Silo (Silo)

Dışarısı ölümcül. Bunu herkes bilir, çünkü silonun en üst katındaki dev ekranda çorak, gri ve kasvetli bir dünya görünmektedir. Kimse nedenini sormaz; sormak, kuralları çiğnemek demektir. Apple TV'nin 2023'te başlayan dizisi Silo, işte bu sorgulanmayan düzenin içinde merak etmeye cesaret eden insanların hikâyesini anlatıyor. Hugh Howey'nin Wool, Shift ve Dust romanlarından oluşan üçlemeden uyarlanan dizi, dünya kurgusu, yapım tasarımı ve Rebecca Ferguson'ın performansıyla eleştirmenlerin övgüsünü topladı ve her sezonla izleyici kitlesini büyüttü.

Konusu

Yakın olmayan bir gelecekte, yaklaşık on bin kişi yerin 144 kat altına inen dev bir silonun içinde yaşamaktadır. Hayatlarını, kendilerini korumak için konulduğuna inandıkları katı kurallar düzenler. Geçmişe ait nesneler yasaktır, siloyu kimin ve neden inşa ettiği bilinmez, dışarı çıkmak isteyen herkes bir daha geri dönmez.

Silonun en alt katlarında, jeneratörlerin bakımını yapan yetenekli ve inatçı bir mühendis olan Juliette Nichols, sevdiği birinin şüpheli ölümünün ardından cevap aramaya başlar. Beklenmedik bir şekilde silonun güvenliğinden sorumlu bir göreve getirilen Juliette, attığı her adımda yönetimin sakladığı sırlara biraz daha yaklaşır. Ancak gerçeği ortaya çıkarmanın bedeli, hem onun hem de silodaki herkesin hayatı olabilir.

Yapım ve oyuncular

Wool romanının sinema uyarlaması için çalışmalar 2012'de başlamıştı; proje on yılın sonunda rafa kalktı ve 2021'de dizi olarak Apple'a geçti. Diziyi, Justified ile tanınan Graham Yost yarattı. On bölümlük ilk sezon Mayıs 2023'te, ikinci sezon Kasım 2024'te, üçüncü sezon ise Temmuz 2026'da yayımlandı. Dizi, Temmuz 2027'de başlaması planlanan dördüncü ve son sezonla tamamlanacak.

Rebecca Ferguson'ın Juliette'i dizinin taşıyıcı gücü. Common, Tim Robbins, Harriet Walter ve Avi Nash kalıcı kadronun öne çıkan isimleri; ilk bölümlerde Rashida Jones ve David Oyelowo da önemli rollerde yer alıyor. İkinci sezonda Steve Zahn'ın katılımı özellikle beğeni topladı. Silonun döner merdivenleri, katlar arasında uzanan karanlık boşluk ve mekanik katların endüstriyel atmosferi, devasa dekorlarla gerçekçi biçimde inşa edildi.

Bilim ne diyor?

Binlerce insanın yüzyıllarca kapalı bir yapıda yaşaması, bilim insanlarının gerçekten üzerine kafa yorduğu bir konu. En ünlü deney, Arizona'daki Biyosfer 2. 1991'den 1993'e kadar sekiz kişi, kendi havasını, suyunu ve yiyeceğini üretmesi tasarlanan bu cam ve çelik yapıda iki yıl yaşadı. Sonuçlar öğreticiydi: topraktaki mikroorganizmaların beklenenden fazla oksijen tüketmesi ve betonun karbondioksit emmesi gibi nedenlerle içerideki oksijen oranı tehlikeli düzeye düştü ve dışarıdan oksijen pompalanması gerekti. Ekip ayrıca ciddi bir yiyecek sıkıntısı ve gerginlikler yaşadı. Yani tamamen kendine yeten kapalı bir ekosistem kurmak sanıldığından çok daha zor.

Silo'da enerji, havalandırma, su arıtma ve tarım tek bir yapıda bir arada ve en küçük arıza herkesin hayatını tehdit edebiliyor. Bu tablo, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda ya da gelecekteki Ay ve Mars üslerinde yaşam destek sistemlerinin karşı karşıya olduğu sorunların aynısı. Uzay ajansları bu yüzden suyu geri dönüştürme, bitki yetiştirme ve hava yenileme teknolojilerini yıllardır test ediyor.

Yer altında katlar hâlinde yaşama fikri ise hiç de yeni değil. Kapadokya'daki Derinkuyu ve Kaymaklı yeraltı kentleri, yüzyıllar boyunca binlerce insana ve hayvanlarına sığınak oldu. Havalandırma bacaları, su kuyuları, ahırlar ve ağır taş kapılarla donatılan bu kentler, Silo'daki yaşamın tarihteki en etkileyici gerçek karşılıklarından biri.

Dizide sık sık vurgulanan bir başka sorun da enerji. Silonun en alt katlarındaki jeneratör, binlerce insanın ışığını, havasını ve suyunu sağlayan hayati bir kalp gibi. Kapalı bir yaşam alanında enerji kesintisi yalnızca karanlık değil, havalandırmanın durması ve karbondioksitin birikmesi anlamına gelir. Denizaltılarda ve uzay istasyonlarında bu yüzden karbondioksit temizleyici sistemler sürekli çalışır ve yedekli tasarlanır. 1970'teki Apollo 13 görevinde, astronotların hayatını kurtaran en kritik çözümlerden biri de karbondioksit filtrelerinin uyumsuzluğunu eldeki malzemelerle gidermekti. Silo'daki mühendislerin her gün karşılaştığı sorunlar, işte bu gerçek mühendislik sınavlarının kurgusal bir yansıması.

Neden izlemeli?

Silo, her bölümün sonunda bir sonrakini izletmeyi başaran, ustaca kurulmuş bir gizem dizisi. Bilgi, iktidar ve gerçeğin kimin elinde olduğu üzerine sorduğu sorular günümüz dünyasıyla da güçlü bağlar kuruyor. Juliette'in mühendis zekâsıyla sorunları çözmesi, distopya türünde alışık olmadığımız pratik bir kahraman portresi çiziyor. Kapalı alan gerilimini, siyasi entrikayı ve büyük bir sırrın parça parça açılmasını sevenler için ideal bir seçim.

Kısaca

• Yıl: 2023 (yayın sürüyor)
• Yaratıcı: Graham Yost
• Sezon: 3 sezon yayımlandı, 4. ve son sezon 2027'de
• Uyarlandığı eser: Hugh Howey'nin Silo üçlemesi
• Nerede izlenir: Apple TV