Christa McAuliffe

Christa McAuliffe, NASA'nın Uzayda Öğretmen projesi için seçilen ve uzaydan ders vermesi planlanan Amerikalı öğretmendir. New Hampshire'daki Concord Lisesi'nde sosyal bilgiler öğretmeniyken, 11 bini aşkın başvuru arasından projenin ilk katılımcısı olarak belirlendi. 28 Ocak 1986'da Challenger mekiği kalkıştan 73 saniye sonra parçalandığında, altı ekip arkadaşıyla birlikte hayatını kaybetti. Mekik uzaya ulaşamadığı için uzaya çıkamadı; ama adı, bilimi sınıfa taşıma fikrinin simgesi oldu.

Erken yaşamı ve eğitimi

Sharon Christa Corrigan adıyla 2 Eylül 1948'de Boston'da doğdu. 1970'te Framingham Devlet Koleji'nden lisans derecesi aldı. 1978'de Maryland'deki Bowie Devlet Üniversitesi'nde eğitim denetimi ve yönetimi alanında yüksek lisansını tamamladı.

Öğretmenlik kariyeri

1970-1978 arasında Maryland'de öğretmenlik yaptı, ardından New Hampshire'a taşınarak Concord ve Bow'daki okullarda çalıştı. 1983'te Concord Lisesi'nde sosyal bilgiler öğretmeni oldu; Amerikan tarihi, hukuk ve ekonomi derslerinin yanında kendi tasarladığı "Amerikalı Kadın" adlı bir ders de verdi. Okul gezilerine ve sınıfa konuk konuşmacı getirmeye önem verirdi; The New York Times, onun tarihte sıradan insanların etkisini öne çıkardığını yazdı.

Uzayda Öğretmen projesi

ABD Başkanı Ronald Reagan, 1984'te bir öğretmenin uzay mekiğiyle uçacağı Uzayda Öğretmen projesini duyurdu. Seçim sürecini NASA adına eyalet eğitim yöneticilerinin bağlı olduğu bir kurul yürüttü. 11 binden fazla başvuru arasından eyalet ve kurum kurulları 114 yarı finalist belirledi; bunlar Haziran 1985'te Washington'da toplandı ve aralarından on finalist seçildi. McAuliffe, 1 Temmuz 1985'te açıklanan on finalist arasındaydı ve 19 Temmuz 1985'te Başkan Yardımcısı George H. W. Bush, onun seçildiğini ilan etti. öğretmen Barbara Morgan yedeği oldu. Değerlendirme sırasında bir NASA psikiyatristi onu finalistler arasında "en geniş ufuklu, en dengeli kişi" olarak tanımlamıştı.

Seçildikten sonra ABD'nin önde gelen televizyon programlarına konuk oldu ve projeye büyük bir kamuoyu ilgisi çekti. Eğitim için öğretmenliğe bir yıl ara verdi; 7 Temmuz 1985'ten itibaren Johnson Uzay Merkezi'nde sağlık testlerinden ve bilgilendirmelerden geçti, ağırlıksızlığa alışmak için parabolik uçuşlar yapan KC-135 uçağında eğitim aldı. Uçuş boyunca bir günlük tutmayı planlıyordu.

McAuliffe, mekikte "yük uzmanı" olarak uçacaktı; bu unvan, NASA'nın meslekten astronot kadrosu dışından, belirli bir görev için uçan kişilere verilir. Yörüngeden canlı yayınla her biri yaklaşık 15 dakikalık iki ders vermesi planlanmıştı: "En Uzun Okul Gezisi" ve "Nereden Geldik, Nereye Gidiyoruz, Neden". Ayrıca kromatografi, topraksız tarım, manyetizma ve Newton yasalarıyla ilgili deneyler yapacaktı; bu deneyler, mikro yerçekimi ortamında yapılacaktı.

Challenger faciası

STS-51-L göreviyle 28 Ocak 1986'da Florida'dan fırlatılan Challenger, kalkıştan 73 saniye sonra, kaynaklarda 14 ile 15 kilometre arasında verilen bir yükseklikte, Atlas Okyanusu üzerinde parçalandı. Mürettebatta komutan Dick Scobee, pilot Michael J. Smith, görev uzmanları Ronald McNair, Ellison Onizuka ve Judith Resnik, yük uzmanları Gregory Jarvis ve Christa McAuliffe vardı; yedi kişinin tamamı hayatını kaybetti. NASA, pek çok okulda öğrencilerin fırlatmayı canlı izlemesini sağlamıştı; NASA'ya göre facianın ülke çapında bu kadar derin bir iz bırakmasının bir nedeni de McAuliffe'in ekipte yer almasının yarattığı heyecandı.

Facianın nedenini araştıran 6 Şubat 1986'da kurulan ve raporunu 6 Haziran 1986'da yayımlayan Rogers Komisyonu, sağ katı yakıtlı roket iticisinin bir bağlantı yerindeki contaların (O-halkalar) dayanmadığını belirledi. Fırlatma sabahı kaydedilen rekor düşük sıcaklıklar kauçuk contaları sertleştirmiş, sızan sıcak gazlar dış yakıt tankına bağlanan bir destek parçasını yakmıştı. Mekik programı 32 ay uçuş yapamadı.

Uzay ve astronomiye etkisi

McAuliffe'in seçilmesi, uzay uçuşunun yalnızca askerî pilotlara ve bilim insanlarına değil sıradan yurttaşlara da açılabileceği fikrini temsil ediyordu. Challenger faciası bu iyimserliği sarstı; Rogers Komisyonu'nun bulguları, mekik programının riskleri üzerine uzun bir tartışma başlattı. Yedeği Barbara Morgan, Ocak 1998'de NASA'nın meslekten astronotları arasına katıldı ve 8 Ağustos 2007'de Endeavour mekiğiyle STS-118 görevinde Uluslararası Uzay İstasyonu'na uçtu.

Mirası

McAuliffe'e ölümünden sonra Kongre Uzay Onur Madalyası verildi; madalya 23 Temmuz 2004'te takdim edildi. 3352 McAuliffe asteroiti, Ay'daki bir krater ve Venüs'te Sovyetler Birliği'nin adlandırdığı bir krater onun adını taşır. Dünyada yaklaşık 40 okula adı verildi; New Hampshire'ın başkenti Concord'daki McAuliffe-Shepard Keşif Merkezi de onu ve Alan Shepard'ı anar.

ABD Kongresi 2019'da onun anısına bir hatıra parası yasasını kabul etti; 350 bine kadar basılmasına izin verilen gümüş bir dolarlık paralar 2021'de basıldı. 1986'da ölümünden sonra Frank J. Malina Astronotik Madalyası'na da layık görüldü. 76. doğum gününe denk gelen 2 Eylül 2024'te New Hampshire Eyalet Meclisi önünde heykeli açıldı.

Bilmeye değer

• Uzayda Öğretmen projesine 11 binden fazla öğretmen başvurdu.
• Uzaydan vermeyi planladığı iki dersin her biri yaklaşık 15 dakika sürecekti.
• Challenger kalkıştan 73 saniye sonra parçalandı; mekik uzaya ulaşamadığı için McAuliffe uzaya çıkmış sayılmaz.
• Yedeği Barbara Morgan, faciadan 21 yıl sonra uzaya gitti.