Han Solo kimdir? Yıldız Savaşları'nın kaçakçı pilotu

Han Solo kimdir? Han Solo, George Lucas'ın yarattığı Yıldız Savaşları (Star Wars) evreninde, Millennium Falcon adlı gemisiyle kaçakçılık yapan bir pilottur. Wookiee türünden yardımcı pilotu Chewbacca ile birlikte para için iş kabul eden, kimseye bağlanmak istemeyen bir maceracı olarak tanıtılır; zamanla Galaktik İmparatorluk'a karşı savaşan Asi İttifakı'nın generallerinden biri olur ve Prenses Leia'ya âşık olur. Kendini bencil sanan ama sonunda arkadaşları için hayatını ortaya koyan "iyi kalpli serseri" tipinin sinemadaki en tanınmış örneklerinden biridir.

Hangi eserlerde geçer?

Han ilk kez 1977'de vizyona giren ilk Yıldız Savaşları filminde ve bir yıl önce, 1976'da yayımlanan romanlaştırmasında karşımıza çıktı. Başlıca göründüğü yapımlar şunlardır:

• Orijinal üçleme: Yeni Bir Umut (1977), İmparatorluğun Saldırısı (1980) ve Jedi'ın Dönüşü (1983)
• Devam üçlemesi: Güç Uyanıyor (2015) ve kısa bir görünümle Skywalker'ın Yükselişi (2019)
• Bağımsız film: gençliğini anlatan Han Solo: Bir Star Wars Hikâyesi (2018)
• Diğer: 1978'de yayımlanan televizyon programı Star Wars Holiday Special ve 2017-2018 arasındaki animasyon dizisi Forces of Destiny

Han ayrıca çok sayıda roman ve çizgi romanda yer alır. Brian Daley'nin 1979-1980 arasında yazdığı Han Solo Maceraları, Ann C. Crispin'in 1997-1998 tarihli Han Solo üçlemesi bunların en bilinenleridir; ancak Lucasfilm 2012'de Disney'e satıldıktan sonra bu eski kitapların çoğu "Legends" etiketiyle resmî hikâyenin dışında bırakıldı. Bütün filmlerin ve dizilerin sırasını Star Wars izleme sırası sayfamızda bulabilirsiniz.

Karakter nasıl doğdu?

Han Solo, senaryonun ilk taslaklarında bugünkünden çok farklıydı. En erken versiyonda yeşil derili, kocaman solungaçları olan, burunsuz bir uzaylıydı ve Jedi'larla bağlantılı bir karakterdi. Sonraki taslakta sakallı, gösterişli bir korsana dönüştü. Lucas, öteki insan karakterlerle ilişkisini daha iyi kurabilmek için onu insan yaptı; uzaylı yardımcı rolü de bu değişiklikten sonra Chewbacca'ya geçti. Üçüncü taslakta karakter, taslaktaki tarifle James Dean tarzı sert bir yıldız pilotu hâline gelmişti. Lucas, karaktere biçim verirken Humphrey Bogart'ı da örnek aldı.

Lucas, sonraki yıllarda Han'ı topluluğun bir parçası olmanın ve ortak iyilik için yardım etmenin önemini sonradan kavrayan, alaycı bir yalnız kurt olarak tarif etti. Mitolojiler üzerine çalışan Joseph Campbell da karakteri, kendini çıkarcı sanan ama aslında öyle olmayan, macera içinde kendisinde var olduğunu bilmediği şefkati keşfeden biri olarak yorumladı.

Hikâyedeki yeri

İlk filmde Han ve Chewbacca, Luke Skywalker ile yaşlı Jedi Obi-Wan Kenobi'yi para karşılığında Tatooine'den Alderaan gezegenine götürmeyi kabul eder. Yolda İmparatorluk askerlerinden ışık hızına geçerek kurtulurlar, ama vardıklarında Alderaan'ın yok edildiğini görürler ve İmparatorluğun dev savaş istasyonu Ölüm Yıldızı'na çekilirler. Han, büyük bir ödül sözü üzerine Luke'la birlikte Prenses Leia'yı kurtarmaya katılır. Ödülünü alıp ayrılmaya hazırlanır; ancak Ölüm Yıldızı'na yapılan saldırının en kritik anında geri dönerek Luke'un hayatını kurtarır. Bu dönüş, karakterin hikâyesindeki ilk büyük kırılmadır.

