Makoto Shinkai

Makoto Shinkai, ilk kısa filmlerini neredeyse tek başına bir kişisel bilgisayarda hazırlayıp sonra Japonya'nın en çok hasılat yapan animasyon yönetmenlerinden biri hâline gelen Japon yönetmen, senarist ve animatördür. 2002'de yaptığı Yıldızın Sesi (Voices of a Distant Star), uzayın derinliklerine giden bir genç kızla Dünya'da kalan arkadaşı arasındaki mesajların yıllarca gecikmesini anlatır. Sonraki filmleri Senin Adın (Your Name), Hava Durumu (Weathering with You) ve Suzume dünya çapında büyük gişe başarısı elde etti. Adı bir asteroide de verilmiştir.

Erken yaşamı ve eğitimi

Asıl adı Makoto Niitsu olan Shinkai, 9 Şubat 1973'te Japonya'nın Nagano vilayetindeki Koumi kasabasında doğdu. Chuo Üniversitesi'nde Japon edebiyatı okudu ve Mart 1996'da mezun oldu. Üniversitede çocuk edebiyatı kulübüne katıldı ve resimli kitaplar çizdi.

Kariyeri

Mezun olduğu yıl oyun şirketi Nihon Falcom'a girdi ve yaklaşık beş yıl oyunlar için tanıtım videoları ile grafik tasarım işleri yaptı. Sonraki filmlerinin müziklerini yapacak besteci Tenmon ile burada tanıştı. Mayıs 2001'de Yıldızın Sesi'ni bitirebilmek için işinden ayrıldı. 1999'da hazırladığı beş dakikalık siyah-beyaz kısa film She and Her Cat, 2000'de DoGA bilgisayar animasyonu yarışmasında büyük ödülü kazandı.

Yıldızın Sesi'nin ardından ilk uzun filmi The Place Promised in Our Early Days'i (2004) yaptı. 20 Kasım 2004'te gösterime giren film 90 dakikadır. Onu 3 Mart 2007'de ilk gösterimi yapılan ve üç kısa bölümden oluşan 5 Centimeters per Second izledi; film 2007 Asya Pasifik Ekran Ödülleri'nde En İyi Animasyon Film ödülünü kazandı. Ardından 7 Mayıs 2011'de Children Who Chase Lost Voices, 31 Mayıs 2013'te The Garden of Words geldi. Children Who Chase Lost Voices sonradan Journey to Agartha adıyla da yayımlandı; Agartha, Yıldızın Sesi'ndeki hayalî gezegenin de adıdır. 26 Ağustos 2016'da vizyona giren Senin Adın, dünya çapında yaklaşık 400 milyon dolar hasılat yaptı ve 2020'ye kadar tüm zamanların en çok kazanan Japon filmi olarak kaldı. 19 Temmuz 2019'da vizyona giren Hava Durumu dünya genelinde 193,8 milyon dolar, 11 Kasım 2022'de Japonya'da gösterime giren Suzume 300 milyon doları aşkın hasılat elde etti.

Uzay filmi: Yıldızın Sesi

Yıldızın Sesi, 25 dakikalık bir bilimkurgu filmidir. Shinkai, filme Haziran 2000'de başladı, işten ayrıldıktan sonra kendini tamamen buna verdi; asıl üretim yaklaşık yedi ay sürdü. Filmi büyük ölçüde tek başına, bir Power Mac G4 bilgisayarda LightWave, Photoshop ve After Effects gibi programlarla hazırladı. Özgün Japonca seslendirmeyi Shinkai ile Mika Shinohara yaptı; müziği Tenmon besteledi. Film Şubat 2002'de ön gösterimle izleyiciye çıktı, 19 Nisan 2002'de Japonya'da DVD olarak yayımlandı.

Hikâyede lise öğrencisi Mikako Nagamine, Tarsianlar denen uzaylılara karşı savaşan BM Uzay Ordusu'na katılır. Uzaylıların adı, Mars'taki Tharsis bölgesinden gelir. Mikako Lysithea adlı ana gemiden robot bir araç kullanırken, arkadaşı Noboru Terao Dünya'da kalır. İkisi cep telefonuyla mesajlaşır; ama Mikako uzayın derinliklerine ilerledikçe mesajların ulaşma süresi günlerden aylara, sonra yıllara çıkar. Sonunda Sirius sistemindeki hayalî Agartha gezegenine varır ve "Buradayım" mesajını gönderir; mesaj Noboru'ya yıllar sonra ulaşır.

Film, 6. Japonya Medya Sanatları Festivali'nde Özel Ödül'ü, 2003'te de Seiun Ödülü'nü kazandı. Hikâye sonradan roman, drama CD'si ve manga olarak da uyarlandı.

Uzay ve bilime etkisi

Yıldızın Sesi'nin duygusal gücü gerçek bir fizik sınırına dayanır: hiçbir sinyal ışıktan hızlı gidemez. Bu yüzden iki kişi arasındaki uzaklık ışık yılları ile ölçülmeye başladığında, bir mesajın karşı tarafa varması da yıllar alır. Film, uzay iletişiminin bu en temel kısıtını aşk ve yalnızlık üzerinden anlatır. Shinkai'nin uzay ve gökyüzü ilgisi sonraki filmlerinde de sürdü: 5 Centimeters per Second'ın "Cosmonaut" (Kozmonot) bölümü, Tanegashima Uzay Merkezi'nin bulunduğu adada geçer ve iki gencin bir roket fırlatışını izlediği sahneyle doruğa ulaşır. Senin Adın'ın olay örgüsü ise Dünya'ya yaklaşan Tiamat adlı hayalî bir kuyruklu yıldız ve parçalarının bir kasabaya düşmesi üzerine kuruludur.

Mirası

Shinkai, Yıldızın Sesi ile tek bir kişinin ev bilgisayarıyla da sinema kalitesinde animasyon yapılabileceğini gösterdi ve bağımsız animatörlere örnek oldu. Senin Adın ile 2017'de Japonya Akademi Ödülleri'nde Yılın Yönetmeni seçildi. Tokyo Anime Ödül Festivali'nde 2017'de ve 2020'de En İyi Yönetmen ödülünü kazandı; Annie Ödülleri'ne birçok kez aday gösterildi. Suzume, 2024 Crunchyroll Anime Ödülleri'nde En İyi Film seçildi. 55222 numaralı Makotoshinkai asteroidi onun adını taşır.

Bilmeye değer

• Asıl soyadı Niitsu'dur; Shinkai mesleki adıdır.
• Yıldızın Sesi'nin özgün seslendirmesinde kendi sesi de vardır.
• Film, yaklaşık yedi ayda ve büyük ölçüde tek bir Power Mac G4 ile yapıldı.
• Senin Adın, 2020'ye kadar en çok hasılat yapan Japon filmiydi.
• Bir asteroit onun adını taşır: 55222 Makotoshinkai.

Fotoğraf: Elena Ternovaja · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons