Fiona Staples

Fiona Staples kimdir?

Fiona Staples, Kanadalı çizgi roman sanatçısıdır. Calgary'de doğdu ve en çok, yazar Brian K. Vaughan ile birlikte yarattığı uzay operası Saga ile tanınır. 2012'den beri süren bu seride Staples yalnızca çizer değildir: karakterleri, uzay gemilerini ve uzaylı ırkları o tasarladı, kapakları boyadı, anlatıcı Hazel'in sözlerini kendi el yazısıyla yazdı ve dizinin ortak sahibidir. Saga'daki çalışmalarıyla birden çok Eisner ve Harvey ödülü aldı; dizinin ilk cildi 2013'te bilimkurgunun en tanınmış ödüllerinden Hugo'yu kazandı.

Uzay Gündem kitaplığında Staples'ın yeri, bilimkurgu ile fantastiği bir araya getiren Saga evreninden gelir. Bu evrenin görsel dilini, yani gezegenlerin, gemilerin ve canlıların neye benzediğini büyük ölçüde o kurdu. Bu sayfada çizer ve ortak yaratıcı olarak hayatını, Saga'daki rolünü ve aldığı ödülleri anlatıyoruz.

Hayatı ve ilk çalışmaları

Staples, Kanada'nın Alberta eyaletindeki Calgary kentinde doğdu ve Alberta College of Art and Design'da (Alberta Sanat ve Tasarım Koleji) okudu. Çocukluğunda iz bırakan kitaplar arasında George MacDonald'ın The Princess and the Goblin'i, Laurence Yep'in Dragon of the Lost Sea dizisi, Brian Jacques'ın Redwall kitapları ve C. S. Lewis'in Narnia Günlükleri vardı. Bu liste, ileride çizeceği büyülü ve masalsı dünyaların kökünü de gösterir.

Yayımlanan ilk işi, 2005'te About Comics'in 24 Hour Comics Day Highlights 2005 derlemesinde yer alan ve 24 saatte tamamlanan "Amphibious Nightmare" adlı kısa çizgi romandır. İlk dizi işi, 2006'da Markosia yayınevi için yazar Andrew Foley ile hazırladığı Done to Death oldu. Ardından WildStorm için Michael Dougherty'nin filminden uyarlanan Trick 'r Treat çizgi romanının çizerlerinden biri oldu, Mike Costa'nın yazdığı The Secret History of the Authority: Hawksmoor dizisini çizdi ve mürekkepledi. İngiliz çizgi roman dergisi 2000 AD'de yayımlanan Button Man öyküsünde Frazer Irving'in çizimlerini renklendirdi.

2009-2010'da Aaron Williams'ın yazdığı North 40 dizisini çizdi; bu iş ona 2010'da ilk Eisner adaylığını getirdi. Aynı dönemde Steve Niles ile IDW için Mystery Society'yi hazırladı, Brian Wood'un Northlanders dizisinde ve DC Comics'in Jonah Hex'inde tek sayılık işler yaptı. Kapak çizeri olarak da hızla tanındı: DV8: Gods and Monsters, Superman/Batman ve T.H.U.N.D.E.R. Agents kapakları bu dönemdendir. 2011'de Kanada'nın çizgi roman ödülü olan Joe Shuster Ödülü'nü en iyi kapak sanatçısı dalında kazandı.

Saga: uzay operasının görsel mimarı

Staples'ı Brian K. Vaughan ile ortak dostları, Mystery Society'nin yazarı Steve Niles tanıştırdı. Vaughan, Staples ile yüz yüze ilk kez 2011'deki San Diego Comic-Con'da birlikte çıkacakları panelden hemen önce görüştü. Vaughan, Staples'ın çizimlerini ilk gördüğünde kimseye benzemediğini ve bu işin olacağını hemen anladığını anlatmıştır.

Saga'nın ilk bölümü 14 Mart 2012'de Image Comics tarafından yayımlandı ve ilk baskısı tükendi. Dizi, birbiriyle uzun zamandır savaşan iki dünyadan gelen Alana ile Marko'nun ve yeni doğan kızları Hazel'in hikâyesini anlatır. Alana, galaksinin en büyük gezegeni Landfall'dan, kanatlı bir halktandır; Marko ise Landfall'ın tek uydusu Wreath'ten gelir ve halkı boynuzludur, büyü kullanır. Hikâyede gezegen ile uydusu birbirine o kadar bağlıdır ki birinin yok edilmesi ötekini yörüngesinden fırlatacaktır; bu yüzden savaş öteki gezegenlere "taşeron" olarak yayılmıştır. Gök mekaniğinden ödünç alınan bu fikir, dizinin bütün siyasi düzenini kurar.

Seri 2018'de, 54. bölümle yarı noktasına ulaşınca uzun bir araya girdi ve Ocak 2022'de 55. bölümle geri döndü. Vaughan, hikâyenin toplam 108 bölüm süreceğini söylemiştir. Uyarlama teklifleri olsa da ikili, Saga'yı bir çizgi roman olarak tutmak istediklerini defalarca dile getirdi.

Staples Saga'da çok geniş bir iş yükü taşır. Ana kadroyu, gemileri ve uzaylı ırkları o tasarladı; boyalı kapakları o yapar; Hazel'in anlatımını her sayfanın çizimi bittikten sonra kendi el yazısıyla ekler. Karakterlerin görünümü üzerine de bilinçli kararlar aldı: Alana'yı koyu tenli ve babası Hintli olan melez bir kadın olarak, Marko'nun ailesini ise Japon modellerden yararlanarak Asyalı görünümlü tasarladı.

Çizim tekniği ve uzayın görünümü

Staples kariyerinin başında kâğıda çizdiği resimleri tarayıp Photoshop'ta düzenliyordu; Saga'dan birkaç yıl önce tamamen dijital çalışmaya geçti. Saga'da süreç küçük, kaba eskizlerle başlar; Staples sayfa düzenini ve sahnelemeyi işin en önemli aşaması sayar. Eskizleri büyütüp Manga Studio'da üzerlerine mürekkep çizgisi çeker, yalnız figürleri mürekkepler ve pozlar için kendi çektiği fotoğraflardan yararlanır. Arka planları ise Photoshop'ta tamamen renkli olarak boyar. Video oyunlarından ve Japon animasyonundan esinlenen bu yaklaşımı, figür ile arka planın ayrı katmanlarda hazırlandığı eski animasyon asetatlarına benzetmiştir.

Saga'nın en tanınan görsel özelliklerinden biri, teknolojinin organik görünmesidir. Ailenin kaçtığı roket, ağaç gibi büyüyen ahşap bir gemidir. Vaughan'a göre bu tercih, Staples'ın mekanik nesneler çizmeyi sevmemesinden doğdu; yani bir çizerin zevki, bir bilimkurgu evreninin teknolojisini biçimlendirdi. Gezegenleri tasarlarken Staples gerçek dünyadan yola çıkıp bazı öğeleri abartır: örneğin Cleave gezegenindeki bazı odalar Kamboçya mimarisinden esinlenmiştir. Eleştirmenler, özellikle geniş uzay sahnelerini ve yüz ifadelerindeki ustalığını övdü.

Bilimle ilişkisi

Staples bir bilim insanı değildir ve Saga da sert bilimkurgu değil; bilimkurgu ile fantastiği bilerek karıştıran bir uzay operasıdır. Dizi tanıtımlarda "Yıldız Savaşları ile Taht Oyunları'nın buluşması" diye anlatıldı. Yine de Staples'ın dünya kurma yöntemi bilimkurgu okurunun tanıdığı bir soruyu sorar: başka bir gezegende yaşam neye benzerdi? Kanatlı, boynuzlu, başı televizyon olan robot soylular ya da konuşma balonları başka renkte basılan halklar, okura canlıların çevreleriyle ve kültürleriyle nasıl farklılaşabileceğini düşündürür. Landfall ile uydusu Wreath arasındaki karşılıklı bağımlılık da gezegen-uydu sistemlerinin kütleçekimsel dengesine dayanan, okurun kolayca kavrayabileceği bir kurgudur.

