Mobile Suit Gundam

Mobile Suit Gundam, 1979'da Japon televizyonunda başlayan ve dev robot animelerinin yönünü değiştiren dizi. Yoshiyuki Tomino'nun yaratıp yönettiği yapım, robotları kötü uzaylılara karşı savaşan süper kahramanlar olarak değil, iki insan devletinin savaşında seri üretilen silahlar olarak gösterdi. İlk yayınında düşük izlenme yüzünden kısaltılan dizi, birkaç yıl içinde Japonya'nın en büyük popüler kültür olaylarından birine dönüştü ve bugün elliyi aşkın yapımı olan Gundam evreninin temelini oluşturuyor.

Fragman

Konusu

Takvim Universal Century 0079'u gösteriyor. İnsanlığın büyük bölümü Dünya ile Ay arasındaki dev uzay kolonilerinde yaşıyor. Bu kolonilerden bir grup kendini Zeon Prensliği ilan ederek Dünya Federasyonu'ndan bağımsızlığını duyuruyor ve "Bir Yıl Savaşı" adıyla anılacak bir savaş başlatıyor. Zeon sayıca küçük ama elinde yeni bir silah var: Mobile Suit adı verilen insan biçimli savaş makineleri. Savaşın ilk haftasında insanlığın yarısı yok oluyor, ardından sekiz ay süren bir çıkmaz başlıyor.

Dizi, Federasyon'un yeni savaş gemisi White Base'in, gizlice geliştirilen bir prototip Mobile Suit'i teslim almak için Side 7 kolonisine gelişiyle açılıyor. Bir Zeon keşif ekibinin saldırısı koloniyi yıkıma sürüklüyor ve on beş yaşındaki sivil Amuro Ray, hiçbir deneyimi olmadan prototipin, yani RX-78-2 Gundam'ın kokpitine oturuyor. Evleri yaşanmaz hâle gelen siviller White Base'e katılmak zorunda kalıyor; gemi yolculuğu boyunca Amuro ile "Kızıl Kuyruklu Yıldız" lakaplı Zeon subayı Char Aznable'ın yolları defalarca kesişiyor. Char'ın düşmanlığının ardında da Zeon'u yöneten Zabi ailesine karşı kişisel bir hesap yatıyor.

Yapım

Tomino'nun daha önce çalıştığı robot dizilerinde kötü karakterler hep uzaylılardı. Mobile Suit Gundam, onun düşmanı insanlardan kurduğu ilk işti. Yönetmen bir savaş hikâyesi anlatmak, savaşın trajik gerçekleriyle seyirciyi yüzleştirmek istediğini söylemişti. Mobile Suit fikri, Robert Heinlein'ın 1959 tarihli Starship Troopers romanındaki zırhlı giysilerden esinlendi. Dizinin çalışma adı "Gunboy"du; sonradan "gun" (silah) ve "dam" (baraj) sözcüklerinden türetilen Gundam adı seçildi.

Karakter tasarımları Yoshikazu Yasuhiko'ya, robot tasarımları Kunio Okawara'ya ait. Tomino, makineleri gerçekçi kılmak için koyu renkler istemişti, ama stüdyo Gundam'ı oyuncak satışına uygun beyaz, kırmızı, mavi ve sarı renklere boyattı. Japonca seslendirmede Amuro'yu Tōru Furuya, Char'ı Shūichi Ikeda canlandırıyor.

Dizi 7 Nisan 1979'da yayına girdi. Başlangıçta 52 bölüm planlanmıştı, ancak sponsorlar izlenme düşük kalınca diziyi 39 bölüme indirdi; ekip bir aylık uzatma kazanınca yayın 26 Ocak 1980'de 43 bölümle sona erdi. Asıl patlama sonradan geldi: Bandai'nin 1980'de çıkardığı Gunpla maketleri çok sattı, tekrar yayınları ilgi gördü ve Tomino diziyi 1981-1982'de üç sinema filmine dönüştürdü. İlk filmin 22 Şubat 1981'deki galasına yaklaşık 15 bin kişi geldi; üç film Japonya'da toplam 5,45 milyar yen hasılat yaptı.

