Gece Yarısı Gökyüzü (The Midnight Sky)

Bilimkurgu filmlerinin çoğu dünyanın sonunu gürültüyle anlatır: patlamalar, kaçışan kalabalıklar, son dakika kurtuluşları. Gece Yarısı Gökyüzü ise kıyameti sessizlikle, karla ve yalnızlıkla anlatıyor. George Clooney'nin hem yönettiği hem başrolünü üstlendiği bu Netflix yapımı, insanlığın sonunu değil, bir insanın son çabasını anlatan dingin ve hüzünlü bir film.

Film, Lily Brooks-Dalton'ın 2016 tarihli Good Morning, Midnight romanından uyarlandı. Uzay ile Dünya'yı paralel iki hikâyede buluşturan yapısıyla, büyük bir felaketin kişisel yüzüne odaklanıyor.

Konusu

Yıl 2049. Adı konmayan bir felaket Dünya'nın büyük bölümünü yaşanmaz hâle getirmiş, yüzey tehlikeli düzeyde radyasyonla kirlenmiştir. Augustine Lofthouse, hayatını insanlığın yaşayabileceği yeni gezegenler bulmaya adamış, yaşlı ve hasta bir bilim insanıdır. Herkes Kuzey Kutbu'ndaki araştırma üssünü tahliye ederken o, zaten fazla zamanı kalmadığını bilerek orada kalmayı seçer.

Lofthouse, uzaydaki aktif insanlı görevleri tararken tek bir gemiye rastlar: Jüpiter'in yaşanabilir olduğu düşünülen bir uydusuna yapılan keşif görevinden dönen Aether. Mürettebatın Dünya'da olanlardan haberi yoktur; iletişim kesintisini teknik bir arızaya bağlamaktadırlar. Lofthouse onları dönmemeleri için uyarmak ister, ama üssün anteni sinyali ulaştıracak kadar güçlü değildir. Daha güçlü bir anten bulunan başka bir istasyona ulaşmak için buzla kaplı Arktik'te tehlikeli bir yolculuğa çıkması gerekir. Üstelik üste yalnız olmadığını, geride kalmış konuşmayan küçük bir kızın da orada olduğunu fark eder.

Yapım ve oyuncular

Senaryoyu Diriliş (The Revenant) filminin de senaristlerinden Mark L. Smith yazdı. Clooney, yaşlı ve hasta bilim insanı rolü için yaklaşık 11 kilo verdi. Çekimler 2019 sonbaharında İngiltere'de başladı ve Şubat 2020'de İzlanda'da tamamlandı; kar fırtınası sahnesi, saatte 80 kilometreyi bulan rüzgârda ve eksi 40 derecede çekildi. Gözlemevi setinde, Mandalorian dizisinde de kullanılan ve arka planları gerçek zamanlı olarak dev LED duvarlara yansıtan sanal prodüksiyon tekniğinden yararlanıldı. Felicity Jones'un çekimler öncesinde hamile kalması üzerine Clooney, dublör kullanmak yerine karakteri hamile olacak biçimde yeniden yazdı.

Aether mürettebatında, gemide bir bebek bekleyen görev uzmanı Sully rolünde Felicity Jones, komutan Adewole rolünde David Oyelowo yer alıyor. Kyle Chandler, Demián Bichir ve Tiffany Boone mürettebatın diğer üyelerini canlandırıyor. Küçük Iris'i ise Caoilinn Springall oynuyor; filmin en güçlü sahnelerinin bir kısmı, tek kelime etmeden oynadığı bu rolle kuruluyor. Müzikleri Alexandre Desplat besteledi.

Film Aralık 2020'de sınırlı sayıda sinemada, ardından Netflix'te gösterime girdi. Eleştirmenlerden karışık tepkiler aldı, ancak En İyi Görsel Efekt dalında Oscar'a aday gösterildi.

Bilim ne diyor?

Filmdeki K-23 adlı Jüpiter uydusu kurgusal, ama arkasındaki fikir gerçek bilimin en heyecanlı konularından biri. Jüpiter'in bilinen büyük uydularından Europa'nın buz kabuğunun altında, Dünya'daki tüm okyanuslardan daha fazla su barındırabilecek tuzlu bir okyanus olduğu düşünülüyor. Ganymede ve Callisto'da da yüzey altı okyanus izleri var. NASA'nın Europa Clipper aracı 2024'te fırlatıldı ve 2030'da Jüpiter sistemine ulaşarak Europa'nın yaşam için uygun koşullar barındırıp barındırmadığını inceleyecek. Avrupa Uzay Ajansı'nın JUICE görevi de 2023'te yola çıktı.

Ancak Jüpiter'in uydularında insanların yüzeyde rahatça dolaşabileceği bir ortam beklemek gerçekçi değil. Europa'nın yüzey sıcaklığı çok düşük, atmosferi neredeyse yok denecek kadar ince ve Jüpiter'in güçlü manyetik alanı, uydunun yüzeyini yoğun radyasyona maruz bırakıyor. Yaşam varsa bile büyük olasılıkla buzun kilometrelerce altında, mikrop düzeyinde olacak.

Filmin iletişim üzerine kurduğu gerilim ise yerinde. Uzaydaki bir araçla konuşmak için büyük, doğru yöne çevrilmiş antenler gerekir; NASA'nın Derin Uzay Ağı bu yüzden Dünya'nın farklı noktalarına yerleştirilmiş dev çanaklardan oluşuyor. Jüpiter'den gelen bir sinyal Dünya'ya, gezegenlerin konumuna göre yaklaşık 35 ila 50 dakikada ulaşır. Geminin bir göktaşı alanından geçerken hasar alması ise biraz sinemasal: Gerçek asteroit kuşağında cisimler arasındaki ortalama mesafe yüz binlerce kilometreyi bulur ve uzay araçları buradan çarpışma riski olmadan geçer.

Neden izlemeli?

Gece Yarısı Gökyüzü, aksiyondan çok duyguya yaslanan, temposu yavaş ama atmosferi güçlü bir film. Kar fırtınasının ortasında bir sinyal arayan yaşlı adam ile eve dönmeye çalışan astronotlar arasındaki bağ, insanın en karanlık anda bile başkalarına uzanma isteğini anlatıyor. Uzaydaki yaşam arayışını merak edenler için, filmin ardından Europa hakkında okumaya başlamak da güzel bir devam olabilir. Clooney'nin yönetmenliği gösterişten kaçınıyor; geniş kar manzaraları ve geminin dar koridorları arasında gidip gelen kurgu, iki farklı yalnızlığı yan yana koyuyor.

Kısaca

• Yıl: 2020
• Yönetmen: George Clooney
• Süre: 118 dakika
• Oyuncular: George Clooney, Felicity Jones, David Oyelowo, Kyle Chandler
• Nerede izlenir: Netflix