Ronald D. Moore

Ronald D. Moore, Uzay Yolu (Star Trek) dizilerinde senarist olarak başlayıp yeni Battlestar Galactica'yı ve alternatif uzay tarihi dizisi For All Mankind'ı yaratan Amerikalı senarist ve televizyon yapımcısıdır. Kariyerinin büyük bölümünü uzayda geçen dizilere adadı. Battlestar Galactica'da teknik jargondan arınmış, insan dramına odaklı bir bilimkurgu anlayışını öne çıkardı. For All Mankind'da ise Ay'a ilk ayak basanın bir Sovyet kozmonotu olduğu bir dünyada uzay yarışının nasıl süreceğini sordu.

Erken yaşamı ve eğitimi

Ronald Dowl Moore, 5 Temmuz 1964'te Kaliforniya'nın Chowchilla kasabasında doğdu. Deniz Kuvvetleri'nin yedek subay eğitim programı (NROTC) bursuyla Cornell Üniversitesi'nde siyaset bilimi okudu. 1986 baharında son sınıftayken okuldan ayrıldı, ancak lisans derecesini sonradan Regents College üzerinden tamamladı.

Kariyeri

1988'de Uzay Yolu: Yeni Nesil'in setini gezerken yazdığı bir senaryoyu Gene Roddenberry'nin asistanlarından birine verdi. Senaryo bir ajan aracılığıyla yapımcı Michael Piller'a ulaştı ve satın alındı; üçüncü sezonun "The Bonding" bölümü oldu. Bu bölüm Moore'a dizide senaryo editörlüğü kapısını açtı.

Ardından Uzay Yolu: Derin Uzay Dokuz'a üçüncü sezonda katıldı ve son iki yılda yardımcı yapımcılığa yükseldi; Klingon kültürünü genişleten bölümleriyle tanındı. Brannon Braga ile birlikte Uzay Yolu 7: Yeni Nesil (1994) ve Uzay Yolu: İlk Temas (1996) filmlerinin senaryolarını yazdı. 2000-2002 arasında Roswell dizisini Jason Katims ile birlikte yürüttü. Uzay dışındaki en bilinen işi, Diana Gabaldon'ın romanlarından uyarladığı ve Starz'da 9 Ağustos 2014'te başlayan Outlander'dır.

Uzay dizileri

Battlestar Galactica

Moore, Glen A. Larson'ın 1978 tarihli Battlestar Galactica'sını yeniden yorumlayan diziyi geliştirdi ve David Eick ile birlikte yapımcılığını üstlendi. Hikâyede, insanların yarattığı Cylon adlı androidler On İki Koloni'ye ani bir saldırı düzenler; yaklaşık 50 bin kişi hayatta kalır. Galactica savaş gemisinin önderliğindeki küçük mülteci filosu, efsanevi "on üçüncü koloni" Dünya'yı aramaya koyulur. Üç saatlik bir mini dizi olarak 8-9 Aralık 2003'te Sci-Fi Channel'da başlayan Battlestar Galactica, dört sezon ve iki televizyon filmiyle 2009'a kadar sürdü.

Dizi, insan kılığında uzaylılara yer vermemesi, lazer yerine mermi, raylı top ve füze kullanması ve teknik jargondan kaçınmasıyla dikkat çekti. Moore'un yazdığı ilk bölüm "33" 2005'te Hugo Ödülü kazandı. Dizi 2006'da Peabody Ödülü'nü aldı; Moore ödül gerekçesinde anılan yazar ve yapımcılar arasındaydı. 17 Mart 2009'da Birleşmiş Milletler'de dizinin ele aldığı temalar üzerine bir panel düzenlendi; Moore konuşmacılar arasındaydı.

For All Mankind

Moore, Matt Wolpert ve Ben Nedivi ile birlikte yarattığı For All Mankind, Apple'ın doğrudan dizi siparişiyle Aralık 2017'de onaylandı ve 1 Kasım 2019'da yayına başladı. Dizi, 1969'da Ay'a ilk inen kişinin Sovyet kozmonotu Aleksey Leonov olduğu alternatif bir tarih kurar. ABD'nin bu yenilgiyi telafi etme çabası uzay yarışını hiç bitmeyen bir yarışa dönüştürür; her sezon yaklaşık on yıl ileri atlar. Dizinin fikri, Moore'un eski NASA astronotu Garrett Reisman ile yaptığı bir öğle yemeğindeki sohbette gündeme geldi.

Beşinci sezon 27 Mart - 29 Mayıs 2026 arasında yayımlandı. Dizi Mart 2026'da altıncı ve son sezonu için yenilendi; bu sezonun 2027'de yayımlanması bekleniyor. Sovyet uzay programına odaklanan yan dizi Star City de 29 Mayıs 2026'da yayına girdi; Moore bu dizinin geliştiricisi ve yapımcıları arasındadır.

Uzay ve bilime etkisi

For All Mankind, gerçek uzay tarihini kalkış noktası olarak kullanır: Apollo programı, Sovyet kozmonotları ve NASA'nın kurumsal yapısı dizinin zeminidir. "Ya uzay yarışı hiç bitmeseydi?" sorusu üzerinden NASA'nın kadın astronotları çok daha erken işe alması, 1973'te açılan Jamestown Ay üssü, 1990'larda Mars'a yarış ve Mars'ta kurulan Happy Valley üssü, madencilik için Mars yörüngesine çekilen bir asteroit gibi senaryoları işler. İkinci sezonda bir Güneş fırtınası astronotları Ay'da ve Skylab'de mahsur bırakır, beşinci sezonda ise insanlı bir görev Satürn'ün uydusu Titan'a ulaşır. Bu yaklaşım, izleyiciyi gerçek Apollo programının tarihine merak duymaya yöneltir. Moore'un alternatif tarih çalışmaları, For All Mankind ve Star City üzerinden 2026'da Sidewise Ödülü ile tanındı.

Mirası

Moore, televizyon bilimkurgusunu karakter dramıyla birleştiren yazarlardan biri olarak kabul görür. Battlestar Galactica, bilimkurgunun siyasi ve ahlaki sorular sorabileceğini gösteren dizilerden biri olarak anılır. For All Mankind ise uzay tarihine dair bir "ya öyle olsaydı" sorusunu onlarca yıla yayılan bir anlatıya dönüştürdü.

Bilmeye değer

• Moore'un Uzay Yolu'na girişi, set gezisi sırasında bir asistana verdiği ısmarlanmamış bir senaryoyla oldu.
• Battlestar Galactica, 19 Emmy adaylığından üçünü görsel efekt ve ses kurgusu dallarında kazandı.
• For All Mankind'ın her sezonu 10 bölümden oluşur; beş sezonda 50 bölüm yayımlandı.
• Moore, Uzay Yolu: Derin Uzay Dokuz'da dizinin ilk aynı cinsiyetten öpüşme sahnesini içeren "Rejoined" bölümünü ortak yazdı.

Fotoğraf: Rosiestep · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons