23 Kasım 2026, PazartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

20-21 Şubat gecesi yarı gölge Ay tutulması Türkiye'den görülecek

20-21 Şubat gecesi yarı gölge Ay tutulması Türkiye'den görülecek
Görsel: NASA
21 Şubat 2027
Tarih
21 Şubat 2027
Olay
Tutulma
En iyi saat
en büyük tutulma 02.14 TSİ; 01.30-03.00 arası
Nasıl izlenir
Gece 02.00 civarında güneybatı göğünde yüksekte duran dolunaya bakın; Ay'ın kuzey kenarındaki hafif gölgelenme çıplak gözle zor, fotoğrafla daha kolay seçilir.

20 Şubat'ı 21 Şubat 2027'ye bağlayan gece dolunay, Dünya'nın gölgesinin dış bölgesinden, yarı gölgeden (penumbra) geçiyor. Bu bir yarı gölge Ay tutulması ve Türkiye'nin her yerinden görülebiliyor. Tutulma Türkiye saatiyle gece 00.13'te başlıyor, 02.14'te en büyük anına ulaşıyor ve 04.14'te bitiyor. Yarı gölge tutulmaları, tam ya da parçalı Ay tutulmaları kadar göz alıcı değildir; Ay kararmaz, yalnızca bir kenarı hafifçe gölgelenir. Yine de bu tutulma, Ay'ın büyük bölümünün yarı gölgeye girdiği güçlü bir örnek ve aynı gece Ay'ın yakınında karşı konumdaki Mars parlıyor.

Ne oluyor?

Ay tutulması, dolunay evresinde Dünya'nın Güneş ile Ay arasına girmesiyle olur. Dünya'nın gölgesi iki bölümden oluşur: Güneş ışığının tamamen kesildiği koyu iç bölge (tam gölge, umbra) ve Güneş'in yalnızca bir kısmının örtüldüğü açık renkli dış bölge (yarı gölge, penumbra). Ay tam gölgeye girerse parçalı ya da tam tutulma olur ve Ay belirgin biçimde kararır, bazen kızıllaşır. Yalnızca yarı gölgeden geçerse Ay'ın parlaklığı biraz azalır; buna yarı gölge tutulması denir.

20-21 Şubat tutulmasında Ay, tam gölgeyi çok az farkla ıskalıyor. NASA verilerine göre tam gölge büyüklüğü -0,057, yani Ay'ın kenarı tam gölgenin hemen dışından geçiyor. Yarı gölge büyüklüğü ise yaklaşık 0,93; Ay'ın çapının büyük bölümü yarı gölgenin içine giriyor. Bu tür derin yarı gölge tutulmalarında, tam gölgeye en yakın kenar belirgin biçimde soluklaşır ve dikkatli gözlemciler bu gölgelenmeyi fark edebilir. Tutulma, Saros 143 serisine aittir.

Türkiye'den nasıl izlenir?

Ankara için yapılan hesaba göre en büyük tutulma anında, saat 02.14'te, Ay güneybatı göğünde ufkun yaklaşık 55 derece üzerinde. Yani gözlem için Ay yüksekte ve rahatça görülebilir konumda. Ay'ın yarı gölgeye girişi (00.13) ve çıkışı (04.14) gözle fark edilmez; gölgelenme yalnızca en büyük ana yakın, kabaca 01.30-03.00 arasında seçilebilir. Bu sırada Ay'ın tam gölgeye en yakın kenarına, yani kuzey kenarına dikkatle bakın; diğer kenara göre daha mat ve gri görünmesi beklenir.

Çıplak gözle fark daha zordur; dürbün ya da fotoğraf işi kolaylaştırır. Fotoğrafla izlemek isteyenler, aynı ayarlarla, örneğin her 15 dakikada bir Ay'ın fotoğrafını çekip sonra kareleri karşılaştırabilir. Tutulma öncesi ve en büyük an arasındaki parlaklık farkı fotoğraflarda belirgin biçimde görünür.

Aynı gece gökyüzü çok zengin. Ay, bir gün önce karşı konuma gelen Mars'ın yalnızca birkaç derece yakınında ve 20 Şubat akşamı 22.42'de Mars'a en çok yaklaşıyor. Biraz batıda ise 11 Şubat'ta karşı konuma gelen parlak Jüpiter var. Kararmış dolunay, turuncu Mars ve beyaz Jüpiter'in Aslan takımyıldızında birlikte durduğu bu manzara geniş açılı fotoğraf için olağanüstü bir fırsat.

Yarı gölge tutulmaları her yıl birkaç kez gerçekleşir, ama çoğu o kadar sığdır ki fark edilmez. Bu tutulmanın değeri, Ay'ın yarı gölgenin derinliklerine girmesidir; bu yüzden gölgelenme her zamankinden daha belirgin olacak. Gözlemcilerin kendi izlenimlerini not etmesi, örneğin gölgelenmeyi ilk ve son fark ettikleri saatleri yazması, basit ama öğretici bir gözlem çalışmasıdır. Bir sonraki Ay tutulması da yarı gölge türünde olacak: 18 Temmuz 2027.

Bilmeye değer

  • Yarı gölge tutulmalarında Ay kararmaz; yalnızca bir kenarı hafifçe gölgelenir.
  • Bu tutulmada Ay, Dünya'nın tam gölgesini çok küçük bir farkla ıskalıyor.
  • Tutulma Avrupa, Afrika, Asya ve Amerika'dan, Ay'ın ufkun üzerinde olduğu her yerden görülebiliyor.
  • Ay tutulmaları, Güneş tutulmalarının aksine çıplak gözle ve hiçbir koruyucu olmadan güvenle izlenebilir.

Önümüzdeki gök olaylarıTümü →

✨ Günün seçkisi23 Kasım

The Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)📚 Günün kitabıThe Magic School Bus Lost in the Solar System (Joanna Cole)Joanna Cole · 1990

Son haberler

  1. Işık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyorIşık yelkeni ışık hızının dörtte üçünde fren yapabilir: saçılan ışık itkiyi tersine çeviriyor1 saat önce
  2. NASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'neNASA Johnson'ın 65 yıllık insanlı uzay serüveni: Gemini'den Ay Üssü'ne3 saat önce
  3. Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)Webb, gökadasından hızlı büyümüş olası bir kara delik buldu: MARTA 3887 (z≈3,8)6 saat önce
  4. Dragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndüDragon Pasifik'e indi: CRS-35 görevi damar, tümör ve mikrop örnekleriyle döndü7 saat önce
  5. Samanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdiSamanyolu 5 trilyon parçacıkla modellendi: PHEASANT üç süper bilgisayarı birleştirdi8 saat önce
  6. Uzay Yolu: İlk Temas'taki gibi uzaylılar Dünya'yı gerçekte nasıl fark ederdi?Uzay Yolu: İlk Temas'taki gibi uzaylılar Dünya'yı gerçekte nasıl fark ederdi?13 saat önce

Sıradaki fırlatmalarTümü →

Görev dosyalarıTümü →

  1. Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)Lunar Gateway (Ay Geçidi istasyonu)NASA, ESA, JAXA, CSA, MBRSC
  2. Artemis MutabakatıArtemis MutabakatıNASA ve ABD Dışişleri Bakanlığı
  3. Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon Leo (Project Kuiper)Amazon

Çok okunanlar

  1. BepiColombo Merkür'ün çekimine giriyor: 16 yanmalık yörünge dizisi 21 Kasım'da başlıyor
  2. ISS'ten Tibet'teki Pelku Gölü'nün yeni fotoğrafı: karla çevrili C biçimli göl
  3. Ay'ın sanayileşmesine moratoryum çağrısı: Vilnius ve Utrecht'ten iki araştırmacı
  4. BepiColombo Merkür'ün yörüngesine girdi: ikinci uzay aracı, ilk çift araç
  5. Ay toprağı benzetmesinde patates, Dünya toprağındaki kadar gelişti: anahtar solucan gübresi

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar