Ron Lim

Ron Lim kimdir?

Ron Lim (Ronald Lim, d. 1965), Kaliforniya'nın Sacramento kentinde yaşayan ABD'li çizgi roman çizeridir. Marvel Comics'in "kozmik" diye anılan, olayları uzayın derinliklerinde geçen dizileriyle tanınır. En bilinen işi, 1988-1994 arasında yaklaşık altı yıl boyunca çizdiği Silver Surfer (Gümüş Sörfçü) dizisinin üçüncü cildidir. Yazar Jim Starlin'le birlikte The Thanos Quest (1990), The Infinity Gauntlet (Sonsuzluk Eldiveni, 1991), The Infinity War (1992) ve The Infinity Crusade (1993) dizilerini sayfaya döktü. Bu hikâyeler yıllar sonra sinemada Avengers: Sonsuzluk Savaşı ve Avengers: Endgame filmlerine ilham verdi.

Lim, çizgi roman dünyasında "penciller" denen işi yapar: senaryoyu yazan kişi değil, sayfa düzenini kuran, karakterleri ve sahneleri kurşun kalemle ilk kez çizen sanatçıdır. Bu çizimin üstünden daha sonra mürekkepçi (inker) ve renklendirici geçer. Dolayısıyla Lim'in "yazarlığı", Thanos'un, Gümüş Sörfçü'nün ve sonsuzluk taşlarının okurun gözünde nasıl göründüğünü belirlemesinden gelir. Uzay temalı çizgi romanların görsel dilini 1990'larda en çok biçimlendiren isimlerden biridir.

Hayatı ve ilk işleri

Lim'in çizgi romana ilgisi çocukken başladı; okuduğu dergilerdeki Batman ve Fantastik Dörtlü gibi sevdiği kahramanları kendisi de çizerdi. Hollandalı çizgi roman ansiklopedisi Lambiek'in kaydına göre Sacramento'da ticari sanat (grafik ve reklam çizimi) eğitimi aldı ve 1980'lerin sonunda profesyonel çizer olarak tutundu.

İlk yayımlanan işi, sonradan bağımsız yayıncılığın köklü adlarından biri olacak Slave Labor Graphics'in ilk yayını olan Shadow Star dergisinin üçüncü sayısıydı. Ardından 1986'da Silverwolf Comics'ten çıkan The Eradicators geldi. Bu derginin ilk sayısı ilgi görünce Lim'e kendi yarattığı Ex-Mutants dizisini yayımlama fırsatı doğdu; diziyi 1986-1988 arasında çizdi. Aynı dönemde First Comics için Badger dizisinde de çalıştı.

Kariyerindeki dönüm noktası 1987'de bir çizgi roman fuarında yaşandı: Marvel'in yetkilileri çizimlerini gördü ve onu orada, anında işe aldı. Lim kısa sürede yayınevinin en üretken çizerlerinden biri oldu.

Gümüş Sörfçü: uzayın yalnız yolcusu

Gümüş Sörfçü, Stan Lee ve Jack Kirby'nin yarattığı, ilk kez 1966'da Fantastic Four dergisinin 48. sayısında görünen bir karakterdir. Hikâyeye göre asıl adı Norrin Radd olan, Zenn-La gezegeninde yaşayan genç bir astronomdur. Gezegenini, dünyaları yutan dev varlık Galactus'tan kurtarmak için onun habercisi olmayı kabul eder; karşılığında gümüş bir beden, büyük bir güç ve sörf tahtasına benzeyen, ışıktan hızlı giden bir araç kazanır. Bu figür, Marvel evreninde uzayın ölçeğini ve yalnızlığını en iyi anlatan karakterlerden biri olarak görülür. Galactus, 2025'te Fantastik Dörtlü: İlk Adımlar filmiyle beyazperdeye yeniden taşındı.