İkinci filmde Han, buz gezegeni Hoth'taki Asi üssündedir ve suç lordu Jabba the Hutt'a olan borcunu ödemek için ayrılmak ister. Üs saldırıya uğrayınca Leia ve Chewbacca'yla birlikte Falcon'la kaçar, bir asteroit alanına dalarak takipten kurtulur ve eski dostu Lando Calrissian'ın yönettiği Bulut Şehri'ne sığınır.

Bu bölüm eserin sonunu da anlatır. Bulut Şehri'nde Lando, İmparatorluğun baskısıyla onları ele verir. Darth Vader, Han'ı karbonit denen bir maddenin içinde dondurur ve ödül avcısı Boba Fett'e teslim eder; Leia ona olan sevgisini tam bu sırada itiraf eder. Jedi'ın Dönüşü'nde Han, Jabba'nın sarayında bir süs eşyası gibi sergilenmektedir; Leia onu çözer, arkadaşlarıyla birlikte Jabba'dan kurtulur ve artık general olarak Endor ormanındaki kalkan jeneratörünü devre dışı bırakan ekibe liderlik eder. Otuz yıl sonrasını anlatan Güç Uyanıyor'da Han yeniden kaçakçılığa dönmüştür. Leia ile Han'ın oğlu Ben Solo, karanlık tarafa geçip Birinci Düzen'in komutanlarından Kylo Ren olmuştur. Han oğlunu eve döndürmeye çalışırken onun elinde ölür. Yönetmen J. J. Abrams, ilk taslaklarda yaşayan Han'ın ölümünün hikâyeyi ileri taşıyacağını ve Kylo Ren'i Darth Vader'ın gerçek bir ardılına dönüştüreceğini düşündüğünü anlattı.

2018 tarihli bağımsız film ise Han'ın gençliğine döner: Corellia gezegeninde yetim büyüyen genç Han, soyadını orduya yazılırken ailesi olmadığı için kayıt görevlisinden alır; Chewbacca ile tanışır, Lando'yla kart oyunu oynar ve ünlü Kessel koşusuna çıkar.

Han Solo'yu kim canlandırdı?

Han'ı beş filmde Harrison Ford oynadı. Ford 13 Temmuz 1942'de Chicago'da doğdu. Oyunculuktan beklediği rolleri alamadığı yıllarda geçimini kendi kendine öğrendiği marangozlukla sağladı. Lucas'la ilk kez 1973 tarihli American Graffiti'de çalıştı. Lucas, Yıldız Savaşları'nda tanınmamış oyuncular istediği için Ford'u başta düşünmedi; onu seçmelerde öteki adaylara replik okuyarak yardım etmesi için çağırdı. Ford'un bu okumaları Lucas'ı ikna etti ve rol ona verildi. Adaylar arasında John Travolta, Sylvester Stallone, Lee Majors ve James Brolin de vardı. Mark Hamill, Ford'un senaryodaki replikleri karaktere daha uygun bulduğu biçimde yeniden yazmasına hayran kaldığını anlattı.

Ford, ilk filmle En İyi Erkek Oyuncu dalında Satürn Ödülü'ne aday gösterildi, Güç Uyanıyor'daki performansıyla ise bu ödülü kazandı. Jedi'ın Dönüşü'nde karakterin ölmesini istemiş, ama Lucas buna karşı çıkmıştı. Güç Uyanıyor'un çekimlerinde, 11 Haziran 2014'te üzerine düşen hidrolik bir kapı yüzünden ayak bileğinden yaralandı ve iki ay setten uzak kaldı. Ford'un kariyerinde Han Solo'nun yanı sıra Indiana Jones, Blade Runner'ın Rick Deckard'ı gibi roller de bulunur. Gençliğini anlatan 2018 filminde ise Han'ı Alden Ehrenreich canlandırdı.

