DART'ı uzaya taşıyan Falcon 9 iticisi 36. kez uçtu: 27 Starlink uydusu yörüngede

SpaceX'in Falcon 9 roketi, 23 Ekim Cuma günü Kaliforniya saatiyle 15.48'de (Türkiye saatiyle 24 Ekim 01.48) Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'ndeki SLC-4E rampasından kalktı ve 27 Starlink uydusunu alçak Dünya yörüngesine bıraktı. Şirketin görev sayfasındaki bilgiye göre roketin ilk kademesi bu fırlatmayla 36. uçuşunu tamamladı ve kademe ayrılmasının ardından Pasifik Okyanusu'nda bekleyen "Of Course I Still Love You" adlı insansız iniş gemisine geri indi.

Starlink, SpaceX'in alçak yörüngedeki binlerce uydudan oluşan uydu internet ağı. Şirket bu ağı büyütmek için sık sık fırlatma yaptığından tek başına bir Starlink fırlatması artık sıradan sayılıyor. Bu seferi ilginç kılan, uyduları taşıyan kademenin geçmişi.

Deniz seviyesinden asteroide uzanan bir uçuş kaydı

SpaceX'in açıklamasına göre bu ilk kademe daha önce Sentinel-6 Michael Freilich, DART, Transporter-7, Iridium OneWeb, SDA-0B, NROL-113, NROL-167, NROL-149 ve NAOS görevlerinde kullanıldı. Son fırlatmayla birlikte taşıdığı Starlink görevi sayısı 27'ye çıktı.

Listedeki en eski görev, okyanusları izleyen bir uydu. NASA'nın kayıtlarına göre ABD ile Avrupa'nın ortak deniz seviyesi uydusu Sentinel-6 Michael Freilich, 21 Kasım 2020'de yine Vandenberg'den bir Falcon 9 ile fırlatıldı. Uydu, dünya okyanuslarının yüzde 90'ında deniz seviyesini santimetre düzeyinde ölçmek için tasarlandı. O gün kademe denize değil, Vandenberg'deki karaya iniş alanına dönmüştü. Sentinel-6'nın ölçümleri bugün de iklim araştırmalarında kullanılıyor; uydu kayıtlarının El Niño'yu nasıl izlediğini 35 yıllık uydu kaydı haberimizde anlatmıştık.

Listedeki ikinci isim gezegen savunması tarihine geçti. NASA'nın DART (Çift Asteroit Yönlendirme Testi) aracı, 23 Kasım 2021'de Pasifik saatiyle 22.21'de aynı rampadan bu kademeyle yola çıktı. NASA'nın tanımıyla dünyanın ilk tam ölçekli gezegen savunması denemesi olan görev, 26 Eylül 2022'de Didymos asteroidinin çevresinde dolanan yaklaşık 160 metre çaplı küçük uydu Dimorphos'a çarptı. Avrupa Uzay Ajansı'nın Hera aracı da bu çarpışmanın izlerini incelemek için yolda; görevin son durumunu Hera haberimizde bulabilirsiniz.

36 uçuş ne anlatıyor?

Bir roket kademesinin beş yıl önce bir bilim görevini, bugün ise sıradan bir ticari uydu grubunu taşıması, yeniden kullanımın artık özel bir deneme olmaktan çıktığını gösteriyor. Aynı donanım bilimsel uydular, askerî keşif yükleri, çok müşterili ortak fırlatmalar ve Starlink arasında dönüşümlü kullanılıyor.

Yine de bu sayının ne anlama geldiğini abartmamak gerekir. SpaceX'in görev sayfası, 36 uçuşun filodaki en yüksek sayı olup olmadığını ya da bir kademenin kaç kez uçabileceğine dair bir üst sınır belirlenip belirlenmediğini söylemiyor. Kademelerin her uçuş arasında hangi bakımdan geçtiği de kamuya ayrıntılı olarak açıklanmıyor.

Ses patlaması uyarısı

SpaceX, fırlatma sırasında Santa Barbara, San Luis Obispo ve Ventura ilçelerinde yaşayanların bir ya da birden fazla ses patlaması duymuş olabileceğini, ancak bunun hava koşullarına bağlı olduğunu belirtti. Ses patlaması, ses hızını aşan bir aracın önünde oluşan şok dalgasının yere ulaştığında çıkardığı gök gürültüsüne benzer sestir. SpaceX aynı uyarıyı Vandenberg'den yapılacak sıradaki görevin sayfasında da yineliyor.

Sırada ne var?

SpaceX'in fırlatma sayfasında şu anda üç yaklaşan görev görünüyor ve üçü de Vandenberg'deki SLC-4E rampasından yapılacak Starlink fırlatmaları. Sıradaki görevde yine 27 Starlink uydusu taşınması hedefleniyor. Şirketin verdiği bilgiye göre bu fırlatmada kullanılacak ilk kademe 26. uçuşuna çıkacak; aynı kademe daha önce USSF-62, OneWeb Launch 20, NROL-145 ve Transporter-18 görevlerini ve 21 Starlink grubunu taşıdı. Kademenin yine Pasifik'teki iniş gemisine dönmesi planlanıyor. Fırlatma saatleri hava ve teknik koşullara göre değişebildiği için kesin tarih, SpaceX'in son duyurusuyla netleşecek.