Dizinin 1987'de başlayan üçüncü cildi 1999'a kadar sürdü; 146 sayı ve dokuz yıllık özel sayıyla karakterin en uzun soluklu dizisi oldu. İlk sayıları Marshall Rogers çizdi, ardından kalemi Ron Lim devraldı. Lim, 15. sayıdan 92. sayıya uzanan dönemin büyük kısmını ve altı yıllık özel sayıyı çizdi. Kendisinden sonra dizinin çizimini Tom Grindberg üstlendi.

Thanos ve Sonsuzluk üçlemesi

Lim'in adını kalıcı yapan iş birliği, Jim Starlin'le oldu. Starlin, 1973'te Iron Man dergisinin 55. sayısında Thanos'u yaratmış, 1970'lerde sonsuzluk taşları (Infinity Gems) fikrini geliştirmişti. 1990'da Silver Surfer'ın yazarlığını üstlenince Lim'le birlikte Thanos'un geri dönüşünü anlatan yeni bir hikâye başlattılar. Bu hikâye on altı aylık sayı boyunca gelişti.

Eylül ve Ekim 1990'da çıkan iki sayılık The Thanos Quest'i Starlin yazdı, Lim çizdi. Bu dizide Thanos, altı sonsuzluk taşını onları elinde tutan kozmik varlıklardan birer birer alır. Hikâye doğrudan Temmuz-Aralık 1991'de yayımlanan altı sayılık The Infinity Gauntlet'e bağlanır. Bu dizide altı taşı eldivenine takan Thanos "bir tanrı gibi" olur ve bir hareketiyle evrendeki canlıların yarısını yok eder. Diziyi önce, okurlar arasında daha tanınmış olduğu ve Lim'in programı zaten dolu olduğu için George Pérez çizmeye başladı. Pérez üç sayıyı ve dördüncü sayının bir bölümünü tamamladıktan sonra yoğunluğu ve hikâyeden memnun olmaması yüzünden ayrıldı; diziyi Lim bitirdi.

Dizi, yayımlandığı dönemde Marvel'in en çok satan işlerinden biri oldu. Ardından gelen iki devam dizisinin, 1992'deki The Infinity War ile 1993'teki The Infinity Crusade'in her ikisini de Starlin yazdı, Lim çizdi. Lim, 2004'te Thanos dizisinin 7-12. sayılarını çizerek karaktere geri döndü.

Diğer işleri

Lim, Silver Surfer'ı çizerken bir yandan da 1989-1991 arasında Captain America dizisinin düzenli çizerliğini yürüttü; Mark Gruenwald'ın yazdığı "Streets of Poison" hikâyesi bu dönemin işlerindendir. 1990'larda olayları 2099 yılında geçen X-Men 2099'un ilk 31 sayısını ve kapaklarının çoğunu çizdi. Venom: Lethal Protector (1993) ve Spider-Man Unlimited de aynı yılların işlerindendir. Venom karakteri sonradan Venom: Zehirli Öfke filmiyle sinemaya taşındı.

1990'ların sonunda DC Comics'te de çalıştı: Chris Claremont'un Sovereign Seven dizisinin üçüncü ve son yılını çizdi, Hawkman, Green Lantern ve The Flash dizilerine kapak ve ara sayı çizimleri verdi. 2007'de Mystery in Space'in üç sayısını, 2008'de sekiz sayılık Rann/Thanagar: Holy War dizisini çizdi. Archie Comics için Sonic the Hedgehog dizisinin, 100. sayı dahil, pek çok bölümünü çizdi.

2000'lerde Tom DeFalco'nun Marvel'deki MC2 serisine bağlı Avengers Next, J2 ve Fantastic Five dizilerinde çalıştı; 2007'den itibaren Laurell K. Hamilton'ın Anita Blake romanlarının çizgi roman uyarlamalarını çizdi. 2016'dan beri Marvel'in özel sayılarına ve büyük olay dizilerine düzenli olarak alternatif kapaklar hazırlıyor. 2022'de Silver Surfer: Rebirth, 2023'te Silver Surfer Rebirth: Legacy, Warlock: Rebirth ve Thanos: Death Notes ile kariyerinin başladığı kozmik karakterlere yeniden döndü.