Karakterin arkasındaki bilim: parsek, ışık hızı ve asteroit alanları

Han'ın en çok tartışılan sözü, gemisinin Kessel koşusunu on iki parsekten kısa sürede tamamladığı yolundaki övünmesidir. Sorun şu ki parsek bir zaman değil, uzaklık birimidir. Bir parsek yaklaşık 3,26 ışık yılına, yani yaklaşık 30,9 trilyon kilometreye eşittir. Birim, Dünya ile Güneş arasındaki ortalama uzaklığın bir yay saniyelik açıyla (bir derecenin 3600'de biri) göründüğü mesafe olarak tanımlanır ve adını "bir yay saniyelik paralaks" ifadesinin kısaltmasından alır. Terimi 1913'te İngiliz gökbilimci Herbert Hall Turner türetti. Güneş'e en yakın yıldız Proxima Centauri yaklaşık 1,3 parsek uzaklıktadır; on iki parsek ise yaklaşık 39 ışık yılı eder.

Senaryonun dördüncü taslağında Obi-Wan'ın bu sözü, etkilemeye çalışan birinin bariz bir saçmalığı olarak karşıladığı yazıyordu. Lucas ise 1977'de hatayı kabul edip bir açıklama getirdi: Han, gemisinin seyir sistemini hiper uzayda en kısa mesafeyi izleyecek biçimde değiştirmişti. Lucas'a göre bu evrende hiper uzay yolculuğu yıldızlardan, gezegenlerden ve asteroitlerden kaçınmak için dikkatli rota gerektirir, dolayısıyla en hızlı gemi en kısa rotayı çizebilendir. 2018 filmi bu açıklamayı perdeye taşıdı: Han, bir kara deliğin tehlikeli biçimde yakınından geçen bir kestirme kullanır. Gerçek fizikte ise boşlukta ışık hızı saniyede 299.792.458 metredir ve madde, enerji ya da bilgi bu sınırdan hızlı yol alamaz. Uzay-zamanı bükerek bu sınırı aşmayı öneren kuramsal fikirleri Alcubierre sürücüsü sayfamızda anlattık.

Han'ın ikinci büyük sahnesi, İmparatorluğun Saldırısı'ndaki asteroit alanı kaçışıdır. Filmde kayalar gemiye çarpacak kadar sıktır. Güneş Sistemi'nin gerçek asteroit kuşağı ise bunun tam tersidir: Mars ile Jüpiter arasındaki bu bölgede asteroitler ortalama yaklaşık bir milyon kilometre arayla dağılmıştır. Kuşağı geçen ilk uzay aracı Pioneer 10 oldu ve 16 Temmuz 1972'de bölgeye girdi. O dönem araca çarpma tehlikesinden endişe ediliyordu; ama o günden bu yana pek çok sonda kuşağı sorunsuz geçti ve bir sondanın bir asteroide çarpma olasılığı milyarda birden az olarak hesaplanıyor. Asteroitlerin gerçek dağılımını asteroit kuşağı sayfamızda bulabilirsiniz.

Kültürdeki etkisi

Han Solo, Amerikan Film Enstitüsü'nün (AFI) sinema kahramanları listesinde 14. sıraya, Empire dergisinin en büyük film karakterleri listesinde 4. sıraya yerleşti. Karakterin ilk filmdeki bir sahnesi, sinema tarihinin en uzun soluklu tartışmalarından birini başlattı: Mos Eisley kantininde ödül avcısı Greedo'yla karşılaşmasında, ilk sürümde ateş eden yalnız Han'dı. Lucas, 1997 Özel Sürümü'nde sahneyi Greedo önce ateş edecek biçimde değiştirdi ve Han'ı nefsi müdafaa yapan biri gibi göstermek istedi. Pek çok hayran bu değişikliğin karakterin ahlaki belirsizliğini, dolayısıyla kahramanlığa dönüşünün anlamını zayıflattığını savundu; "Han shot first" (önce Han ateş etti) sözü bu itirazın sloganı oldu. Sahne 2004, 2011 ve 2019 sürümlerinde yeniden değiştirildi.

Kessel koşusu adı gerçek dünyaya da taşındı. ABD Hava Kuvvetleri, 2017'de kurduğu yazılım geliştirme birimine, ordunun içine yeni yazılım yöntemlerini "kaçırma" ve hız rekorları kırma hedefini anlatmak için Kessel Run adını verdi. Ford'un çevre koruma çalışmaları ise bilim dünyasında başka bir iz bıraktı: Bir örümcek türüne 1993'te, bir karınca türüne 2002'de onun adı verildi.