölgenin üzerinden yerel saate göre hep aynı saatte geçtiği kutba yakın bir yörünge; bu yüzden yer gözlem uyduları tarafından sık kullanılıyor.

İkinci fırlatma: Jiuquan'dan Uzun Yürüyüş 4B

Aynı günün gecesinde, Pekin saatiyle 24 Ekim 03.25'te (Türkiye saatiyle 23 Ekim 22.25) bu kez Jiuquan Uydu Fırlatma Merkezi'nden bir Uzun Yürüyüş 4B havalandı. Roket, Yaogan-53 serisinin 07, 08 ve 09 numaralı uydularıyla Yaogan-56 serisinin 19, 20 ve 21 numaralı uydularını, yani altı uyduyu tek seferde yörüngeye taşıdı.

Uzun Yürüyüş 4B, oda sıcaklığında depolanabilen sıvı yakıtlarla çalışan üç kademeli bir roket. CASC'nin verdiği bilgiye göre Güneş eşzamanlı dairesel yörüngeye 3,3 ton taşıyabiliyor ve tek fırlatmada bir ya da birden fazla uydu bırakabiliyor.

Yaogan uyduları ne yapıyor?

CASC, iki açıklamada da uyduların görevini benzer sözlerle tanımlıyor: arazi kaynaklarının araştırılması, tarımsal rekolte tahmini ve afetlerin önlenmesi ile zararlarının azaltılması. Yaogan-53 ve Yaogan-56 uyduları için bunlara bilimsel deneyler de ekleniyor. Çince "yaogan" sözcüğü uzaktan algılama anlamına geliyor.

Açıklamalarda uyduların yörünge yüksekliği, kütlesi, taşıdığı algılayıcılar ya da kaç yıl çalışacağı hakkında bilgi yer almıyor. Çin, Yaogan ailesi için ayrıntılı teknik bilgi paylaşmıyor; bu yüzden uyduların gerçekte hangi görüntüleri toplayacağı kamuya açık kaynaklardan doğrulanamıyor.

Uzun Yürüyüş ailesinde 673. fırlatma

CASC'nin sayımına göre Taiyuan'daki fırlatma Uzun Yürüyüş roket ailesinin 672., Jiuquan'daki fırlatma ise 673. uçuşuydu. İki roketin de ana yüklenicisi CASC'ye bağlı Çin Ticari Roket Şirketi; geliştirme işini ise 8. Akademi yürütüyor.

Çin son haftalarda yer gözlemi ve uydu internet ağı için art arda fırlatmalar yapıyor; CASC bu ayın başında Uzun Yürüyüş 12 ile uydu internet ağının 27. grubunu yörüngeye gönderdiğini duyurmuştu. Ülkenin daha önceki fırlatma dalgasını Guowang ve Yaogan-40 haberimizde ele almıştık. CASC'nin son iki açıklamasında sıradaki görevler için tarih verilmedi.

Arka plan: iki roketin son aylardaki seferleri

CASC bültenleri iki roketin de son aylarda sık kullanıldığını gösteriyor. Uzun Yürüyüş 4B, 10 Eylül'de yine Jiuquan'dan Yaogan-53 serisinin 01-03 ve Yaogan-56 serisinin 01-03 numaralı uydularını yörüngeye taşımıştı. CASC'ye göre o altı uydu CASC'nin 5. Akademisi'nin ana yükleniciliğinde geliştirildi ve aynı görevlerle, yani bilimsel deneyler, arazi kaynaklarının araştırılması, rekolte tahmini ve afetlerle mücadele için tanımlandı; o fırlatma ailenin 666. uçuşuydu. Ekim fırlatmasının bülteni ise yeni uyduları kimin geliştirdiğini belirtmiyor.

Uzun Yürüyüş 6A da Taiyuan'dan düzenli uçuyor. CASC bültenlerine göre roket bu yıl 12 Mayıs, 4 Haziran ve 4 Temmuz'da Qianfan (Bin Yelken) uydu internet takımyıldızının kutup yörüngesi gruplarını, 30 Temmuz'da Haberleşme Teknolojisi Deney Uydusu-27'nin A ve B uydularını, 24 Eylül'de de elektromanyetik ortamın algılanması ve ilgili teknoloji deneyleri için tanımlanan Yaogan-40 04 grubunu taşıdı.

Neden önemli?

CASC'nin kendi sayımı temposu da gösteriyor: 10 Eylül'deki 666. uçuştan 24 Ekim'deki 673. uçuşa kadar, yaklaşık altı haftada sekiz Uzun Yürüyüş fırlatması yapıldı. Aynı ailenin farklı modelleri farklı üslerden yer gözlemi, uydu internet ve deneme uyduları için paralel kullanılıyor. CASC, Uzun Yürüyüş 6A'nın tek uydunun yanı sıra birden çok uyduyu seri, paralel, üst üste ya da yan duvara bağlı yerleşimlerle taşıyabildiğini ve yoğun fırlatma ihtiyaçlarına göre tasarlandığını vurguluyor.

Bültenlerdeki teknik değerleri okurken dikkat gerekiyor. CASC, Uzun Yürüyüş 4B için Eylül bülteninde 700 kilometrelik Güneş eşzamanlı yörüngeye 2,5 ton, Ekim bülteninde ise yükseklik belirtmeden Güneş eşzamanlı dairesel yörüngeye 3,3 ton taşıma kapasitesi veriyor. Uzun Yürüyüş 6A için de Eylül bülteninde yükseklik belirtilmeden en az 6,5 ton, Ekim bülteninde 700 kilometre için en az 4,5 ton yazıyor. Değerlerin hangi yörünge koşullarına dayandığı açıklamalarda ayrıntılandırılmadığı için doğrudan karşılaştırılmaları mümkün değil.