Nuri (KSLV-II) roketi: nasıl çalışır, kaç kez uçtu, teknik özellikleri

Nuri (resmî adıyla KSLV-II, Korean Space Launch Vehicle-II), Güney Kore'nin Kore Havacılık Uzay Araştırma Enstitüsü (KARI) tarafından geliştirilen, üç kademeli, sıvı yakıtlı uydu fırlatma roketidir. Üç kademesinin motorları da Güney Kore'de geliştirilip üretildiği için ülkenin tümüyle yerli teknolojiyle yörüngeye uydu çıkaran ilk roketi sayılır. 21 Ekim 2021'de ilk kez uçtu; 11/2026 itibarıyla 5 uçuş yaptı ve bunların dördünde yükünü yörüngeye bıraktı.

Roketi KARI tasarladı; son montajı Korea Aerospace Industries, motor üretimini Hanwha Aerospace üstlendi, fırlatma rampasını Hyundai Heavy Industries kurdu. Fırlatmalar, Güney Jeolla eyaletindeki Goheung'da bulunan Naro Uzay Merkezi'nin 2 numaralı rampasından yapılır. Programın teknoloji geliştirme çalışmaları Ekim 2010 civarında başladı; kaynaklarda uzay üssü dahil toplam maliyet yaklaşık 1,96 trilyon won (yaklaşık 1,5 milyar dolar) olarak geçer. KARI'nin açıkladığı kullanım alanları arasında yer gözlem uyduları ve orta sınıf uydular bulunur.

Nasıl çalışır?

Nuri üç kademeden oluşur ve üçünde de sıvı oksijen ile gazyağı türü bir yakıt (Jet A-1) yakılır. Yakıt ve yükseltgen sıvı hâlde ayrı tanklarda durur, motorlarda birleşip yanar; bu tür sisteme sıvı yakıtlı roket motoru denir. Motorlar gaz üreteci çevrimiyle çalışır: yakıtın küçük bir kısmı ayrı bir odada yakılıp pompaları döndürür, pompalar da yakıtı ana yanma odasına basar.

Birinci kademe. Dört adet KRE-075 motorunun bir araya getirilmesiyle oluşur; her motor 75 ton-kuvvet sınıfındadır. Kalkıştaki toplam itki yaklaşık 2.600 kilonewton (kaynaklarda tasarım itkisi olarak 2.942 kN da geçer) ve kademe yaklaşık 127 saniye çalışır. Roket bu sürede atmosferin en yoğun katmanlarını geride bırakır.

İkinci kademe. Birinci kademedekiyle aynı motor ailesinin, boşlukta daha verimli çalışması için nozulu uzatılmış tek bir KRE-075 vakum motoru vardır; yaklaşık 788 kilonewton itki verir ve 2,6 metre çaplıdır.

Üçüncü kademe. Tek bir KRE-007 motoru (yaklaşık 68,7 kilonewton, 7 ton-kuvvet sınıfı) taşır ve yaklaşık 498 saniye, yani sekiz dakikadan biraz fazla çalışır. Yörünge hızına ulaştıran son itkiyi bu kademe verir. Roketin çalışma mantığı için roket denklemi sayfasına bakılabilir: yakıt tükendikçe boş kademe atılır ve kalan kütle daha kolay hızlanır.

İniş ve kurtarma. Nuri tek kullanımlıktır. Kademeler geri alınmaz; hiçbiri yeniden uçurulmaz.

Teknik özellikler

Özellik	Değer
Yükseklik	47,2 m
Çap	3,5 m (birinci kademe); 2,6 m (ikinci ve üçüncü kademe)
Kalkış kütlesi	yaklaşık 200.000 kg
Kademe	3
Birinci kademe motoru	4 × KRE-075 (gazyağı / sıvı oksijen)
İkinci kademe motoru	1 × KRE-075 (vakum sürümü)
Üçüncü kademe motoru	1 × KRE-007
Kalkış itkisi	yaklaşık 2.600 kN
Alçak Dünya yörüngesine yük	yaklaşık 3.300 kg
Güneş eşzamanlı yörüngeye yük	1.900 kg (700 km)
Yeniden kullanım	Yok (tek kullanımlık)
Fırlatma yeri	Naro Uzay Merkezi, 2 numaralı rampa (Güney Kore)

Alçak yörünge değeri kaynaklarda farklı referans irtifalarla (200-300 km) ve bazı kataloglarda 2.600 kg olarak geçtiği için büyüklük sırası olarak okunmalıdır. Yerdurağan geçiş yörüngesine yük için güvenilir bir değer doğrulayamadığımdan tabloya koymadım. Roketin kapasitesi, ilk iki uçuştan sonra 1.500 kg'dan 1.900 kg'a çıkarıldı. Yörünge türleri için alçak Dünya yörüngesi ve Güneş eşzamanlı yörünge sayfalarına bakılabilir.

