John Scalzi

John Scalzi kimdir?

John Scalzi (John Michael Scalzi II, d. 10 Mayıs 1969), Amerikalı bilimkurgu yazarı ve 2010-2013 yılları arasında Amerika Bilimkurgu ve Fantastik Yazarları Derneği'nin (SFWA) başkanlığını yapmış bir isimdir. En çok, emekli yaşlıların genç ve genetiği değiştirilmiş bedenlere aktarılıp uzayda savaşa gönderildiği Old Man's War (kelimesi kelimesine "Yaşlı Adamın Savaşı") dizisiyle tanınır; bu dizi 2026'da En İyi Dizi dalında Hugo Ödülü'nü kazandı. Uzay Yolu'nun kurgusal klişelerini hicveden Redshirts romanıyla 2013'te En İyi Roman Hugo Ödülü'nü aldı. 1998'den beri yazdığı Whatever adlı blogu da ona ayrı bir Hugo kazandırdı. Esprili dili, hızlı akan diyalogları ve klasik uzay macerası kalıplarını ters yüz eden kurgularıyla 21. yüzyıl bilimkurgusunun en çok okunan yazarlarından biridir.

Hayatı

Scalzi, Kaliforniya'nın Fairfield kentinde doğdu. Bekâr bir annenin üç çocuğundan biri olarak Los Angeles'ın Covina, Glendora, Azusa ve San Dimas gibi banliyölerinde büyüdü; İtalyan kökenlidir. Çocukluğu yoksulluk içinde geçti; bu deneyim, en ünlü denemesi olan "Being Poor"ın (Yoksul Olmak) kaynağı oldu. Burs kazanarak Claremont'taki yatılı Webb School of California'ya gitti.

Lise sonrasında Chicago Üniversitesi'nde felsefe okudu. 1989-1990 öğretim yılında üniversitenin öğrenci gazetesi The Chicago Maroon'un genel yayın yönetmeniydi. Profesyonel yazarlığa 1990'da, henüz öğrenciyken Chicago Sun-Times için serbest yazılar yazarak başladı ve 1991'de lisans derecesiyle mezun oldu. Mezuniyetin ardından The Fresno Bee gazetesinde köşe yazıları ve film eleştirileri yazdı. Sinema eleştirmenliğinin, okura kolayca ulaşan anlatım anlayışını ve özellikle mizahi yazılarını etkilediğini söyler.

1996'da ailesiyle birlikte Washington, D.C. bölgesine taşındı ve AOL şirketinde kurum içi yazar ve editör olarak çalıştı. 1998'de işten çıkarıldı; o tarihten beri serbest yazar olarak geçimini sağlıyor. Fresno'da tanıştığı Kristine Ann Blauser ile 1995'te evlendi; tek çocukları olan kızları 1998'de doğdu. Aile, 2001'den beri eşinin ailesine yakın olmak için Ohio'nun Bradford kasabasında yaşıyor.

Roman yazmaya karar verdiğinde bilimkurgu ile polisiye arasında kalınca yazı tura attığını, paranın bilimkurgudan yana düştüğünü anlatır. 2010'da SFWA başkanlığına seçildi, iki kez yeniden seçildi ve üçüncü dönemi 30 Haziran 2013'te sona erdiğinde aday olmadı.

Uzay ve bilimkurgu eserleri

Old Man's War evreni

Scalzi'nin ilk romanı, Hollywood'da genç bir menajerin insanlara kendini sevdirmek isteyen bir uzaylı türünü temsil ettiği ilk temas komedisi Agent to the Stars'tır; 1997'de yazdığı bu kitabı 1999'da sitesinde ücretsiz yayımladı. Bir yayınevince basılan ilk romanı ise Old Man's War oldu. Kitabı önce blogunda Aralık 2002'de her gün bir bölüm olarak yayımladı; Tor Books editörü Patrick Nielsen Hayden'ın teklifiyle roman Ocak 2005'te Tor'dan çıktı.

Romanın kahramanı John Perry, 75 yaşında emekli bir reklam yazarıdır. İnsanlığın uzaydaki kolonilerini koruyan Koloni Savunma Kuvvetleri'ne (Colonial Defense Forces) katılır; gönüllüler bir daha Dünya'ya dönemez. Perry bir uzay asansörüyle yörüngedeki gemiye çıkar, bilinci kendi genetik malzemesinden üretilmiş, güçlendirilmiş genç bir klon bedene aktarılır. Bu beden nanorobotlarla zenginleştirilmiş yapay kan, keskinleştirilmiş duyular ve askerlerin düşünceyle haberleşmesini sağlayan "BrainPal" adlı bir sinirsel arayüz taşır. Romanın evreni yaşamla doludur: uzay yolculuğu yapabilen pek çok tür, yaşamı destekleyebilen az sayıdaki gezegen için birbiriyle yarışır. Gemiler "atlama sürücüsü" (skip drive) ile yıldızlar arasında yol alır.

Scalzi bu kitabı, Robert A. Heinlein'ın, özellikle de Yıldız Gemisi Askerleri'nin etkisiyle yazdı; yazarlığına Orson Scott Card ve Joe Haldeman'ın da etki ettiğini belirtir. Askerî bilimkurguyu seçmesinin bir nedeni, bu türün piyasada en çok ilgi göreceğini düşünmesiydi. Roman 2006'da En İyi Roman Hugo Ödülü finalistleri arasına girdi; Paramount Pictures 2011'de sinema uyarlaması hakkını satın aldı.

Diziyi The Ghost Brigades (2006), The Last Colony (2007) ve aynı olayları farklı bir bakış açısından yeniden anlatan Zoe's Tale (2008) izledi. The Human Division 2013'te önce bölüm bölüm e-kitap olarak yayımlandı, sonra tek ciltte toplandı; The End of All Things 2015'te dört kısa roman hâlinde çıktı. Dizinin yedinci romanı The Shattering Peace Eylül 2025'te yayımlandı.

Redshirts ve The Interdependency

2012 tarihli Redshirts, Uzay Yolu: Orijinal Seri'deki dış görevlerde hep ölen, adı bile anılmayan rütbesiz mürettebat klişesinden yola çıkar. Kurgusal Intrepid gemisine yeni atanan asteğmen Andrew Dahl ve arkadaşları, kendi gerçekliklerinin geçmişte çekilmiş kötü yazılmış bir televizyon dizisinin etkisi altında olduğunu fark eder. Roman, bilimkurgu dizilerinin anlatı alışkanlıklarıyla dalga geçen postmodern bir hiciv olarak okunur. Sesli kitabını Uzay Yolu oyuncusu Wil Wheaton seslendirdi.

2015'te Tor Books ile on yılı kapsayan, 13 kitaplık ve 3,4 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. Bu anlaşmanın ilk ürünü, Mart 2017'de çıkan uzay operası The Collapsing Empire oldu. "The Interdependency" üçlemesinin bu ilk kitabında insanlık, 48 yıldız sistemini birbirine bağlayan "Akış" (Flow) adlı doğal bir ağ sayesinde ışıktan hızlı yolculuk yapar. Akış'taki her akıntı tek yönlüdür ve doğası iyi anlaşılmamıştır. Hiçbir sistem kendine yetmez; çoğunda insanlar yalnız uzay istasyonlarında ya da yer altı yaşam alanlarında yaşayabilir. Uzak End sisteminde onlarca yıldır çalışan bir fizikçi, Akış'ın yakında çökeceğini hesaplar. Üçleme The Consuming Fire (2018) ve The Last Emperox (2020) ile tamamlandı.

Öteki işleri

Scalzi'nin uzay temalı öteki kitapları arasında hiciv ağırlıklı The Android's Dream (2006), H. Beam Piper'ın 1962 tarihli Little Fuzzy romanını Piper'ın mirasçılarının izniyle yeniden yazdığı Fuzzy Nation (2011) ve The Kaiju Preservation Society (2022) sayılabilir. Lock In (2014) ve Head On (2018) ise kendi evrenlerinde geçen ayrı bir dizi oluşturur. Sesli kitap olarak tasarlanan ortak dünya antolojisi METAtropolis'in (2008) editörlüğünü yaptı.

Öyküleri televizyona da taşındı: Netflix'in antoloji dizisi Love, Death & Robots'un 2019'daki ilk sezonunda üç öyküsü ("Three Robots", "When the Yogurt Took Over" ve "Alternate Histories") uyarlandı. İkinci sezondaki "Automated Customer Service" bölümünün senaryosunu da birlikte yazdı; üçüncü sezon için "Three Robots"un devamını kaleme aldı.

Bilimle ilişkisi

Scalzi bir bilim insanı değildir, ama astronomiyle ilişkisi romanlarının ötesine uzanır. 2003'te Rough Guides için yeni başlayan ve orta düzeydeki gökyüzü gözlemcilerine yönelik bir astronomi rehberi olan The Rough Guide to the Universe'ü yazdı. Aynı yayınevine bilimkurgu sinemasının tarihini anlatan ve 50 önemli filmlik bir "kanon" öneren The Rough Guide to Sci-Fi Movies'i (2005) de hazırladı.

2009'da Yıldız Geçidi Evren (Stargate Universe) dizisinde yaratıcı danışman olarak çalıştı ve 39 bölümde bu unvanla jenerikte yer aldı. Romanlarındaki bilim ise çoğu zaman bir düşünce deneyi işlevi görür: Old Man's War'da bilincin yeni bir bedene aktarılması, nanoteknoloji ve beyin-bilgisayar arayüzleri; The Collapsing Empire'da ise tek bir doğal ulaşım ağına bağımlı bir uygarlığın o ağ kaybolduğunda neyle karşılaşacağı sorulur.

Astronomi dünyası da onu andı: Spacewatch projesinin 21 Mart 1998'de keşfettiği 1998 FO8 kodlu asteroit, 52692 Johnscalzi adını aldı. Uluslararası Astronomi Birliği'nin küçük cisimlere ad veren çalışma grubunun (WGSBN) açıklamasında Scalzi, mizahi ve içten eserleriyle küresel toplumsal sorunların kişisel etkilerini anlatan bir yazar olarak tanıtılır.

Ödülleri

• 2006: En iyi yeni bilimkurgu yazarına verilen John W. Campbell Ödülü (bugünkü adıyla Astounding Ödülü)
• 2008: En İyi Hayran Yazar dalında Hugo Ödülü (ağırlıkla Whatever blogu için)
• 2009: Blog yazılarından derlenen Your Hate Mail Will Be Graded ile En İyi İlgili Eser dalında Hugo Ödülü
• 2013: Redshirts ile En İyi Roman Hugo Ödülü ve En İyi Bilimkurgu Romanı Locus Ödülü
• 2018: The Collapsing Empire ile En İyi Bilimkurgu Romanı Locus Ödülü
• 2023: The Kaiju Preservation Society ile En İyi Bilimkurgu Romanı Locus Ödülü ve Alex Ödülü; aynı yıl Robert A. Heinlein Ödülü
• 2026: Old Man's War dizisiyle En İyi Dizi dalında Hugo Ödülü

Bunların yanında Old Man's War (2006), The Last Colony (2008), Zoe's Tale (2009) ve The Collapsing Empire (2018) En İyi Roman Hugo Ödülü finalisti oldu. 2008'de hem En İyi Roman hem En İyi Hayran Yazar dalında aynı yıl aday gösterilen, 1970'ten beri ilk kişi oldu.

Kitapları

• Old Man's War okuma sırası (John Scalzi): 7 roman ve nereden başlanır (2005)
• Old Man's War (John Scalzi): konusu, bilimi ve okuma rehberi (2005)
• Zoe's Tale (John Scalzi): konusu, Roanoke bilimi ve okuma rehberi (2008)

Etkisi

Scalzi'nin en belirgin etkisi, eski uzay macerası kalıplarını günümüz okuruna erişilebilir ve esprili bir dille yeniden sunmasıdır. Old Man's War, Heinlein geleneğindeki askerî bilimkurguyu yetmiş beş yaşında yeniden asker olan bir adamın hikâyesine dönüştürdü; ilk romanın yayımlanmasından yirmi bir yıl sonra dizinin En İyi Dizi Hugo'suyla ödüllendirilmesi bu kalıcılığın göstergesidir.

Yayıncılık tarafında da örnek oldu: iki romanını önce internette ücretsiz yayımlayıp sonra büyük bir yayınevine satması, blog çağında yazarla okur arasındaki ilişkinin nasıl değiştiğini gösteren erken örneklerden biridir. 2015'teki büyük Tor sözleşmesi, 2024'te on kitaplık yeni bir anlaşmayla sürdü. Whatever blogunu yazarlık, siyaset ve gündelik yaşam üzerine yazıların yanında bağış kampanyaları için de kullandı. Yeni romanı Monsters of Ohio'nun Kasım 2026'da yayımlanması bekleniyor.