Mobile Suit Gundam: Iron-Blooded Orphans

Mobile Suit Gundam: Iron-Blooded Orphans, Gundam serisinin on dördüncü ana dizisi ve serinin en sert, en toplumsal hikâyelerinden biri. Tatsuyuki Nagai'nin yönettiği, Mari Okada'nın yazdığı dizi 4 Ekim 2015'te Japonya'da MBS ve TBS kanallarında başladı, iki sezon ve 50 bölümün ardından 2 Nisan 2017'de sona erdi. Merkezinde, yapay olarak yaşanabilir hâle getirilmiş Mars'ta kendilerine ihanet eden yetişkinlere başkaldıran çocuk askerler var.

Konusu

Yıl, "Felaket Savaşı" denen gezegenler arası yıkımdan üç yüz yılı aşkın süre sonrası, P.D. 323. Mars çoktan dönüştürülmüş ve insanlarla dolmuştur; ama gezegendeki ulusların çoğu kâğıt üzerinde özerk olsa da ekonomik olarak Dünya'ya bağımlıdır ve halkın büyük kısmı yoksulluk içinde yaşar.

Marslı soylu genç kadın Kudelia Aina Bernstein, ülkesi Chryse'nin bağımsızlığını görüşmek üzere Dünya'ya gitmek için Chryse Guard Security (CGS) adlı özel güvenlik şirketini tutar. Dünya'nın askerî örgütü Gjallarhorn, bağımsızlık hareketini durdurmak için şirkete saldırır. Saldırı sırasında, CGS'nin çocuklardan oluşan Üçüncü Birlik'inin lideri Orga Itsuka, onları ölüme terk eden yetişkin yöneticilere karşı ayaklanmaya karar verir. Her şeyin kaybedildiği anda Orga'nın emrindeki yetim çocuk Mikazuki Augus, aceleyle onarılmış efsanevi bir mobil zırhın, Gundam Barbatos'un pilot koltuğuna oturur. Çocuklar şirketi ele geçirip adını Tekkadan, yani "Demir Çiçek" koyar ve ilk işleri olarak Kudelia'yı Dünya'ya götürmeyi üstlenir.

Yapım ve seslendirme

Yapımcı Masakazu Ogawa'ya göre Nagai ile Okada'yı buluşturan proje, Sunrise'ta uzun süredir şekilleniyordu. İkili daha önce Toradora! ve Anohana'da birlikte çalışmıştı. Nagai'nin amacı gösterişli savaşlardan çok "savaşın mantığına hapsolmuş gençlerin gündelik hayatını" anlatmaktı; Okada ise çocuk askerler arasındaki aile benzeri bağları ve hayatta kalmak için verilen ahlaki tavizleri öne çıkardı. Dizi savaş, kölelik, çocuk askerlik, yoksulluk, yeni sömürgecilik ve yolsuzluk gibi gerçek sorunlara açıkça değiniyor.

Mekanik tasarımcılar Naohiro Washio ve Kanetake Ebikawa, Gundam'ları serinin tanınan silüetini koruyan ama "sanayi işçisi" görünümlü makineler olarak tasarladı; Barbatos'un sürekli değişen donanımı, kahramanların elindekiyle yetinip ayakta kalma çabasını yansıtıyor. Mikazuki'yi Kengo Kawanishi, Orga'yı Yoshimasa Hosoya, Kudelia'yı Yuka Terasaki, Gjallarhorn subayı McGillis Fareed'i Takahiro Sakurai, Gaelio Bauduin'i Masaya Matsukaze, Atra Mixta'yı Hisako Kanemoto seslendiriyor. Müzikleri Masaru Yokoyama besteledi; ilk açılış şarkısı Man with a Mission'dan "Raise your flag".

Kudelia'yı Dünya'ya götürme yolculuğu, Tekkadan'ı Jüpiter çevresinde iş yapan dev şirket Teiwaz'ın himayesine sokuyor; Gjallarhorn'un içindeki güç kavgaları da hikâyeyi giderek daha siyasi bir yöne çekiyor. Dizinin sloganı bu dünyayı özetliyor: "Hayatın azığı savaş alanındadır." Birinci sezonun son bölümlerinde Dünya'daki Arbrau devletinin başkentinde geçen büyük çatışmanın arka planları, Kanada'nın Edmonton kentinden alınan görsel referanslarla çizildi.

Dizi Japonya'yla neredeyse eş zamanlı olarak 200'ü aşkın bölgede internetten yayımlandı. Ertesi yıl ABD'de Adult Swim'in Toonami kuşağında da gösterildi.

Evrendeki yeri

Iron-Blooded Orphans, serinin ana zaman çizgisi olan Evrensel Takvim'in dışında, kendi "Felaket Sonrası" (Post Disaster) evreninde geçiyor; bu yüzden önceki dizileri bilmeden izlenebiliyor. Serinin bağımsız evrenlerle süren çizgisinde 2022'nin The Witch from Mercury dizisinden önce geliyor. Bütün sıralama için Gundam izleme sırası sayfamıza bakabilirsiniz.

Bilimsel karne

Dizinin arka planındaki en büyük bilimsel varsayım, Mars'ın insanların açık havada yaşayabileceği bir gezegene dönüştürülmüş olması. Gerçekte bu, bugün bilinen en zor mühendislik hayallerinden biri.

Gerçek Mars: Mars'ın yüzey basıncı Dünya'nın deniz seviyesindeki basıncının yalnızca yüzde 0,6'sı kadar. Bu, vücut sıvılarının kaynamaya başladığı ve "Armstrong sınırı" denen 6 kilopaskal eşiğinin çok altında; yani bugün Mars'ta basınçlı giysi olmadan birkaç dakikadan fazla yaşamak mümkün değil. Atmosferin yaklaşık yüzde 96'sı karbondioksit. Gezegenin yer çekimi Dünya'nınkinin yaklaşık yüzde 38'i ve küresel bir manyetik alanı yok; bu yüzden yüzeye gelen yüksek enerjili Güneş parçacıklarına karşı koruma zayıf.

Dönüştürme fikirleri: Önerilen yöntemlerin çoğu, kutuplardaki donmuş karbondioksiti ve suyu atmosfere salarak sera etkisiyle gezegeni ısıtmaya dayanıyor. Bilim insanlarının çekincesi ise atmosferin manyetik alan olmadan zamanla yeniden uzaya kaçacağı. NASA'dan Jim Green 2017'de bunu önlemek için Mars ile Güneş arasına yapay bir manyetik kalkan yerleştirme fikrini ortaya attı. Daha mütevazı adımlar ise şimdiden atılıyor: NASA'nın Perseverance gezgini 2021'de Mars havasından küçük miktarda oksijen üretmeyi başardı.

Değerlendirme: Dizideki yeşillenmiş Mars, 300 yıllık bir zaman dilimi ve kurgu için bilinçli bir varsayım. Asıl gücü ise bilimden çok siyasette: kaynakları ve kararları Dünya'da toplanan bir sömürge gezegeninin nasıl yoksullaştığını gösterirken, gelecekte başka gezegenlere yayılacak insanlığın eski hatalarını tekrarlayabileceği uyarısını yapıyor.

Etkisi

Japonya'daki televizyon reytingleri Kantō bölgesinde yüzde 2-3 civarında kaldı, ama ev videosu ve yan ürünler güçlü satış yaptı. Eleştirmenler sonradan diziyi yoksulluğu, sömürüyü ve sistemik yolsuzluğu doğrudan ele alan, toplumsal bilinci yüksek bir Gundam olarak andı. Dizinin iki sezonu 5 Kasım 2019'da Netflix kataloğuna eklendi; 2022'de ise 9 bölümlük bir derleme sürümü yayımlandı.

Kısaca

• Yayın: 4 Ekim 2015 – 2 Nisan 2017, 2 sezon, 50 bölüm.
• Yönetmen ve senarist: Tatsuyuki Nagai ve Mari Okada.
• Evren: Kendi "Felaket Sonrası" takvimi; Evrensel Takvim'den bağımsız.
• Bilim tarafı: Yaşanabilir hâle getirilmiş Mars; gerçekte basınç Dünya'nınkinin yalnızca yüzde 0,6'sı.
• Temaları: Çocuk askerler, yoksulluk, sömürgecilik ve siyasi yolsuzluk.