ISRO, NavIC'in yeni nesil üçüncü uydusu NVS-03'ü GSLV-F18 ile fırlatmaya hazırlanıyor

Hindistan Uzay Araştırmaları Örgütü (ISRO), bölgesel uydu navigasyon sistemi NavIC'in ikinci nesil uydularından üçüncüsü olan NVS-03'ü taşıyacak GSLV-F18 görevinin ayrıntılarını yayımladı. Kurumun görev sayfasında GSLV-F18'in fırlatma rampasındaki fotoğrafı yer alıyor. ISRO'nun 27 Ekim tarihli görev broşürüne göre fırlatma, Satish Dhawan Uzay Merkezi'nin (Sriharikota) İkinci Fırlatma Rampası'ndan yapılacak; roket yaklaşık 2.250 kilogramlık uyduyu yer eşzamanlı transfer yörüngesine (GTO) bırakacak. Kesin fırlatma saati ISRO'nun canlı yayın duyurusuyla netleşecek.

Görev, sıradan bir uydu fırlatmasından fazlasını taşıyor: serinin bir önceki üyesi NVS-02, Ocak 2025'te roketten başarıyla ayrılmış ama hedef yörüngesine hiç ulaşamamıştı. NVS-03, NavIC'in eskiyen ilk nesil uydularının yerini doldurma planının bir sonraki adımı.

NavIC nedir?

NavIC (Navigation with Indian Constellation), Hindistan'ın kendi konum, navigasyon ve zaman hizmeti veren uydu sistemi. ABD'nin GPS'i ya da Avrupa'nın Galileo sistemi gibi bütün dünyaya değil, belirli bir bölgeye hizmet veriyor. ISRO'ya göre birincil hizmet alanı Hindistan toprakları ve ülke sınırlarından yaklaşık 1.500 kilometre öteye uzanan bölge. Kurumun önceki görev broşüründe, sivil kullanıcılara açık standart konum hizmetinin bu alanda 20 metreden iyi konum ve 40 nanosaniyeden iyi zaman doğruluğu sağladığı belirtiliyor.

Navigasyon uydularının kalbi atom saatleridir: alıcı, uydulardan gelen sinyallerin yolculuk süresini ölçerek konumunu hesaplar, bu yüzden saatlerdeki en küçük sapma bile konum hatasına dönüşür. NavIC'in ilk nesil uyduları bu açıdan yaşlanıyor. ISRO'nun Mart 2026 açıklamasına göre Mart 2016'da fırlatılan IRNSS-1F, 10 Mart 2026'da 10 yıllık tasarım ömrünü tamamladı; 13 Mart'ta da yurt dışından alınmış atom saati çalışmayı durdurdu. Uydu artık yalnız tek yönlü mesaj yayını için kullanılıyor.

ISRO, hizmetin kesintisiz sürmesi için NVS-01'den NVS-05'e beş ikinci nesil uydu planlıyor. Bu seri, mevcut L5 ve S bantlarına ek olarak L1 bandında da sinyal yayınlıyor; ISRO'ya göre amaç NavIC hizmetlerinin daha yaygın benimsenmesi. Serinin ilki NVS-01, 29 Mayıs 2023'te Hindistan'da geliştirilen bir atom saatiyle uçtu.

NVS-02'de ne olmuştu?

NVS-02, 29 Ocak 2025'te GSLV-F15 ile fırlatıldı; bu, Sriharikota'dan yapılan 100. fırlatmaydı. ISRO'nun Şubat 2026'da yayımladığı değerlendirmeye göre roket, uyduyu 170 x 37.785 kilometrelik eliptik transfer yörüngesine doğru biçimde yerleştirdi; güneş panelleri de açıldı. Ancak uydunun eliptik yörüngeden dairesel yörüngeye geçmesi için gereken motor ateşlemeleri yapılamadı.

Kurulan üst düzey inceleme kurulu, yörünge yükseltme motorunun oksitleyici hattındaki piro valfe (patlayıcı düzenekle açılan tek kullanımlık valf) açma sinyalinin ulaşmadığı sonucuna vardı. En olası neden, hem ana hem yedek hatta bağlantı soketindeki en az bir temasın ayrılmasıydı. ISRO, kurulun önerilerinin 2 Kasım 2025'te fırlatılan CMS-03 uydusunda uygulandığını ve piro sistemlerin sorunsuz çalıştığını, bu önerilerin uygun olan tüm gelecek görevlerde de izleneceğini açıkladı.

Roket ve yörünge

GSLV-F18, Hindistan'ın Yer Eşzamanlı Uydu Fırlatma Aracı'nın (GSLV) 20. uçuşu. Broşüre göre yaklaşık 50 metre boyundaki roketin kalkış kütlesi yaklaşık 420 ton. Birinci kademede katı yakıtlı S139 çekirdeğin çevresinde dört sıvı yakıtlı L40H yan iticisi bulunuyor; ikinci kademe GL40HT, üçüncü kademe ise sıvı hidrojen ve sıvı oksijen yakan kriyojenik CUS15. Uydu, 3,4 metre çapında metal bir burun konisi içinde taşınacak.

Hedef yörüngenin Dünya'ya en yakın noktası 170, en uzak noktası 37.023 kilometre, eğimi 20,75 derece. Bu, son durak değil: transfer yörüngesine bırakılan uydu, sonraki günlerde kendi motoruyla yörüngesini yükseltip daireselleştirmek zorunda. NVS-02'nin takıldığı adım tam olarak buydu.

NVS-03, ISRO'nun açıklamasına göre yerli ve yurt dışından tedarik edilmiş atom saatlerini birlikte taşıyor ve L1, L5 ile S bantlarında yayın yapacak.

Sırada ne var?

Fırlatmanın başarılı sayılması için roketin uyduyu doğru yörüngeye bırakması yetmeyecek; asıl sınav, uydunun yörünge yükseltme ateşlemelerini tamamlayıp görev konumuna ulaşması olacak. ISRO'nun bu süreçle ilgili güncellemeleri, NVS-02'den çıkarılan derslerin işe yarayıp yaramadığını da gösterecek. Serinin kalan iki uydusu NVS-04 ve NVS-05 de ISRO'nun planında yer alıyor.