Mobile Suit Zeta Gundam

Mobile Suit Zeta Gundam, 1979 yapımı Mobile Suit Gundam dizisinin doğrudan devamı ve Gundam serisinin ikinci halkası. Yoshiyuki Tomino'nun yarattığı ve yönettiği dizi, 2 Mart 1985 ile 22 Şubat 1986 arasında Nagoya TV ve bağlı ANN kanallarında 50 bölüm boyunca yayımlandı. Daha karanlık havası, iç savaşı bütün çirkinliğiyle göstermesi ve karmaşık karakterleriyle bugün hâlâ serinin en iyi işlerinden biri sayılıyor.

Konusu

Olaylar Evrensel Takvim'in (Universal Century) 0087 yılında, ilk dizideki Bir Yıl Savaşı'ndan sekiz yıl sonra geçiyor. Dünya Federasyonu, Zeon artıklarını avlamak için Titanlar adlı seçkin bir görev gücü kurmuştur; ama bu birlik kısa sürede uzay kolonilerinde eşit hak isteyen herkesi acımasızca ezen bir baskı aracına dönüşür. Ona karşı da Dünya Karşıtı Birlik Grubu (AEUG) adlı bir direniş örgütü doğar.

Hikâyeyi Kamille Bidan adlı genç bir sivilin gözünden izliyoruz. Ailesi Federasyon ve Titanlar için çalışan mühendislerdir. Green Noa kolonisine giden Kamille, kendisiyle alay eden bir Titan subayına, Jerid Messa'ya yumruk atınca olayların ortasına düşer. AEUG'nin koloniye düzenlediği baskında deneme aşamasındaki Gundam Mk-II'lerden birine binen Kamille, kendini direnişin ana gemisi Argama'da bulur. Dizi, onun ilk dizinin tanıdık yüzleriyle, Bright Noa'yla, Amuro Ray'le ve Quattro Bajeena adıyla dolaşan eski rakip Char Aznable'la yollarının kesişmesini anlatıyor. Savaş ilerledikçe taraflar bölünür, ittifaklar el değiştirir; Jüpiter'den dönen bir filonun komutanı Paptimus Scirocco ile Zeon'un artığı Axis'in lideri Haman Karn da sahneye çıkar.

Yapım

Tomino bir devam dizisi için ilk notlarını Şubat 1984'te tutmaya başladı; proje aynı yılın Kasım ayında resmen duyuruldu. Karakter tasarımlarını ilk dizinin tasarımcısı Yoshikazu Yasuhiko yaptı; mekanik tasarımlar ise Kunio Okawara, Mamoru Nagano ve Kazumi Fujita arasında paylaşıldı. Tomino'nun amaçlarından biri genç kuşağa alan açmak, kendi deyişiyle Gundam'ın kabuğunu kırmaktı.

Diziye adını veren Zeta Gundam, dönüşebilen karmaşık yapısı ve tasarıma çok sayıda kişinin katılması yüzünden geç hazırlandı; ekrana ancak dizinin ikinci yarısında çıkabildi. Bu boşluğu doldurmak için ilk bölümlerin yükünü Gundam Mk-II taşıdı. Müziği Shigeaki Saegusa besteledi; iki açılış ve bir kapanış şarkısının melodileri ise Amerikalı şarkıcı-söz yazarı Neil Sedaka'dan geldi. Seslendirme kadrosunda Kamille'de Nobuo Tobita, Quattro'da Shūichi Ikeda, Fa Yuiry'de Miyuki Matsuoka, Bright'ta Hirotaka Suzuoki, Amuro'da Tōru Furuya ve Jerid'de Kazuhiko Inoue var.

Şarkıların hikâyesi de ilginç. Mami Ayukawa'nın seslendirdiği ilk açılış şarkısı "Zeta – Toki wo Koete" ilk 23 bölümde kullanıldı ve Sedaka'nın 1972 tarihli "Better Days are Coming" şarkısından uyarlandı. 24. bölümden itibaren yerini Hiroko Moriguchi'nin seslendirdiği "Mizu no Hoshi e Ai wo Komete" aldı. Tomino'nun bir söyleşisinde anlattığına göre Kamille'in adı, heykeltıraş Camille Claudel'den geliyor. Dizinin İngilizce seslendirmesi Kanada'nın Calgary kentinde yapıldı ve 2004'te Bandai Entertainment'ın kutu setiyle yayımlandı.

