6 Şubat 2027 halkalı Güneş tutulması: Türkiye'den görünmüyor

6 Şubat 2027'de Ay, Güneş'in önünden geçerek halkalı bir Güneş tutulması oluşturuyor. Halkalı tutulmada Ay Güneş'i tamamen kapatamaz; Güneş'in kenarı Ay'ın çevresinde parlak bir halka, halk arasındaki adıyla bir "ateş çemberi" olarak kalır. Bu tutulma ne yazık ki Türkiye'den hiçbir evresiyle görülmüyor. Halka evresi Şili ve Arjantin'den, parçalı evre ise Güney Amerika'nın büyük bölümünden ve Batı Afrika'dan izlenebilecek. Türkiye'deki meraklılar tutulmayı çevrimiçi canlı yayınlardan takip edebilir.

Ne oluyor?

Güneş tutulması, yeni ay evresinde Ay'ın Güneş ile Dünya arasına tam olarak girmesiyle olur. Ay'ın yörüngesi Dünya'nın yörünge düzlemine göre yaklaşık 5 derece eğik olduğu için bu hizalanma her yeni ayda değil, yılda yalnızca birkaç kez gerçekleşir. Tutulmanın türü, Ay'ın o sırada Dünya'ya ne kadar yakın olduğuna bağlıdır. Ay yakınsa Güneş'i tamamen örter ve tam tutulma olur. Uzaksa görünür çapı Güneş'inkinden küçük kalır ve halkalı tutulma oluşur.

6 Şubat tutulmasında Ay, Dünya'ya en uzak noktasından yalnızca üç gün sonra Güneş'in önünden geçiyor. Bu yüzden görünür çapı küçük kalıyor ve Ay, Güneş'in çapının ancak yüzde 93 kadarını örtebiliyor. NASA verilerine göre en büyük tutulma anı Türkiye saatiyle 19.00 civarı, halka evresinin en uzun süresi ise 7 dakika 51 saniye. Bu, halkalı tutulmalar için oldukça uzun bir süre.

Ay'ın gölgesi önce Şili'nin güneyine düşüyor, Arjantin'i geçip Güney Atlas Okyanusu'na uzanıyor. Kimi hesaplara göre halka evresi gün batarken Batı Afrika kıyılarına, Fildişi Sahili, Gana ve Nijerya'nın güneyine kadar ulaşıyor. Parçalı tutulma Uruguay ve Brezilya'da Güneş'in yüzde 86'sına, Batı Afrika'da yüzde 80'in üzerine kadar çıkıyor.

Türkiye'den nasıl izlenir?

Türkiye bu tutulmanın görünürlük bölgesinin tamamen dışında. Tutulma Türkiye saatiyle 15.59'da başlıyor ve 22.01'de bitiyor; ancak Ay'ın gölgesi Türkiye'ye hiç değmiyor, yani Ay Güneş'in en küçük bir parçasını bile örtmüyor. Bu tarihte Türkiye'de gökyüzüne bakmak tutulma açısından hiçbir şey göstermez.

Tutulmayı izlemenin en kolay yolu, gökbilim kuruluşlarının ve rasathanelerin düzenlediği çevrimiçi canlı yayınlardır. Halka evresi Türkiye saatiyle 17.54-18.31 arasında Şili ve Arjantin'den geçeceği için canlı yayınlarda asıl görüntü bu saatlerde beklenmeli.

Tutulma bölgesine seyahat edecekler için güvenlik kuralı değişmez: halkalı tutulmanın hiçbir anında Güneş'e çıplak gözle, güneş gözlüğüyle ya da filtresiz dürbün ve teleskopla bakılmaz. Halka evresinde bile Güneş'in açıkta kalan ince halkası göze kalıcı zarar verecek kadar güçlüdür. Yalnızca uluslararası standartlara uygun tutulma gözlükleri ya da onaylı Güneş filtreleri kullanılmalıdır.

Türkiye'den görülmeyen bu tutulma, yine de bir hazırlık fırsatı sunuyor. 2 Ağustos 2027'deki Güneş tutulmasını Türkiye'den güvenle izlemek için onaylı tutulma gözlüklerini ya da teleskop için Güneş filtresini şimdiden edinmek iyi bir fikir. Tutulma yaklaştığında bu ürünlere talep artar ve sahte, yetersiz koruma sağlayan ürünler piyasaya çıkabilir. Gözlüğün ISO 12312-2 standardına uygun olduğundan emin olun ve çizik ya da delik içeren gözlükleri kullanmayın.

Bilmeye değer

• Halkalı tutulmada Ay, Dünya'ya uzak olduğu için Güneş'i tamamen kapatamaz ve parlak bir halka kalır.
• Bu tutulmanın halka evresi en uzun 7 dakika 51 saniye sürüyor.
• Türkiye'den görülecek bir sonraki Güneş tutulması 2 Ağustos 2027'de: Mısır ve Kuzey Afrika'da tam, Türkiye'de parçalı olarak izlenecek.
• İki hafta sonra, 20-21 Şubat gecesi gerçekleşecek yarı gölge Ay tutulması ise Türkiye'den görülebilecek.