G.O.R.A. (G.O.R.A.: Bir Uzay Filmi)

Türk sinemasında bilimkurgu her zaman nadir bir tür oldu. Büyük bütçeler, görsel efekt altyapısı ve risk alma isteği gerektirdiği için pek az yapımcı bu alana adım attı. 2004'te vizyona giren G.O.R.A. bu durumu değiştirdi. Cem Yılmaz'ın yazdığı ve başrolünü oynadığı film, uzay filmlerine göndermelerle dolu bir komediydi ve kısa sürede yılın en çok izlenen yerli filmlerinden biri oldu. Bugün G.O.R.A., replikleri ezbere bilinen, televizyonda her yayınlandığında yeniden izlenen bir kült film.

G.O.R.A.'nın önemi yalnızca güldürmesi değil; Türkiye'de büyük ölçekli görsel efektlere dayanan bir bilimkurgu yapımının hem mümkün hem de gişede başarılı olabileceğini göstermesi.

Konusu

Arif, turistlere halı satan ve yan iş olarak sahte UFO fotoğrafları pazarlayan, dili hiç durmayan bir dolandırıcıdır. Bir gün kendisi, gerçek uzaylılar tarafından kaçırılır ve G.O.R.A. adlı uzak bir gezegene götürülür. Gezegenin güvenlik şefi Logar, Dünyalılara karşı derin bir kin beslemektedir ve Arif'i diğer kaçırılan insanlarla birlikte esir kampına kapatır.

Arif kaçmanın yollarını ararken esir kampının aşçısı Bob Marley Faruk ve sevimli Robot 216 ile dost olur. Bu sırada Logar'ın gezegenin prensesi Ceku ile evlenip tahtı ele geçirme planı ortaya çıkar. Arif, kendisini hiç beklemediği bir anda gezegenin kaderini belirleyecek bir maceranın içinde bulur.

Yapım ve oyuncular

Senaryoyu Cem Yılmaz yazdı, yönetmen koltuğunda Ömer Faruk Sorak oturdu. Film, 5 Kasım 2004'te Türkiye genelinde vizyona girdi ve 30 milyon TL'yi aşan hasılatla 2004'ün en çok kazanan Türk filmlerinden biri oldu. Yapımın yoğun bilgisayar efektleri, Türkiye'de o güne kadar bu ölçekte pek denenmemiş bir iş olarak dikkat çekti. Müziklerde Ozan Çolakoğlu ve Sagopa Kajmer gibi isimlerin imzası var.

Cem Yılmaz hem Arif'i hem de kötü karakter Logar'ı canlandırıyor. Özge Özberk Prenses Ceku, Rasim Öztekin unutulmaz Bob Marley Faruk, Ozan Güven Robot 216, Şafak Sezer Kuna ve Özkan Uğur bilge Garavel rolünde. Cezmi Baskın, İdil Fırat ve Erdal Tosun da kadroda. Filmin başarısı, A.R.O.G (2008) ve Arif V 216 (2018) adlı devam filmlerinin yolunu açtı; filmdeki yönetmen karakteri Erşan Kuneri ise 2022'de Netflix'te kendi dizisine kavuştu.

Bilim ne diyor?

G.O.R.A. bir parodi; Yıldız Savaşları, Matrix, Beşinci Element ve daha pek çok bilimkurgu filmiyle dalga geçiyor. Bu yüzden bilimsel doğruluk iddiası yok. Yine de filmin temel sorusu bilim dünyasının da ciddiye aldığı bir soru: Evrende başka akıllı canlılar var mı?

Bilim insanları bu soruyu onlarca yıldır araştırıyor. 1961'de gökbilimci Frank Drake, galaksimizde iletişim kurabilecek uygarlıkların sayısını tahmin etmeye yarayan ünlü denklemini ortaya koydu. Dünya dışı akıllı yaşam arayışı olarak bilinen SETI projeleri, radyo teleskoplarla uzaydan gelebilecek yapay sinyalleri dinliyor. Bugüne kadar kesin bir sinyal bulunamadı. Fizikçi Enrico Fermi'nin adıyla anılan bir soru da bu nedenle hâlâ yanıt bekliyor: Evren bu kadar büyük ve yaşlıysa, herkes nerede?

Filmdeki gibi bir uzaylı kaçırma ise bilimsel olarak son derece olanaksız. En yakın yıldız sistemi Alfa Centauri bile ışık hızıyla dört yılı aşkın bir mesafede ve bilinen fizik yasaları ışıktan hızlı yolculuğa izin vermiyor. Arif'in sattığı türden UFO fotoğrafları da çoğunlukla balonlar, uçaklar, kamera yansımaları ya da düpedüz sahtecilik olarak açıklanıyor. Öte yandan bilim dünyası Güneş Sistemi dışında beş binden fazla gezegen keşfetti; bazıları yıldızlarının yaşanabilir kuşağında bulunuyor. Yani G.O.R.A. gibi bir gezegenin var olup olmadığını bilmiyoruz, ama gökyüzünde aday sayısı her geçen yıl artıyor.

G.O.R.A.'daki uzaylıların insana çok benzemesi de bilimsel açıdan tartışılabilir bir tercih. Biyologlar, başka bir gezegende yaşam varsa bile, bunun büyük olasılıkla Dünya'dakinden çok farklı bir evrim geçirmiş olacağını, hatta çoğunlukla mikroskobik canlılardan oluşacağını düşünüyor. Bugün Güneş Sistemi'nde yaşam arayışı da daha çok Mars'ın eski göl yataklarına, Jüpiter'in uydusu Europa'nın ve Satürn'ün uydusu Enceladus'un buzlu kabuklarının altındaki okyanuslara odaklanıyor. Yani ilk "uzaylı" ile karşılaşmamız büyük olasılıkla Arif'inki gibi bir kaçırılma değil, bir laboratuvarda mikroskop altında gerçekleşecek.

Neden izlemeli?

G.O.R.A., Türk mizahının bilimkurguyla buluştuğu ender ve başarılı örneklerden biri. Cem Yılmaz'ın gözlem gücüyle beslenen espriler, yerli kültüre yapılan göndermeler ve ünlü filmlerin parodileri, yıllar geçse de hâlâ güldürüyor. Ailece izlenebilecek, uzay temalı ve yerli bir film arıyorsanız ilk akla gelmesi gereken yapım. Filmi izledikten sonra çocuklarla "uzayda gerçekten başka canlılar var mı" sohbetine başlamak da cabası.

Kısaca

• Yıl: 2004
• Yönetmen: Ömer Faruk Sorak
• Senaryo: Cem Yılmaz
• Süre: 127 dakika
• Tür: Bilimkurgu, komedi
• Nerede izlenir: Yapımcı BKM'nin resmî YouTube kanalı