Süper Tayfun Champi'nin gözü Sentinel-3'ün kızılötesi kamerasında: Bulutlar -70 °C

Avrupa Uzay Ajansı (ESA), bu yılın en güçlü tropikal siklonu olan Süper Tayfun Champi'nin gözünü gösteren yeni bir uydu görüntüsü yayımladı. ESA'nın 30 Ekim'de paylaştığı görüntü, 21 Ekim 2026'da Tayvan ve Filipinler açıklarında, Avrupa Birliği'nin Copernicus programına ait Sentinel-3 uydusuyla çekildi. Görüntüde yaklaşık 50 kilometre çapındaki fırtına gözü, çevresindeki buz gibi bulut duvarıyla birlikte açıkça seçiliyor.

ESA'ya göre Champi, saatte 296 kilometreye ulaşan en yüksek sürekli rüzgârıyla bu yıl şimdiye kadar kaydedilen en güçlü tropikal siklon. Avrupa Komisyonu'nun uzay programı sitesi de bu rüzgârların 2026'da dünya genelinde herhangi bir tropikal siklonda ölçülen en güçlü sürekli rüzgârlar olduğunu belirtiyor. Fırtına doğu Tayvan'da ciddi sel ve hasara yol açtı, merkezine yakın bölgede dalga yüksekliği 10 metreyi buldu.

Renkler sıcaklığı anlatıyor

Görüntü, Sentinel-3'teki Deniz ve Kara Yüzeyi Sıcaklık Radyometresi (SLSTR) ile alındı. Bu cihaz, nesnelerin yaydığı ısıl kızılötesi ışınımı ölçüyor; bu ölçümden parlaklık sıcaklığı adı verilen bir değer türetiliyor. ESA, parlaklık sıcaklığının gerçek sıcaklıktan farklı olabileceğini özellikle vurguluyor.

Sahte renkli görüntüde her sıcaklık aralığına ayrı bir renk verilmiş. Fırtınanın merkezindeki yeşil, beyaz ve açık gri alanlar, tepe sıcaklığı -70 °C'ye kadar düşen soğuk bulutlar. Mor alanlar da bulut, ama sıcaklıkları -30 ile -15 °C arasında. Turuncu bölgeler ise okyanus ve kara yüzeyi; ortalama sıcaklıkları yaklaşık 25 °C. ESA'nın değerlendirmesine göre görüntü, tayfunu besleyen düzeni açıkça gösteriyor: sıcak okyanusun üzerinde yükselen soğuk bulutlar. Görüntünün sol kenarında kara yüzeyinin bir bölümü de seçilebiliyor.

Champi nasıl güçlendi?

Japonya Meteoroloji Ajansı'nın (JMA) ön verilerine göre Champi, 15 Ekim'de Pasifik'in ortalarında, Guam'ın doğusunda tropikal fırtına olarak doğdu ve 18 Ekim'de Guam yakınından geçti. Fırtına 21 Ekim'de merkez basıncı 900 hektopaskale inerek en güçlü evresine ulaştı ve yaklaşık 21 saat bu düzeyde kaldı. Adını, bölgedeki fırtına ad listesine katkı veren Laos koydu. Filipinler Atmosfer, Jeofizik ve Astronomi Hizmetleri İdaresi (PAGASA) ise fırtınayı kendi sorumluluk alanında yerel adıyla, Rosal olarak izledi; Rosal 24 Ekim'de bu alanın dışına çıktı.

JMA'nın verilerine göre Champi 23-24 Ekim'de Tayvan'ın kuzeydoğu açıklarından geçti ve 25 Ekim'de Doğu Çin Denizi üzerinde tropikal özelliklerini yitirdi.

Neden iki farklı rüzgâr hızı?

Champi için verilen rüzgâr hızları kaynağa göre değişiyor ve bu bir çelişki değil. ESA'nın aktardığı 296 km/sa, ABD Ortak Tayfun Uyarı Merkezi'nin (JTWC) ölçütüne dayanıyor; NASA'nın doğal olay kataloğundaki JTWC kayıtlarına göre fırtına 20 Ekim akşamı 160 knot ile zirve yaptı. JTWC bir dakikalık ortalama rüzgârı kullanıyor. JMA ve PAGASA ise on dakikalık ortalamayı esas alıyor; JMA'nın kaydında en yüksek değer saniyede 60 metre, PAGASA'nın bültenlerinde saatte 215 kilometre. Ortalama süresi uzadıkça kısa süreli sert esintiler yumuşadığı için on dakikalık değer her zaman daha düşük çıkıyor.

Sentinel-3 neyi ölçüyor?

ESA'nın geliştirdiği ve EUMETSAT ile birlikte işlettiği Sentinel-3 uyduları, Dünya'nın çevresinde ortalama 814,5 kilometre yükseklikte, kutuptan kutba uzanan Güneş eşzamanlı yörüngede dolanıyor. İlk uydu 16 Şubat 2016'da, ikincisi 25 Nisan 2018'de fırlatıldı; üçüncüsü Sentinel-3C, 15 Eylül 2026'da Vega-C roketiyle yörüngeye çıktı.

SLSTR, 550 ile 12.000 nanometre arasında dokuz dalga boyu bandında ölçüm yapıyor ve yeryüzüne hem dik hem eğik açıyla bakabiliyor. Dik bakışta 1.400 kilometrelik bir şeridi tarıyor. Isıl kızılötesi kanallarının çözünürlüğü yaklaşık 1 kilometre. Cihazın asıl görevi deniz ve kara yüzeyi sıcaklığını ölçmek; Copernicus'un teknik sayfasına göre deniz yüzeyi sıcaklığında hedef hassasiyet 0,3 kelvinden iyi. Aynı veriler orman yangınlarının izlenmesinde de kullanılıyor. Tayfunlar gibi fırtınaların enerjisi sıcak deniz suyundan geldiği için deniz yüzeyi sıcaklığı ölçümleri, fırtınaların nerede güçlenebileceğini anlamakta da önem taşıyor.

Ne kadar kesin?

JMA'nın Champi verileri şimdilik ön değerler; meteoroloji kurumları fırtına sezonundan sonra tüm gözlemleri yeniden inceleyip en iyi iz kayıtlarını yayımlıyor. Fırtınanın zirve şiddeti ve Tayvan'daki etkisine ilişkin kesin rakamlar bu incelemeden sonra netleşecek.