Uçuş geçmişi

• Kasım 2018. Nuri'nin tek kademeli test fırlatıcısı (TLV), KRE-075 motorunu uçuşta sınadı; motor yaklaşık 151 saniye çalıştı ve araç 209 kilometre yüksekliğe çıktıktan sonra denize düştü.
• 21 Ekim 2021. İlk uçuş: 1.500 kg'lık bir model uydu hedef yörüngeye bırakılamadı. Üçüncü kademe, planlanandan yaklaşık 46 saniye erken kapandı; yük hedeflenen 700 km yüksekliğe ulaştı ama yörünge hızına (saniyede yaklaşık 7,5 km) erişemeyip atmosfere girdi.
• 21 Haziran 2022. İkinci uçuş başarılı oldu: 1,3 tonluk model uydu ile dört küp uydu taşıyan 180 kg'lık performans doğrulama uydusu (PVSAT) 700 km'lik Güneş eşzamanlı yörüngeye bırakıldı. Güney Kore, bir tonun üzerinde yükü kendi roketiyle yörüngeye çıkaran yedinci ülke oldu.
• 25 Mayıs 2023. Üçüncü uçuş, KAIST'in NEXTSat-2 uydusunu, SNIPE uydularını ve diğer küp uyduları taşıdı; roketin ilk operasyonel, yani uygulama uydusu taşıyan uçuşuydu.
• 26 Kasım 2025 (UTC; Kore saatiyle 27 Kasım). Dördüncü uçuş: KARI'nin CAS500-3 (Nesil Orta Sınıf Uydu 3) uydusu ve çok sayıda küp uydu Güneş eşzamanlı yörüngeye çıkarıldı. Fırlatma, bağlantı (umbilical) hattının geri çekilmesini izleyen bir basınç sensörü sinyalindeki sorun yüzünden 19 dakika ertelendi.
• 7 Ekim 2026. Beşinci uçuş: yaklaşık 570 km yükseklikte NEONSAT-2'den 6'ya kadar beş küçük küme uydusu bırakıldı; ikincil yükler olan 10 küp uydudan 9'u ayrıldı, biri (PerSat-2) roketten ayrılmadı. KARI, bu uçuşu tek seferde 15 uydu taşıyan en kalabalık Nuri uçuşu olarak duyurdu. Fırlatma takvimi kaydı da bu görevi içeriyor.
• 2027. Altıncı uçuş (NEXTSat-3, NEONSAT-7 ile 11 arası uydular) planlanıyor; bu bir hedeftir, gerçekleşmiş değildir.

İlk uçuşun arıza nedeni. Nuri fırlatma soruşturma kurulunun 29 Aralık 2021'de açıkladığı sonuca göre, uçuş sırasında hızlanma arttıkça üçüncü kademenin oksitleyici tankındaki sıvı oksijenin kaldırma kuvveti de arttı. Tankın içindeki helyum tankını tutan bağlantı gevşedi, borular deforme oldu, helyum sızdı ve oksitleyici tankı çatladı. Motora giden sıvı oksijen azalınca motor erken kapandı. Kurul, helyum tankı sabitleme tasarımında uçuş sırasındaki kaldırma kuvvetinin yeterince hassas hesaplanmadığını belirtti. Sonraki dört uçuşun hepsi başarılı oldu.

Başarı oranı. 11/2026 itibarıyla 5 fırlatmanın 4'ü başarılı: yüzde 80. Başarısızlık ilk uçuştadır; ikinci uçuştan itibaren dört uçuş üst üste başarılı oldu. Beşinci uçuşta roket görevini tamamladı, yalnızca bir küp uydu kendi mekanizmasından ayrılamadı.