Archie ve öteki işleri

2015'te Staples ile yazar Mark Waid, Archie Comics'in 75. yıl dönümü için yeniden başlatılan Archie dizisinin ilk üç sayılık hikâyesini hazırladı. Staples yayınevinin alışılmış çizgisini değil kendi üslubunu kullandı ve karakterlere daha yeni, daha keskin bir görünüm kazandırdı. Bu iş 2016'da Harvey Ödülleri'nde en iyi yeni dizi dalında aday gösterildi. Staples sonraki yıllarda da kapak çalışmalarını sürdürdü; Labyrinth: Coronation (2018-2019) ve Nemesis: Reloaded (2023) kapakları bunlar arasındadır.

Ödülleri

Staples, Saga ile çağdaş çizgi romanın en çok ödül alan çizerlerinden biri oldu. Başlıcaları:

• Hugo Ödülü: 2013'te Saga'nın ilk cildiyle En İyi Grafik Öykü. 2014'te Saga'nın ikinci cildi ve En İyi Profesyonel Sanatçı, 2018'de yedinci cilt dalında aday.
• Eisner Ödülleri: 2013'te En İyi Yeni Dizi ve En İyi Süren Dizi; 2014'te En İyi Süren Dizi ve En İyi Ressam/Multimedya Sanatçısı; 2015'te En İyi Süren Dizi ve En İyi Çizer/Mürekkepçi; 2017'de En İyi Süren Dizi, En İyi Çizer/Mürekkepçi ve En İyi Kapak Sanatçısı.
• Harvey Ödülleri: 2013'te En İyi Sanatçı ve En İyi Renklendirici dahil beş ödül; 2014, 2015 ve 2016'da her yıl En İyi Sanatçı ve En İyi Kapak Sanatçısı ödülleri.
• British Fantasy Award: 2013'te Saga ile En İyi Çizgi Roman/Grafik Roman.
• Joe Shuster Ödülü: 2011'de kapak sanatçısı, 2014'te sanatçı dalında.
• Inkwell Ödülü (2015) ve Ringo Ödülleri (2017'de en iyi sanatçı, 2019'da en iyi mürekkepçi ve en iyi kapak sanatçısı).

2015'te Comic Book Resources okurları onu tüm zamanların bir numaralı kadın çizgi roman sanatçısı seçti.

Etkisi

Saga, 2010'ların en çok konuşulan çizgi romanlarından biri oldu; toplu ciltleri Image Comics'in öteki büyük başarısı The Walking Dead'den çok sattı. Dizinin etnik köken, cinsellik ve toplumsal cinsiyet rollerini çeşitli biçimde göstermesi ve savaşı ele alışı da dikkat çekti; bu çeşitliliğin önemli bir kısmı Staples'ın karakter tasarımlarından gelir. Staples, sanatçının yaratıcı hakların ortağı olduğu ve hikâyenin görsel dünyasını baştan kurduğu bir modelin de örneğidir: Saga, Vaughan'ın ve Staples'ın birlikte sahip olduğu bir yapıttır. Bilimkurgu ile fantastiği ayıran çizgiyi bulanıklaştıran organik gemileri, tuhaf gezegenleri ve insani yüz ifadeleriyle, uzay operasının yeni kuşak okurlara nasıl görünebileceğine dair güçlü bir örnek bıraktı.

Kısaca

• Kanadalı çizgi roman sanatçısı; Calgary'de doğdu, Alberta College of Art and Design'da okudu.
• Brian K. Vaughan ile 2012'de başlayan uzay operası Saga'nın ortak yaratıcısı ve ortak sahibi.
• Saga'nın karakterlerini, gemilerini ve uzaylı ırklarını tasarladı; ahşap roket onun organik teknoloji zevkinden doğdu.
• Saga'nın ilk cildi 2013'te Hugo Ödülü'nü kazandı; Staples çok sayıda Eisner ve Harvey ödülü aldı.
• 2015'te Mark Waid ile yeniden başlatılan Archie dizisini çizdi.