Makoto Yukimura

Makoto Yukimura kimdir?

Makoto Yukimura (幸村誠, doğumu 8 Mayıs 1976), Japon manga sanatçısıdır, yani Japon çizgi romanları yazıp çizer. Uzay meraklıları onu ilk eseri Planetes ile tanır: 2075 yılında Dünya yörüngesindeki uzay çöplerini toplayan bir ekibin hikâyesini anlatan bu "sert bilimkurgu" mangası, gerçek bir mühendislik sorununu, yörünge enkazını merkezine aldığı için türünün en gerçekçi örneklerinden biri sayılır. Hem manga hem de anime uyarlaması Japonya'nın en eski bilimkurgu ödülü olan Seiun Ödülü'nü kazandı. Yukimura'nın ikinci büyük eseri, Viking çağında geçen ve 2005'ten 2025'e yirmi yıl süren tarihî manga Vinland Saga'dır.

Hayatı

Yukimura kendini okulda rahat, biraz da ilgisiz bir çocuk olarak tanımlar. Okuduğu ilk manga, beş yaşında elinde tuttuğu Akira Toriyama'nın Dr. Slump'ıydı. Manga sanatçısı olma isteği ise Fist of the North Star'ı okuduktan sonra doğdu; "güç ve adalet" temalarını işleyen bir dizi yapmak istediğini söyler. On altı yaşında manga çalışmaya başladı. Gençliğinde iki trafik kazasından kıl payı kurtulması, hayata bakışını değiştirdi. Bir süre manga sanatçısı Dai Morimura'nın yanında asistanlık yaptı; Morimura ona başkalarını taklit etmek yerine kendi tarzını bulmayı öğretti. Asistanlık yıllarında evlendi ve üç çocuk babasıdır.

Planetes: uzay çöpçülerinin hikâyesi

Planetes, Kodansha'nın yetişkin erkek okurlara yönelik dergisi Morning'de Ocak 1999 ile Ocak 2004 arasında yayımlandı; yirmi altı bölüm dört cilt hâlinde toplandı. Adı, Antik Yunancada "gezginler" anlamına gelen ve "gezegen" sözcüğünün de kökü olan planētes'ten gelir.

Hikâye 2075 yılında, Technora şirketinin Uzay Enkazı Bölümü'nde çalışan DS-12 "Toy Box" gemisinin ekibini izler. Bu ekibin işi, Dünya'nın ve Ay'ın yörüngesindeki uyduları, uzay istasyonlarını ve araçları enkaz çarpmasından korumaktır. Enkaz parçaları ya atmosfere sokularak yakılır ya da toplanıp geri kazanılır; ekip bunun için uzay yürüyüşü giysileriyle çalışır. Hikâyenin merkezinde, Hachimaki lakaplı genç bir astronotun Jüpiter'e gidecek Von Braun gemisinin ekibine seçilme hayali vardır. Ekibe yeni katılan Ai Tanabe ile Hachimaki'nin ilişkisi; terör, ırkçılık ve uzaya çıkabilenlerle Dünya'da kalanlar arasındaki eşitsizlik gibi temalarla birlikte işlenir.

Seriyi Sunrise stüdyosu 26 bölümlük bir anime dizisine uyarladı. Gorō Taniguchi'nin yönettiği dizi, 4 Ekim 2003 ile 23 Şubat 2004 arasında NHK BS-2 kanalında yayımlandı. Anime, manga henüz bitmeden yapımına başlandığı için yeni karakterler ve olaylarla genişletildi. Dizi hakkında ayrıntılı bilgi Planetes sayfasındadır.

Bilimle ilişkisi: uzay enkazı ve Kessler sendromu

Yukimura'nın anlatımına göre Planetes fikri çok basit bir anda doğdu: bir kütüphanede, Dünya yörüngesinde kalan uzay aracı ve uydu kalıntılarını anlatan bilimsel bir kitaba rastladı. Bu enkazın tehlikeli olduğunu ve yakın gelecekte uzaydaki ilerlemeyi ciddi biçimde engelleyebileceğini öğrenmek onu etkiledi; kitabı bitirdiğinde bu konuda bir manga yazmaya karar verdi. Kendisi, Arthur C. Clarke dışında önemli bir etki almadığını, Clarke'ın fikirlerinin ortaya koyduğu ikilemlerden etkilendiğini söyler.

Serinin bilimsel tutarlılığı sık sık övülür. Ağırlıksız ortamda momentum gibi kavramlar hikâyenin daha ilk bölümlerinde doğal biçimde gösterilir. Anime yönetmeni Gorō Taniguchi, dizi boyunca yörünge mekaniği hakkında çok şey öğrendiğini anlatmıştır; araçların itki uygulayarak yörünge değiştirmesi gibi ayrıntılar dikkatle çizilmiştir. Japonya Uzay Ajansı JAXA diziye teknik danışmanlık yaptı.

