Man of Steel

Zack Snyder'ın yönettiği Man of Steel, Süpermen efsanesini 2013'te sıfırdan yeniden kurdu ve karakterin uzaylı kökenini her zamankinden çok öne çıkardı. Senaryosunu David S. Goyer'ın yazdığı, hikâyesini Goyer ile yapımcı Christopher Nolan'ın birlikte geliştirdiği film, Clark Kent'in Kripton'dan gelen bir yabancı olduğunu öğrenmesini ve insanlığın koruyucusu olmayı seçmesini anlatıyor. Henry Cavill'in başrolde olduğu yapım, DC Genişletilmiş Evreni'nin ilk filmi.

Konusu

Kripton, gezegenin çekirdeğinin pervasızca kazılması yüzünden çökmenin eşiğinde. Bilim insanı Jor-El'in uyarıları konseyde karşılık bulmuyor. Jor-El, Kripton'un tüm genetik mirasını taşıyan kodeksi, yüzyıllardır doğal yolla doğan ilk Kriptonlu olan yeni doğmuş oğlu Kal-El'in hücrelerine işliyor ve bebeği bir uzay aracıyla Dünya'ya gönderiyor. Aynı saatlerde darbe girişiminde bulunan General Zod ve adamları yakalanıp Hayalet Bölge'ye sürülüyor; az sonra Kripton yok oluyor.

Kansas'ta Kent ailesinin yanında büyüyen Clark, Kriptonlu bedeni ve Dünya'nın sarı Güneş'i sayesinde olağanüstü güçler kazanıyor; ama babalığını yapan Jonathan Kent, dünyanın buna hazır olmadığını düşünüyor ve ondan güçlerini saklamasını istiyor. Yetişkin Clark, sahte kimliklerle dünyayı dolaşırken Kuzey Kutbu'nda buzların altında çok eski bir Kripton keşif gemisi bulunuyor. Daily Planet muhabiri Lois Lane'in de izini sürdüğü bu gemi, Clark'ı geçmişiyle yüzleştiriyor. Kripton'un yıkımıyla Hayalet Bölge'den kurtulan Zod ise otuz üç yıldır hayatta kalan bir Kriptonlu arıyor ve Dünya'ya geliyor.

Yapım

Warner Bros. 2008'de seriyi yeniden başlatmaya karar verdi. Nolan, Kara Şövalye Yükseliyor üzerinde çalışırken Goyer'ın fikrini stüdyoya sundu; Bu süreçte 2009'daki bir mahkeme kararı da işi hızlandırdı: Karar, Süpermen'in yaratıcılarından Jerry Siegel'in ailesine karakterin kökenine ilişkin hakları geri verdi ve stüdyo 2011'e kadar yeni bir filme başlamazsa ailelerin kayıp gelir için dava açabileceğini öngördü. Snyder Ekim 2010'da yönetmen oldu. Çekimler 1 Ağustos 2011'de "Autumn Frost" kod adıyla Chicago yakınlarında başladı. Kripton dekorları ve uzaylı gemileri Vancouver'daki Mammoth Stüdyoları'nda kuruldu. Snyder filmi dijital yerine filmle çekmeyi, üç boyutlu sürümü ise çekimden sonra dönüştürmeyi seçti. Kanada'nın Ucluelet ve Nanaimo kıyılarının sisli kış manzaraları Alaska'nın yerine geçti; çekimler Illinois'deki Plano kasabasında ve Chicago'nun iş merkezinde de sürdü.

Görsel efekt sorumlusu John Desjardin, Snyder'ın fantastik sahnelerin bile doğal görünmesini istediğini anlatıyor. Bu yüzden kamera çoğu sahnede elde tutulmuş gibi, belgesel havasında hareket ediyor; uzay sahnelerinde de kameranın gerçekte nerede durabileceği hesaba katıldı. Efektleri Weta Digital, Moving Picture Company ve Double Negative paylaştı. Zod'un Kripton zırhı, gerçek bir kostümün ağırlığı oyuncuyu kısıtlayacağı için tamamen bilgisayarda üretildi.

