Arnab siklonu Hindistan kıyısını vurdu: NOAA-20 fırtınayı gece karanlığında görüntüledi

Bengal Körfezi'nde 25 Ekim'de oluşan Arnab siklonu, 28 Ekim sabahının erken saatlerinde Hindistan'ın doğu kıyısında, Andhra Pradeş ve Yanam sahillerinde karaya çıktı. NASA Dünya Gözlemevi'nin (Earth Observatory) 29 Ekim'de yayımladığı görüntü, fırtınayı karaya ulaşmadan yaklaşık bir gün önce, gecenin karanlığında gösteriyor. Görüntüyü ABD'nin kutup yörüngeli hava durumu uydularından NOAA-20'deki VIIRS aleti kaydetti.

Arnab, Kuzey Hint Okyanusu havzasında 2026 siklon mevsiminin ad alan ilk fırtınası. NASA'nın değerlendirmesine göre bu, alışılmadık derecede geç bir başlangıç: Havza ad verilen ilk siklonlarını genellikle nisan ya da mayısta üretiyor. Bu yıl ise ilk ad ekimin son haftasına kaldı.

Karaya çıkış ve etkileri

Hindistan Meteoroloji Dairesi'nin (IMD) verilerine göre uydu görüntüsünün çekildiği anda, 26 Ekim'de 20.12'de (Evrensel Saat; Hindistan saatiyle 27 Ekim 01.42) Arnab'ın sürekli rüzgâr hızı saatte yaklaşık 140 kilometreydi. Fırtına karaya ulaştığında rüzgâr saatte 130 kilometreye inmişti. IMD bu güçteki bir fırtınayı "çok şiddetli siklonik fırtına" sınıfına koyuyor; NASA'ya göre bu, kasırgalar için kullanılan Saffir-Simpson ölçeğinde 1. kategoriye yakın bir şiddet.

Arnab, Bapatla ile Visakhapatnam arasında karaya çıktı. Burası büyük şehirlerin, tarım arazilerinin ve balıkçı topluluklarının bulunduğu yoğun nüfuslu bir kıyı şeridi. NASA'nın aktardığı basın haberlerine göre siklon ağaçları kökünden söktü, ekili alanları ve evleri su bastı, balıkçılık faaliyetlerini kısıtladı, ulaşım ve elektrik şebekelerini aksattı. Hindistan makamları fırtına karaya ulaşmadan önce savunmasız kıyı bölgelerinden on binlerce kişiyi tahliye etmişti.

Gece görüntüsü nasıl elde edildi?

Görüntü, VIIRS'in (Görünür Kızılötesi Görüntüleme Radyometre Takımı) gün-gece bandıyla elde edildi. Bu bant, adından da anlaşılacağı gibi yalnız gündüz değil gece de görüntü alabilen bir algılayıcı. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'ne (NOAA) göre Dünya'nın geceleri ışıklarıyla görüntülendiği ünlü "Kara Mermer" (Black Marble) görüntüsünü de bu algılayıcı üretti. Arnab görüntüsünde siklonun belirgin gözü ve bulut sarmalı ile Hindistan yarımadasındaki şehirlerin ışıkları aynı karede seçilebiliyor.

NOAA-20, NOAA ile NASA'nın ortak yürüttüğü Ortak Kutup Uydu Sistemi'nin (JPSS) bir parçası; fırlatılmadan önceki adı JPSS-1'di. NOAA'nın verdiği bilgiye göre JPSS uyduları Dünya'nın çevresini kutuptan kutba günde 14 kez dolanıyor ve gezegenin tamamını günde iki kez tarıyor. Bu sık tarama, kasırga ve siklon gibi hızla gelişen olayların izlenmesinde uyduları vazgeçilmez kılıyor. Daha önce aynı yöntemle Isaias fırtınasının Florida'da bıraktığı elektrik kesintisi de gece ışıklarından izlenmişti.

El Niño yılında bir siklon

Arnab, ekvator Pasifik'inin bazı kesimlerinde suların normalden sıcak seyrettiği ve kabaca iki ila yedi yılda bir ortaya çıkan El Niño iklim olayının ortasında geldi. Değişen okyanus koşulları atmosferi etkileyerek dünya genelinde yağış, rüzgâr, tropikal siklon, yangın ve sel örüntülerini değiştirebiliyor. Bu yılki El Niño'nun gelişimini NASA uyduları birkaç ayrı izden takip ediyor.

NASA'nın hatırlattığı araştırmalar, Bengal Körfezi'nde El Niño yıllarında tropikal siklonların hem daha seyrek hem de daha zayıf olma eğiliminde olduğunu gösteriyor. International Journal of Climatology dergisinde 2019'da yayımlanan bir çalışma da körfezdeki siklon etkinliğini El Niño-Güney Salınımı ile ilişkilendirmişti. Ancak bu, bir eğilimden ibaret; Arnab, El Niño yılında da körfezde yıkıcı bir fırtınanın gelişebildiğini gösterdi.

Arnab'ın geç gelen ilk adı, mevsimin geri kalanında El Niño'nun körfezdeki fırtına etkinliğini ne ölçüde bastıracağı sorusunu açık bırakıyor. Bu sorunun yanıtı da büyük ölçüde NOAA-20 gibi uyduların günlük gözlemlerinden çıkacak.