Hikâyenin dayandığı tehlike gerçektir. Seride birkaç kez adı geçen Kessler sendromu, NASA bilim insanları Donald Kessler ve Burton Cour-Palais'nin 1978'de ortaya attığı bir senaryodur: alçak Dünya yörüngesindeki cisim yoğunluğu yeterince artarsa çarpışmalar yeni parçalar üretir, bu parçalar yeni çarpışmalara yol açar ve zincirleme büyüyen enkaz bazı yörünge bölgelerini kullanılamaz hâle getirebilir. Konunun bilimsel ayrıntıları Gravity'deki enkaz felaketi gerçekte olabilir mi? yazısında anlatılır.

Gerçekçiliğin sınırları da tartışıldı. Animenin ABD'deki DVD baskısına, NASA'nın yörünge enkazı biriminden iki bilim insanıyla yapılmış söyleşiler eklendi. Uzay enkazı bugün gerçek ve büyüyen bir sorun olsa da bu bilim insanları, yörüngede tek tek parçalarla buluşup onları toplamanın, kurtarılacak az miktardaki malzemeye göre aşırı enerji gerektireceği için pek olası olmadığını belirtti. Aynı söyleşide, NASA'nın yörünge enkazı biriminin önceki başkanının Kessler'in ta kendisi olduğu da hatırlatıldı.

Yukimura'nın uzayla ilişkisi Planetes'le sınırlı kalmadı. Japonya'daki uzay yazarlarını bir araya getiren Uzay Yazarları Kulübü'nün (宇宙作家クラブ) üyesidir. 2013'te Planetes'in yaratıcısı olarak, Japonya Uzay Forumu'nun düzenlediği ve uzayın sürdürülebilir kullanımını tartışan uluslararası sempozyumun ikincisinde özel bir konuşma yaptı. Japon bilimkurgu dergisi SF Magazine'in 550. sayısının (Şubat 2002) kapağını ve Issui Ogawa'nın iki ciltlik bilimkurgu romanı Dai Roku Tairiku'nun (Altıncı Kıta, 2003) kapak resimlerini çizdi. 2011'de, kardeş astronotları anlatan Uchū Kyōdai (Space Brothers) serisine adanmış bir derlemeye kısa bir öyküyle katıldı.

Vinland Saga

Yukimura'nın ikinci büyük eseri Vinland Saga, Nisan 2005'te Kodansha'nın haftalık dergisi Weekly Shōnen Magazine'de başladı. Haftalık temposu Yukimura'ya ağır geldiği için Aralık 2005'te aylık Monthly Afternoon dergisine geçti ve 25 Temmuz 2025'te, yirmi yıl sonra sona erdi. Bölümler 29 ciltte toplandı. Seri, Kızıl Erik Destanı ve Grönlandlılar Destanı'ndan yararlanarak, savaşın yarattığı travmayla yüzleşen genç Viking Thorfinn'in, farklı halkların barış içinde yaşayabileceği bir yer kurmak için Vinland'e, yani Kuzey Amerika kıyılarına gitme hayalini anlatır. Yukimura, Thorfinn karakterini kurarken Soğuk Savaş ve 11 Eylül saldırılarına dair deneyim ve düşüncelerinden yararlandığını söyler.

Seri Ağustos 2022 itibarıyla yedi milyonu aşkın kopya basıldı. 2019'da Wit Studio, 2023'te ise MAPPA tarafından anime olarak uyarlandı.

Ödülleri

• Seiun Ödülü, en iyi çizgi roman (2002) – Planetes mangası.
• Seiun Ödülü, medya dalı (2005) – Planetes anime dizisi.
• Japonya Medya Sanatları Festivali, manga dalı büyük ödülü (2009) – Vinland Saga.
• Kodansha Manga Ödülü, genel kategori (2012) – Vinland Saga.

Planetes mangası ayrıca Fransa'daki Angoulême Uluslararası Çizgi Roman Festivali'nde aday gösterildi; Yukimura 2010'da bu festivalin konuğu oldu. Anime News Network, Planetes'i 2005'in en iyi bilimkurgu anime dizisi ilan etti.

Kitapları

• Planetes (Makoto Yukimura): konusu, uzay çöpü bilimi ve okuma rehberi (1999)

Etkisi

Planetes, uzay çöpü sorununu bir hikâyenin tam merkezine yerleştirerek manga ve anime okurlarına taşıdı. Kahramanlarını kaşifler ya da savaşçılar olarak değil, yörüngede sıradan bir iş yapan işçiler olarak çizmesi, uzay bilimkurgusuna farklı bir bakış getirdi. Yörüngedeki uydu sayısı arttıkça ve enkaz temizliği gerçek uzay ajanslarının gündemine girdikçe, serinin ele aldığı sorun daha da güncel hâle geliyor. Yukimura ise ayrıntılı çizimi, karakterlerin yüzden sonra en anlamlı parçası saydığı ellere verdiği önem ve şiddetten nefret ettiğini söylediği hâlde şiddeti sorgulayarak anlatmasıyla, eleştirmenlerin ve meslektaşlarının övgüsünü kazanan bir yazar-çizer oldu. Attack on Titan'ın yaratıcısı Hajime Isayama, onun ayrıntılı çizimine ve önceden ipucu serpiştirme ustalığına hayranlığını dile getirmiştir.