Yıldızlara Doğru (Ad Astra)

Yıldızlara Doğru, adını Latince "ad astra" yani "yıldızlara" ifadesinden alır. James Gray'in 2019 yapımı filmi, bir uzay macerası gibi görünse de aslında bir babayla oğul arasındaki kopukluğu, yalnızlığı ve duygularını bastırmayı öğrenmiş bir adamın iç dünyasını anlatır. Ay'dan Mars'a, oradan Neptün'e uzanan yolculuk, kahramanın kendi içine yaptığı yolculuğun dışa yansımasıdır.

Konusu

Yakın gelecekte insanlık Ay'a ve Mars'a yerleşmiş, uzay ticari bir alana dönüşmüştür. Astronot Roy McBride, en zor koşullarda bile nabzı yükselmeyen, son derece sakin bir mühendistir. Bir gün Dünya'yı sarsan ve can kayıplarına yol açan gizemli elektrik dalgalanmaları başlar. Yetkililer, bu dalgalanmaların kaynağının yıllar önce dünya dışı zekâ aramak için Neptün'e gönderilen ve kaybolduğu düşünülen bir proje olabileceğini düşünür. O projenin lideri ise Roy'un efsanevi astronot babası Clifford McBride'dır. Roy, babasının hâlâ hayatta olabileceği ihtimaliyle, Güneş Sistemi'nin kıyısına uzanan gizli bir göreve gönderilir.

Yapım ve oyuncular

James Gray, senaryoyu Ethan Gross ile birlikte yazdı. Gray, projeyi duyururken "sinemada bugüne kadar görülmüş en gerçekçi uzay yolculuğu tasvirini" yapmak istediğini söylemişti. Çekimler 2017'de Los Angeles çevresinde yapıldı; görüntü yönetmenliğini Yıldızlararası'nda da çalışan Hoyte van Hoytema üstlendi. Film Venedik Film Festivali'nde prömiyer yaptı ve 20th Century Fox tarafından dağıtıldı.

Brad Pitt, büyük bölümü yakın planlardan ve iç sesten oluşan bir performansla Roy'u canlandırır. Filmin anlatısı, Roy'un görev sırasında düzenli olarak yaptığı psikolojik değerlendirmeler üzerinden ilerler. Tommy Lee Jones baba rolünde, Donald Sutherland eski bir meslektaş olarak, Ruth Negga ise Mars'ta Roy'la yolları kesişen bir karakter olarak yer alır. Max Richter'in müziği filmin melankolik tonunu tamamlar.

Bilim ne diyor?

Film, bazı açılardan gerçekçi olmaya çalışır. Uzayda sesin olmaması, ışığın çok uzak mesafelerde iletişimi geciktirmesi ve uzun yolculukların insan psikolojisi üzerindeki etkileri, gerçek uzay ajanslarının da üzerinde durduğu konulardır. NASA, uzun süreli görevlerde yalnızlık ve kapalı alan stresini incelemek için yıllardır yerde izolasyon deneyleri yapar. Ay'daki toz, vakum ve düşük kütleçekim de makul biçimde gösterilir.

Ancak filmin bilimle sınavı pek çok noktada zorlanır. En büyük sorun mesafe ve süredir. Neptün, Güneş'ten Dünya'ya göre yaklaşık otuz kat uzaktadır. Voyager 2 sondası, gezegenlerin kütleçekim yardımını kullanarak bile Neptün'e on iki yılda ulaştı. Filmdeki aracın bu yolu birkaç ayda alması, bugün bilinen hiçbir itki sistemiyle mümkün değildir. Böyle bir hız, yakıt ve enerji açısından devasa gereksinimler doğururdu.

Neptün'ün halkaları da filmde olduğundan çok farklıdır. Gerçekte bu halkalar soluk, ince ve koyu renkli toz parçacıklarından oluşur; Satürn'ün parlak ve geniş halkalarına hiç benzemez. Filmdeki gizemli enerji dalgalanmalarının Dünya'daki tüm elektrik sistemlerini etkilemesi de kurgusaldır. Bununla birlikte, Güneş'ten gelen güçlü fırtınaların uydulara, elektrik şebekelerine ve iletişim sistemlerine zarar verebileceği gerçek bir risktir; 1989'da bir jeomanyetik fırtına Kanada'nın Quebec bölgesinde geniş çaplı bir elektrik kesintisine yol açmıştı. Ay'da geçen hareketli kovalamaca sahnesi ise sessizliği ve düşük kütleçekimi kullanış biçimiyle gerçekçiliğe yaklaşır.

Filmde Ay'ın ticarileşmiş bir turizm ve maden merkezi olarak gösterilmesi de ilginç bir öngörüdür. Bugün pek çok ülke ve özel şirket, Ay'da kalıcı üsler kurmayı ve oradaki su buzunu kullanmayı planlıyor. Ay'ın kutup bölgelerindeki kalıcı gölgede kalan kraterlerde su buzu bulunduğuna dair güçlü kanıtlar var; bu buz hem içme suyu hem de roket yakıtı üretimi için değerli bir kaynak olabilir. Filmdeki Mars üssünün yer altında kurulması da mantıklı bir tercihtir; çünkü Mars'ın ince atmosferi ve küresel manyetik alanı olmaması, yüzeydeki radyasyonu Dünya'dakinden çok daha tehlikeli kılar. Gelecekteki yerleşimlerin kalın toprak katmanları altına ya da eski lav tünellerine kurulması bu yüzden ciddi biçimde tartışılır.

Neden izlemeli?

Yıldızlara Doğru, aksiyon bekleyen seyirciyi şaşırtabilir; filmin temposu yavaş, tonu içe dönüktür. Ama bu sakinlik bilinçlidir. Film, uzayın sonsuz boşluğunu bir insanın yalnızlığına ayna olarak kullanır ve "Evrende yalnız mıyız?" sorusunu, "Birbirimize yeterince yakın mıyız?" sorusuyla karşılaştırır. Görüntü yönetimi ve Güneş Sistemi'nin farklı köşelerine dair tasvirleri etkileyicidir. Uzay filmlerinde bilimsel kesinlikten çok duygusal derinlik arayanlar için değerli bir yapımdır.

Film, insanlığın Güneş Sistemi'ne yayılmasının teknik değil, insani sorunlar da doğuracağını hatırlatır: uzun süre yalnız kalan insanların ruh sağlığı, uzak üslerde çalışan topluluklar arasındaki eşitsizlikler ve keşfin bedelini kimin ödeyeceği gibi sorular, gelecekteki uzay programlarının da gündeminde olacak.

Kısaca

• Yıl: 2019
• Yönetmen: James Gray
• Süre: 124 dakika
• Başroller: Brad Pitt, Tommy Lee Jones
• Görüntü yönetmeni: Hoyte van Hoytema