Geliştirme planları. Nuri'nin daha güçlü bir sürümü olan KSLV-IIA planlanmıştı: birinci kademe motorlarının itkisini artırıp roketi 54 metreye, kütlesini 232 tona çıkaracak ve 700 km'lik Güneş eşzamanlı yörünge kapasitesini 1.900 kg'dan 2.200 kg'a yükseltecekti. Bilim ve Bilgi İletişim Teknolojileri Bakanlığı bu planı 2021'de iptal etti; gerekçe olarak yeterince yeni bir zorluk içermemesini ve Kore Balistik Füze Menzil Kılavuzu'nun kaldırılmasını yansıtmamasını gösterdi. Bunun yerine daha ağır yük taşıyacak KSLV-III geliştirilecek; kaynaklarda bu roketin 2030 civarında hizmete girmesi hedefleniyor, yani bu bir hedeftir. Nuri'nin fırlatma maliyeti için kaynaklarda yaklaşık 30 milyon dolar gibi bir tahmin geçer; bu, resmî bir fiyat listesi değil, tahmini bir değerdir.

Fırlatma videosu

KARI'nin resmî YouTube kanalındaki (Korece) video, Nuri'nin beşinci fırlatmasını ve uyduların ayrılışını gösteriyor.

Taşıdığı önemli görevler

Nuri'nin yükleri Güney Koreli kurumlar ve üniversitelerin uydularıdır; sitede bu uçuşlara ait ayrı bir görev sayfası yok.

• PVSAT (2022): İlk başarılı uçuşta yörüngeye çıkan, dört küp uydu taşıyan 180 kg'lık performans doğrulama uydusu. Küp uydu sayfasında bu küçük uyduların ne olduğu anlatılıyor.
• NEXTSat-2 ve SNIPE (2023): Birincil yük KAIST'in NEXTSat-2 uydusuydu; SNIPE adlı küp uydu dörtlüsü Dünya'nın manyetosfer ve iyonosfer ortamını incelemek için tasarlanmıştı.
• CAS500-3 (2025): KARI'nin orta sınıf uydu serisinin üçüncü uydusu.
• NEONSAT-2'den 6'ya (2026): KARI'nin küçük uydu kümesinin beş uydusu.

Güney Kore'nin Ay aracı Danuri (KPLO) ise Nuri ile değil, 4 Ağustos 2022'de Falcon 9 ile fırlatıldı.

Benzer roketlerle karşılaştırma

Roket	Yükseklik	Alçak yörüngeye yük	Güneş eşzamanlı yörüngeye yük
Nuri	47,2 m	yaklaşık 3.300 kg	1.900 kg (700 km)
Vega-C	34,8 m	3.300 kg	2.300 kg (700 km)
PSLV-XL (ISRO)	44 m	3.800 kg	1.750 kg (620 km)
Electron	18 m	300 kg	200 kg (500 km)

Nuri, alçak yörünge ve Güneş eşzamanlı yörünge kapasitesi bakımından Avrupa'nın Vega-C'si ve Hindistan'ın PSLV-XL'iyle aynı sınıftadır; kapasite değerleri farklı referans irtifalarına göre verildiği için kıyas yaklaşıktır. Nuri'nin öncüsü Naro-1'in birinci kademesi Rus yapımı Angara modülünün uyarlanmış hâliydi; Nuri'nin üç kademesi de yerli motorlarla çalışır.

Sık sorulan sorular

Nuri kaç kez uçtu?

11/2026 itibarıyla 5 kez: 21 Ekim 2021, 21 Haziran 2022, 25 Mayıs 2023, 26 Kasım 2025 ve 7 Ekim 2026. İlki başarısız, diğer dördü başarılıdır.

Nuri ne kadar yük taşır?

700 kilometrelik Güneş eşzamanlı yörüngeye 1,9 ton; alçak Dünya yörüngesine kaynaklara göre yaklaşık 3,3 ton.

Nuri yeniden kullanılabilir mi?

Hayır; üç kademesi de tek kullanımlıktır ve hiçbiri geri alınıp yeniden uçurulmaz.

Türkiye'den bir uydu Nuri ile fırlatıldı mı?

Doğrulayabildiğim kadarıyla hayır; yükler Güney Koreli kurumlara aittir. Türkiye'nin kendi uydu fırlatıcı girişimi için Roketsan'ın ŞİMŞEK-1 uydu fırlatıcısı sayfasına bakılabilir.