ESA, Avrupa Fırlatıcı Mücadelesi'nin ilk sözleşmelerini imzaladı: üç şirkete 543,6 milyon avro

Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Avrupa Fırlatıcı Mücadelesi kapsamındaki ilk sözleşmeleri fırlatma hizmeti sağlayıcılarıyla imzaladı. ESA'nın 27 Ağustos 2026'da duyurduğuna göre üç şirket anlaşma yaptı: Almanya'dan Isar Aerospace ve Rocket Factory Augsburg (RFA) ile İspanya'dan PLD Space. Sözleşme tutarları ayrı ayrı 197,8, 186,9 ve 158,9 milyon avro; toplam yaklaşık 543,6 milyon avro ediyor.

Mücadele, ESA'nın Avrupa'da fırlatma hizmeti arzını genişletmek ve uzaya erişimi daha sağlam hâle getirmek için başlattığı bir girişim. Ajans bu programla yeni geliştirilen ticari fırlatma hizmetlerinin müşterisi olacak. Ariane ve Vega aileleri uçmaya devam edecek; ancak ESA, uzay ekosisteminin büyüdüğünü, daha fazla seçenek ve çeşitlilik gerektiğini, rekabetin de uzaya erişim maliyetini düşürmeyi hedeflediğini belirtiyor.

Sözleşmeler nasıl işliyor?

Sözleşmeler, "Mücadeleci" şirketlerin belli kilometre taşlarına ulaştıkça fonların kilidini açmasına olanak tanıyor. Her teklifi ESA'nın bir değerlendirme kurulu inceledi; şirketlerin mali ve teknik önerileri ile ilerlemeleri mercek altına alındı. Değerlendirme kriterleri iş modeli, mühendislik kalitesi, kaynaklar, takvim ve uyumdu. Sözleşmeler, Mücadele'nin ikinci aşamasını sonlandırıyor; bu aşamada kısa listedeki şirketler tekliflerini Nisan 2026'dan önce sunmuştu.

Fon kaynağı da ülkelere göre değişiyor. RFA sözleşmesi ağırlıklı olarak Almanya, bir miktar da Birleşik Krallık tarafından; PLD Space sözleşmesi ağırlıklı olarak İspanya, bir miktar Almanya tarafından; Isar Aerospace sözleşmesi ise ağırlıklı olarak Almanya, ayrıca Avusturya ve Norveç tarafından finanse ediliyor.

Üç roket, üç farklı yol

RFA One, üç kademeli bir yörünge roketi. Yaklaşık 30 metre boyunda, 2,15 metre çapında; mevcut yapılandırmada 500 kilometrelik güneş eşzamanlı yörüngeye 500 kilograma kadar yük bırakmayı hedefliyor. Birleşik Krallık'taki SaxaVord rampasından fırlatılması planlanıyor.

PLD Space, 2023'te Miura 1 teknoloji gösterici roketini İspanya'dan uçurdu ve bunu Miura 5'in temeli olarak kullanıyor. Miura 5, Fransız Guyanası'ndaki Avrupa Uzay Üssü'nden fırlatılacak ve güneş eşzamanlı yörüngeye 540 kilograma kadar yük taşımak üzere tasarlanıyor. Şirket, daha büyük kapasite isteyen kurumsal ve ticari görevler için Miura 5'e yükseltilmiş yetenekler geliştirmeyi planlıyor.

Isar Aerospace'in Spectrum'u 2025'te Norveç'teki Andøya Uzay Üssü'nden 30 saniyelik ilk uçuşunu yaptı. İki kademeli roket 28 metre boyunda, 2 metre çapında; mevcut yapılandırmada on motorla alçak Dünya yörüngesine 1000 kilograma kadar yük hedefliyor. Şirketin ikinci Spectrum'u, yörüngeye çıkarmayı hedefledikleri yüklerle birlikte Andøya'da fırlatmaya hazırlanıyor.

MaiaSpace henüz yok

Dördüncü aday MaiaSpace'in sözleşme süreci ESA'ya göre tamamlanmaya yakın ve önümüzdeki haftalarda yeniden başlaması bekleniyor. ESA, sözleşme sonuçlandığında ayrı bir güncelleme yapacak. Yani Mücadele'nin dördüncü sözleşmesi henüz imzalanmış değil.

Asıl sınav: yörünge

Mücadele'nin ilk koşulu, sağlayıcıların 2028'den önce bir yörünge fırlatması gerçekleştirmesi. ESA'nın zaman çizelgesi de aynı noktayı gösteriyor: Mücadele Kasım 2023'te Sevilla'da duyuruldu, finansmanı Kasım 2025'teki Bakanlar Konseyi'nde kararlaştırıldı, 2026'da çerçeve sözleşmeler imzalanıyor ve en geç 2027'de ilk başarılı yörünge fırlatmasının gösterilmesi gerekiyor.

ESA Uzay Taşımacılığı Direktörü Géraldine Naja, bu dönüm noktasının Avrupalı fırlatma sağlayıcıları arasındaki rekabeti teşvik ettiğini ve fonların Avrupa'nın rekabet gücünü artırıp kurumsal ve ticari müşterilere sunulan fırlatma hizmetlerini çeşitlendirmeye yardım ettiğini söyledi. ESA'nın fırlatmalar strateji başkanı Lucia Linares ise ESA'nın "hedefi koyduğunu ve yeni sağlayıcıların büyümesi için koşulları yarattığını", şimdi sıranın Mücadele'cilerin güvenilir hizmet verebileceklerini kanıtlamasında olduğunu belirtti: "Uzaya ulaşmak kolay değil ve hiçbir zaman garanti değil."