Bilimle ilişkisi: uzayın mitolojisi

Lim'in çizdiği evren bilimsel gerçekçilik iddiası taşımaz; bu hikâyeler daha çok uzayı bir mitoloji sahnesine çevirir. Gümüş Sörfçü'nün ışıktan hızlı giden tahtası buna iyi bir örnektir: Einstein'ın özel görelilik kuramına göre kütlesi olan hiçbir cisim ışık hızına ulaşamaz, aşamaz. Sonsuzluk taşları, gezegen yutan Galactus ya da evrenin yarısını bir anda silen bir eldiven de fizik değil, kozmik ölçekte anlatılmış masallardır.

Yine de bu dizilerin uzayla kurduğu ilişki küçümsenecek gibi değildir. Lim'in sayfalarında gezegenler, yıldız alanları ve boşluğun büyüklüğü sürekli öne çıkar; karakterler insanın evrendeki yerini, ölümü ve kudretin sınırlarını tartışır. Pek çok okur için gökyüzüne ve evrenin ölçeğine merak, tam da bu tür hikâyelerle başlar. Böyle bir merak gerçek uzay bilimine açılan bir kapı olabilir: ışık hızı sınırının ne anlama geldiğini, galaksilerin ne kadar uzak olduğunu öğrenmek, kurgudaki ışıktan hızlı yolculuğun neden bu kadar çekici olduğunu da gösterir.

Ödüller ve tanınma

Lim'in adı ödül listelerinden çok okur ilgisiyle ve satış rakamlarıyla anılır. The Infinity Gauntlet, yayımlandığı yıl Marvel'in en çok satan işlerinden biriydi ve sonraki on yıllarda defalarca yeni baskılarla, toplu ciltlerle yeniden yayımlandı. Hikâyenin olayları Marvel çizgi romanlarında onlarca yıl boyunca anılmaya devam etti; teması ve kurgusu video oyunlarına ve çizgi filmlere uyarlandı. Lim de dizinin çizerliğini bırakmasından yaklaşık otuz yıl sonra, 2022'de Silver Surfer: Rebirth ile Gümüş Sörfçü'yü yeniden çizdi.

Etkisi: kâğıttan beyazperdeye

Lim'in çizdiği hikâyelerin en büyük etkisi sinemada görüldü. Marvel Sinematik Evreni'nin "Sonsuzluk Destanı" (Infinity Saga) diye anılan ve yaklaşık iki düzine film boyunca süren ana hikâyesi, The Infinity Gauntlet'in öğelerini temel aldı. Bu hikâye 2018'de Avengers: Sonsuzluk Savaşı ve 2019'da Avengers: Endgame ile doruğa ulaştı; bu iki film çizgi romandaki hikâyeden doğrudan esinlenen filmlerdir. Thanos'un evrendeki canlıların yarısını yok etmesi gibi akılda kalan sahnelerin kökü, Starlin'in yazıp Pérez'le Lim'in çizdiği bu diziye uzanır. Filmlerin sırasını merak edenler Marvel Sinematik Evreni izleme sırası sayfasına bakabilir. Çizgi romanda Thanos'un torunu olarak geçen Nebula gibi kozmik Marvel karakterleri sinemada Galaksinin Koruyucuları filmleriyle geniş kitlelere ulaştı.

Bugün Ron Lim, kozmik Marvel hikâyelerinin "klasik" görünümünü belirleyen çizer olarak hatırlanır: Thanos'un iri ve ağır silueti, sonsuzluk eldiveninin parlayan taşları ve Gümüş Sörfçü'nün yıldızlar arasındaki yalnız yolculuğu, birçok okurun zihninde hâlâ onun çizgisiyle canlanır.