Tomino'nun diziye bakışı hep karışık oldu: hikâyeyi ilk diziyle bitirmesi gerektiğini düşündüğünü, ama serinin asıl yaygınlaşmasını da Zeta'ya borçlu olduğunu söyledi. 2005-2006'da diziyi A New Translation adıyla üç filmlik bir seriye dönüştürdü; filmlerde yeni sahneler çizildi ve bazı karakterlerin sonu değiştirildi.

Evrendeki yeri

Zeta Gundam, Evrensel Takvim zaman çizgisinde ilk diziyle (0079) ve onu izleyen dönemle Char'ın Karşı Saldırısı (0093) arasında duruyor. Hemen ardından Mobile Suit Gundam ZZ geliyor. Serinin bütününü hangi sırayla izlemek gerektiğini Gundam izleme sırası sayfamızda topladık.

Bilimsel karne

Dizinin büyük bölümü dev uzay kolonilerinde geçiyor ve bu fikrin gerçek bir bilimsel kökü var. Fizikçi Gerard K. O'Neill, 1976'da yayımlanan The High Frontier kitabında insanların 21. yüzyılda uzayda kurulacak dev silindirlerde yaşayabileceğini öne sürdü. Onun "Ada Üç" tasarımı, çapı 6,4 ya da 8 kilometre, boyu 32 kilometreye kadar uzayabilen ve birbirine ters yönde dönen iki silindirden oluşuyordu. NASA'nın Ames Araştırma Merkezi de aynı yıllarda küre ve simit biçimli koloni çalışmaları yaptırdı.

Doğru yaptığı: Gundam kolonilerinde yer çekimi, silindirin kendi ekseni etrafında dönmesiyle elde ediliyor. Bu, gerçek tasarımlardaki yöntemin aynısı. O'Neill'in hesabına göre o boyuttaki bir silindirin Dünya'daki yer çekimini taklit etmesi için saatte yaklaşık 28 tur atması yeterli. Bu kadar yavaş dönüşte insanların çoğu baş dönmesi yaşamıyor, ama düşen bir eşya birkaç santim yana sapıyor. Dizide de ekseni boyunca uzanan merkez bölgede ağırlıksızlık olduğu ayrıntısı korunuyor.

Esnettiği: Paptimus Scirocco'nun Jüpiter'den dönmesi hikâyeye ağırlık katıyor. Ancak Jüpiter Güneş'ten ortalama 778 milyon kilometre uzakta ve bir turunu 11,86 yılda tamamlıyor; böyle bir yolculuk, bugünkü uzay araçları için bile kısa bir sefer değil. "Newtype" denen, sezgileri ve zihinsel güçleri gelişmiş insanlar ile Gryps kolonisinden dönüştürülen dev lazer silahı ise tamamen kurgu.

Düşündürdüğü: Dizideki en ürpertici sahnelerden biri, savunmasız bir koloniye zehirli gaz salınması. Kapalı bir yapay atmosferin bu tür saldırılara ne kadar açık olduğunu hatırlatan bu sahne, uzayda yaşamın teknik olduğu kadar siyasi bir sorun olduğunu da gösteriyor.

Etkisi

Zeta Gundam, serinin hayranları arasında kasvetli tonu ve savaşı tek boyutlu anlatmayan yapısıyla öne çıkıyor. Japon yayın kuruluşu NHK'nin 2018'de düzenlediği ve 1.740.280 oyun kullanıldığı büyük Gundam anketinde, ilk diziden sonra ikinci sırada yer aldı. Aynı ankette Zeta Gundam robotu en sevilen ikinci mobil zırh, dizinin ikinci açılış şarkısı "Mizu no Hoshi e Ai wo Komete" ise en iyi Gundam şarkısı seçildi. Kamille, 1986'da Animage dergisinin okur anketinde yılın en sevilen erkek anime karakteri oldu.

Kısaca

• Yayın: 2 Mart 1985 – 22 Şubat 1986, 50 bölüm.
• Yaratıcı ve yönetmen: Yoshiyuki Tomino.
• Zaman: Evrensel Takvim 0087, ilk diziden sekiz yıl sonra.
• Bilimsel kök: Gerard K. O'Neill'in dönen uzay kolonisi tasarımları.
• Sonrası: 2005-2006'da A New Translation film üçlemesi.