Evrendeki yeri

Bu dizi, Gundam evreninin ana zaman çizgisi olan Universal Century'nin başlangıç noktası. Amuro ile Char'ın hikâyesi Zeta Gundam, Gundam ZZ ve 1988 yapımı Char's Counterattack filmiyle devam ediyor. 2015-2018 arasında yayımlanan The Origin ise bu dizinin öncesini anlatıyor. Bütün yapımların kronolojik ve yayın sırasını Gundam izleme sırası sayfamızda bulabilirsiniz.

Bilim ne diyor?

Dizinin en dikkat çekici bilimsel yanı uzay kolonileri. Side 7 gibi koloniler, fizikçi Gerard K. O'Neill'in 1970'lerde önerdiği, kendi ekseni etrafında dönerek iç yüzeyde yapay yerçekimi yaratan dev silindirlere dayanıyor. NASA Ames Araştırma Merkezi de 1975 yazında Stanford Üniversitesi ile birlikte bu tür yerleşimlerin bütün yönlerini inceleyen bir tasarım çalışması yürüttü; kapaktaki çizim o çalışmadan. Kolonilerin Dünya ile Ay sistemindeki Lagrange noktalarına, yani iki gök cisminin çekim kuvvetlerinin dengelendiği bölgelere yerleştirilmesi de gerçek yörünge mekaniğine uygun bir seçim. Bugün James Webb Uzay Teleskobu, Güneş ile Dünya sisteminin bu türden bir noktasında çalışıyor.

Tomino'nun dövüşleri ağırlıklı olarak uzayda geçirmesinin bir nedeni de düşük kütleçekimdi: Hızlı hareket eden dev makineler orada daha inandırıcı görünüyordu. Yine de on sekiz metrelik insan biçimli bir savaş makinesi mühendislik açısından pek mantıklı değil; Tomino'nun kendisi de dizinin ana gemisi White Base'in aerodinamik olmayan tasarımının gerçek dünyada savaş uçakları karşısında kolay hedef olacağını söylemişti. Mobile Suit'lerin yakın dövüşünü açıklayan, radar sinyallerini bozan "Minovsky parçacıkları" ise tamamen kurgusal.

Etkisi

O yıllarda anime, yenilmez süper robotların egemenliğindeydi. Gundam'ın getirdiği yaklaşım, enerji sınırları olan, arızalanan ve seri üretilen makineleriyle sonradan "gerçekçi robot" türü olarak adlandırıldı. Dizi, Animage dergisinin Anime Grand Prix ödülünün ilk sahibi oldu. Macross serisinin yaratıcıları üniversite yıllarında bir Gundam hayran kulübü kurmuştu; Guillermo del Toro da diziyi Pacific Rim üzerindeki etkiler arasında saydı. 2009'da serinin 30. yılı için Tokyo'da 18 metre boyunda gerçek ölçekli bir Gundam heykeli dikildi.

Neden izlemeli?

Bugünün gözüyle bakıldığında dizinin animasyonu yaşını belli ediyor ve bazı bölümler dönemin oyuncak satma kaygısını taşıyor. Ama Amuro'nun savaşın içinde yorulan, öfkelenen ve büyüyen bir genç olarak çizilmesi, Char'ın ise sinsi bir düşman olmaktan çok trajik bir figür olarak kurulması hâlâ etkileyici. Diziyi asıl değerli kılan, iki tarafın da insan olduğu bir savaşı anlatması: Zeon askerleri de aileleri, sadakatleri ve korkuları olan insanlar. Zamanı kısıtlı olanlar, Tomino'nun diziden kurguladığı ve bazı gerçek dışı unsurları ayıkladığı üç derleme filmiyle başlayabilir.

Kısaca

• Yıl: 1979-1980
• Yaratıcı ve yönetmen: Yoshiyuki Tomino
• Stüdyo: Nippon Sunrise
• Bölüm: 43 (ayrıca 1981-1982'de üç derleme filmi)
• Seslendirme: Tōru Furuya (Amuro Ray), Shūichi Ikeda (Char Aznable)