Kripton'un görünümü filmin en özgün yanlarından biri. Weta Digital, gezegene yabancı manzaralar, canlılar ve "sıvı geometri" adı verilen bir ekran teknolojisi tasarladı: Manyetik alanla havada tutulan gümüş boncuklar, üç boyutlu pikseller gibi davranarak istenen her şeklin yüzeyini oluşturuyor. Süpermen kostümü ise geleneksel renkleri ve "S" amblemini korurken koyulaştırıldı ve kırmızı külotu bıraktı. Müzikler Hans Zimmer'e ait. Kadroda Amy Adams (Lois Lane), Michael Shannon (Zod), Kevin Costner ve Diane Lane (Kent çifti) ile Jor-El rolünde Russell Crowe var.

Film 10 Haziran 2013'te New York'ta ilk kez gösterildi, ABD'de 14 Haziran'da vizyona girdi. Karanlık tonu ve son bölümdeki yıkım eleştirmenleri ikiye böldü, ama 225 milyon dolar civarındaki bütçesine karşılık dünya genelinde 670 milyon dolar hasılatla yılın en çok kazanan dokuzuncu filmi oldu.

Bilimsel karne: Rao, kodeks ve Dünya Motoru

Filmin evreni Kripton'u ayrıntılı bir gezegen olarak kurguluyor. Filme eşlik eden ön hikâye romanına göre Kripton 8,7 milyar yaşında, Dünya'dan yaklaşık 27,1 ışık yılı uzakta ve 13 milyar yaşındaki kırmızı cüce Rao'nun çevresinde dönüyor; Güneş'e yakınlığı yüzünden sürekli gündüz yaşıyor, kütleçekimi de Dünya'nınkinden çok daha güçlü. Bu tablo gerçek gökbilimle iyi uyuşuyor. NASA'ya göre kütlesi düşük yıldızlar yakıtlarını yavaş yakar ve bazıları evrenin şimdiki yaşından da uzun, trilyonlarca yıl parlayabilir. Güneş 4,5 milyar yaşındayken iki kat yaşlı bir gezegen, uzun ömürlü bir kırmızı cücenin çevresinde rahatlıkla var olabilir. Kırmızı cüceler komşumuzdur da: Bize en yakın yıldız olan Proxima Centauri, 4,24 ışık yılı ötede bir kırmızı cüce.

Filmin zayıf halkası ise Kripton'un sonu. Bir gezegenin çekirdeğinin madencilik yüzünden kararsızlaşıp gezegeni paramparça etmesi bilimsel olarak savunulabilir bir fikir değil; gezegenler kendi kütleçekimleriyle bir arada duran devasa kaya ve metal kütleleridir ve bilinen hiçbir süreç onları bu şekilde patlatmaz. Gerçekte patlayan gök cisimleri yıldızlardır.

Filmin Kripton'a verdiği güçlü kütleçekimi ise karakterin en eski açıklamalarından birine dayanıyor. 1938'deki ilk çizgi romanlarda Kriptonluların gücü, insanlardan milyonlarca yıl ileride bir tür olmalarıyla açıklanıyordu; sonraki öyküler bu gücü Kripton'un yüksek kütleçekimine bağladı. Bu fikrin bir doğru yanı var: Daha güçlü bir kütleçekiminde gelişen bir canlı, daha zayıf çekimli bir gezegende daha hafif hisseder ve daha yükseğe sıçrayabilir. Ama uçmayı, ısı ışınlarını ya da kurşun geçirmez bir deriyi kütleçekimiyle açıklamak mümkün değil; film de bu eksiği Dünya'nın Güneş ışığına yükleyerek kapatıyor. Zod'un "Dünya Motoru" ile bir gezegeni Kripton'a benzetme planı da bilimkurgunun sevdiği gezegen dönüştürme, yani başka bir dünyayı insan yaşamına uygun hâle getirme fikrinin tersine çevrilmiş hâli: Burada Dünya, uzaylılar için yaşanabilir kılınmak isteniyor.

Etkisi

Man of Steel, DC'nin ortak sinema evreninin kapısını açtı; devamı Batman v Superman: Adaletin Şafağı 2016'da geldi. 2025'te James Gunn'ın Superman filmiyle karakter yeniden başlatıldı. Snyder'ın filmi, Süpermen'i yabancı bir dünyanın son mirasçısı olarak anlatan ciddi tonuyla hâlâ tartışılan bir yorum.

Kısaca

• Yıl: 2013
• Yönetmen: Zack Snyder
• Senaryo: David S. Goyer (hikâye: Goyer ve Christopher Nolan)
• Süre: 143 dakika
• Oyuncular: Henry Cavill, Amy Adams, Michael Shannon, Kevin Costner, Diane Lane, Russell Crowe
• Müzik: Hans Zimmer