Turist Ömer Uzay Yolunda

Uzay Yolu, yani Star Trek, 1966'da Amerikan televizyonunda yayına başladığında kimse onun dünya çapında bir efsaneye dönüşeceğini tahmin etmiyordu. Daha da şaşırtıcı olanı, bu efsanenin ilk sinema uyarlamasının Hollywood'da değil, İstanbul'da çekilmiş olması. Hollywood'un ilk Star Trek filmi 1979'da vizyona girdi; ondan altı yıl önce, 1973'te Yeşilçam, Atılgan'ın mürettebatını Türk sinemasının en sevilen karakterlerinden biriyle buluşturmuştu bile: Turist Ömer.

Sadri Alışık'ın dokuz filmde canlandırdığı bu dünya gezgini, saf, hazırcevap ve biraz da başıboş karakter, bu kez kendini uzayın derinliklerinde buluyor. Turist Ömer Uzay Yolunda, aynı zamanda serinin son filmi. Bugün hem Yeşilçam meraklılarının hem de dünyanın dört bir yanındaki Uzay Yolu hayranlarının ilgiyle andığı kült bir yapım.

Konusu

Yıldız tarihi 2520.1. Atılgan gemisinin mürettebatından Bay Spock, Doktor McCoy ve iki görevli, bilimsel raporları almak ve sağlık muayenesi yapmak için Profesör Krater'in karısıyla birlikte yaşadığı Orin 7 gezegenine iner. Profesörün karısı Nancy, McCoy'un eski bir tanıdığıdır. Ancak ekip kısa süre sonra gezegende tuhaf ve tehlikeli şeyler olduğunu fark eder.

Bu sırada Dünya'da Turist Ömer, hiç tanımadığı bir kadınla zorla evlendirilmek üzeredir. Beklenmedik bir ışınlanma onu bu durumdan kurtarır ve doğrudan Orin 7'ye götürür. Profesör, Ömer'i Atılgan ekibine incelemeleri için bir "yaratık" olarak teslim eder. Bundan sonrası tam bir Turist Ömer klasiği: kızlara kur yapan, herkesle şakalaşan ve özellikle soğukkanlı Bay Spock'ı çileden çıkaran Ömer, bir yandan da gemideki gizemli tehlikenin ortasında kalır.

Yapım ve oyuncular

Filmin yapımcısı ve yönetmeni Hulki Saner, senaristi ise filmde Doktor McCoy'u da canlandıran Ferdi Merter. Hikâye, Uzay Yolu'nun 1966'da yayımlanan ilk sezon bölümlerinden The Man Trap'in uyarlaması. Görüntü yönetmenliğini Özdemir Öğüt ve Çetin Gürtop üstlendi. Turist Ömer'de Sadri Alışık'a, Bay Spock rolünde Erol Amaç, Kaptan Kirk rolünde Cemil Şahbaz ve Profesör Krater rolünde Kayhan Yıldızoğlu eşlik ediyor. Renkli olarak çekilen film 71 dakika sürüyor ve 1973 sonbaharında vizyona girdi.

Dönemin kısıtlı imkânlarıyla hazırlanan dekorlar ve kostümler, filme bugün sevimli bir el yapımı havası kazandırıyor. Yıllar içinde film yurt dışındaki Uzay Yolu hayranları tarafından keşfedildi ve dünya bilim kurgu sinemasının en ilginç yan ürünlerinden biri olarak anılmaya başlandı.

Turist Ömer karakteri, ilk kez 1964'te beyazperdeye çıkmış ve kısa sürede Yeşilçam'ın en sevilen komedi kahramanlarından birine dönüşmüştü. Seri boyunca Ömer, Almanya'dan Arabistan'a, İspanya'dan Afrika'ya pek çok yere gitti; her filmde gittiği yerin âdetleriyle ve insanlarıyla komik biçimde çatıştı. Uzay Yolunda ise bu yolculukların en uç noktası oldu: artık gidilecek yer dünyanın bir köşesi değil, yıldızlardı. Film, ilk gösterildiği yıllarda sıradan bir seri filmi olarak görüldü; ancak sonraki on yıllarda televizyon gösterimleri ve meraklıların ilgisiyle yeniden keşfedildi ve Türk bilim kurgu sinemasının öncü örnekleri arasında anılmaya başlandı.

Bilim ne diyor?

Bir Yeşilçam komedisinde katı bilim aramak haksızlık olur; ama filmin ödünç aldığı Uzay Yolu evreni, bilimle ilginç bağlar taşıyor. Hikâyedeki yaratığın yaşamak için tuza muhtaç olması, aslında biyolojiden tanıdık bir fikir. Sodyum, bütün hayvanlarda sinir hücrelerinin elektrik sinyali iletebilmesi ve vücut sıvılarının dengesi için vazgeçilmez; birçok hayvanın tuz yalamak için kilometrelerce yol yürüdüğü biliniyor.

Turist Ömer'i Orin 7'ye götüren ışınlanma ise bugünkü fiziğin çok ötesinde. Bilim insanları "kuantum ışınlama" adı verilen bir yöntemle bir parçacığın kuantum durumunu başka bir parçacığa aktarabiliyor; Çin'in Micius uydusu 2017'de bu işlemi yer ile uzay arasında bin kilometreyi aşan bir mesafede gerçekleştirdi. Ancak burada taşınan madde değil, bilgi; bir insanı atom atom çözüp başka bir yerde yeniden kurmak, hem gereken veri miktarı hem de enerji açısından bilinen fizik kurallarıyla mümkün görünmüyor. Atılgan'ın ışıktan hızlı "warp" yolculuğu da kuramsal fizikçilerin tartıştığı ama gerçekleştirmenin çok uzağında olduğumuz bir fikir.

Neden izlemeli?

Turist Ömer Uzay Yolunda, Türk sinema tarihinin en ilginç ve en eğlenceli sayfalarından biri. Sadri Alışık'ın doğaçlamaya açık, sıcak komedisi ile Uzay Yolu'nun ciddi bilim kurgu dünyasının çarpışması, bugün bile güldürmeyi başaran bir sonuç ortaya çıkarıyor. Hem Yeşilçam'ın yaratıcılığını hem de bilim kurgunun Türkiye'deki ilk adımlarını merak edenler için kaçırılmaması gereken bir klasik.

Filmi izlerken dönemin teknik imkânlarını göz önünde bulundurmak, deneyimi daha keyifli kılacaktır; buradaki cazibe görsel efektlerde değil, oyuncuların enerjisinde ve absürt durumların yarattığı mizahta yatıyor.

Kısaca

• Yıl: 1973
• Yönetmen: Hulki Saner
• Senarist: Ferdi Merter
• Süre: 71 dakika
• Uyarlandığı eser: Uzay Yolu, The Man Trap bölümü (1966)