Göktürk-2

Göktürk-2, Türkiye'nin ilk yüksek çözünürlüklü yer gözlem uydusudur. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) ile Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ) tarafından, Türk Silahlı Kuvvetleri ve kamu kurumlarının yer gözlem ihtiyacını karşılamak amacıyla geliştirildi. Uydu 18 Aralık 2012'de Çin'deki Jiuquan Fırlatma Merkezi'nden uzaya gönderildi. Beş yıllık bir görev için tasarlanmasına karşın, TÜBİTAK UZAY'ın Aralık 2024'teki açıklamasına göre 12 yılı tam kapasiteyle çalışarak geride bıraktı.

Projenin doğuşu

TUSAŞ'ın verdiği bilgiye göre Göktürk-2 sözleşmesi, TÜBİTAK'ın Kamu Kurumları Araştırma Geliştirme Projeleri Destekleme Programı (SAVTAG-1007) kapsamında Millî Savunma Bakanlığı, TÜBİTAK Başkanlığı ve TUSAŞ-TÜBİTAK UZAY İş Ortaklığı arasında imzalandı ve Mayıs 2007'de yürürlüğe girdi. Uydunun tasarım, üretim ve test süreçlerindeki tüm mühendislik faaliyetleri yurt içinde yürütüldü.

İş bölümünde TUSAŞ; uydunun yapısal sistemi, ısıl kontrol sistemi ve yönelim ile yörünge belirleme-kontrol sisteminin tasarım, analiz, üretim, entegrasyon ve testlerini üstlendi. Kablolama ile yönelim belirleme ve kontrol arayüz elektroniği de TUSAŞ'taydı. Uydunun yapısal yeterlilik modeli, yeterlilik modeli ve uçuş modeli sırasıyla üretilip test edildi. TÜBİTAK UZAY ise gelişmiş uçuş bilgisayarı, arayüz kartları ve kızılötesi kamerayı bu projeyle "uzay tarihçesi" kazanan yeni ekipmanlar arasında sayıyor. Uzay tarihçesi, bir ekipmanın gerçek bir uzay görevinde çalışarak kendini kanıtlaması anlamına gelir ve sonraki projelerde aynı tasarımın güvenle kullanılmasını sağlar.

Teknik özellikler

Özellik	Değer
Yörünge	Güneş eş zamanlı; TÜBİTAK UZAY'a göre 686 km
Kütle	397 kg
Çözünürlük	2,5 m pankromatik, 5 m renkli (RGB)
Tekrar ziyaret süresi	Yaklaşık 2,5 gün
Görüntüleme kipleri	Nokta, şerit, geniş alan
Tasarım ömrü	5 yıl

Pankromatik görüntü, görünür ışığın geniş bir bandını tek kanalda toplayan siyah-beyaz görüntüdür ve en yüksek keskinliği sunar. Renkli bantlar daha düşük çözünürlüklüdür ama bitki örtüsü, su ve yapı gibi yüzey türlerini ayırt etmeye yarar. İki görüntü birleştirilerek hem keskin hem renkli ürünler elde edilebilir.

Fırlatma ve ilk sinyal

Sevkiyat öncesi testleri TUSAŞ tesislerinde tamamlanan uydu, Çin Halk Cumhuriyeti'ndeki Jiuquan Fırlatma Merkezi'ne gönderildi. TUSAŞ'ın kayıtlarına göre Göktürk-2, 18 Aralık 2012'de Türkiye saatiyle 18.13'te fırlatıldı, kalkıştan 12 dakika sonra görev yörüngesine yerleşti ve ilk sinyal 19.39'da alındı. Devreye alma süreci tamamlandıktan sonra uydunun çektiği görüntüler Ankara'daki yer istasyonuna indirilmeye başlandı.

Göktürk-2, Ağustos 2011'de fırlatılan RASAT'ın ardından Türkiye'de geliştirilen ikinci yer gözlem uydusu oldu. RASAT bir teknoloji gösterimi olarak tasarlanmışken, Göktürk-2 doğrudan bir kullanıcı ihtiyacına, yani güvenlik ve kamu kurumlarının görüntü talebine yanıt verecek şekilde geliştirildi.

Görev ve kullanım alanları

TÜBİTAK UZAY'ın açıklamasına göre Göktürk-2 görüntüleri Türk Silahlı Kuvvetleri ile çeşitli kamu kurumlarının savunma, istihbarat, çevre yönetimi, şehir planlaması, tarım, ormancılık ve afet-acil durum yönetimi gibi alanlardaki ihtiyaçlarında kullanıldı. Uydu bu süre içinde milyonlarca kilometrekarelik alanı kapsayan on binlerce görüntü çekti. Kurum, uzun ömrü yüksek radyasyon dayanımına, kesintisiz ısıl kontrole, üç eksende hassas yönelim kabiliyetine ve uzaya dayanıklı batarya ile güneş panellerine bağlıyor.

Bugünkü durum

TÜBİTAK UZAY, 18 Aralık 2024'te Göktürk-2'nin yörüngedeki 12. yılını tamamladığını ve beş yıllık tasarım ömrünün çok ötesine geçtiğini duyurdu. Aynı açıklamada uydunun yaklaşık 700 kilometrelik görev yörüngesinde çalıştığı belirtildi. Göktürk-2'de kazanılan tecrübe; metre altı çözünürlüklü İMECE, ilk yerli haberleşme uydusu Türksat 6A ve Türkiye'nin Ay görevi gibi sonraki projelere aktarıldı.

Kısaca

• Türkiye'nin ilk yüksek çözünürlüklü yer gözlem uydusu; TÜBİTAK UZAY ve TUSAŞ geliştirdi.
• Sözleşme Mayıs 2007'de yürürlüğe girdi; tüm mühendislik faaliyetleri yurt içinde yürütüldü.
• 18 Aralık 2012'de Çin'deki Jiuquan'dan fırlatıldı.
• 2,5 m pankromatik çözünürlük, 397 kg kütle.
• Beş yıllık tasarım ömrüne karşın Aralık 2024'te 12. yılını tam kapasiteyle tamamladı.

Türkiye'nin uydularını, astronotlarını, gözlemevlerini ve Ay görevini tek sayfada, zaman çizelgesiyle Türkiye'nin uzay programı maddemizde bulabilirsiniz.