Kurtuluş Günü: Yeni Tehdit (Independence Day: Resurgence)

1996'da sinema tarihinin en büyük istila filmlerinden birini çeken Roland Emmerich, tam yirmi yıl sonra aynı evrene döndü. Kurtuluş Günü: Yeni Tehdit, Kurtuluş Günü'nün olaylarından yirmi yıl sonra geçiyor. İnsanlık, geride kalan uzaylı teknolojisini çözümleyip kendi savunma sistemini kurmuş, Ay'a ve Güneş Sistemi'nin uzak köşelerine üsler yerleştirmiştir. Ne var ki ilk saldırıdan önce uzaylıların gönderdiği bir yardım çağrısı, sonunda yerine ulaşmıştır.

Konusu

1996 savaşından sonra Birleşmiş Milletler, Dünya Uzay Savunması adlı küresel bir örgüt kuruyor. Örgütün Nevada'daki Bölge 51'den Ay'a, Mars'a ve Satürn'ün uydusu Rhea'ya uzanan üsleri, yörüngedeki savunma uydularıyla birlikte yeni bir istilaya karşı nöbet tutuyor. İlk savaşın kahramanlarından David Levinson, artık bu örgütün yöneticisi. Afrika'da yere inmiş eski bir uzaylı gemisini incelerken, uzaylıların yenilmeden önce bir şey kazdıklarını ve kendi gezegenlerine bir imdat sinyali gönderdiklerini öğreniyor.

Eski Başkan Thomas Whitmore gibi uzaylılarla bir zamanlar temas etmiş bazı insanlar ise aynı garip görüntüleri, küre biçimli bilinmeyen bir cismi görmeye başlıyor. Kısa süre sonra Ay'ın yakınında bir solucan deliğinden küresel bir gemi çıkıyor; ardından çapı 3.000 milden, yani yaklaşık 4.800 kilometreden büyük bir ana gemi geliyor ve Atlas Okyanusu'nun kuzeyine çökerek Dünya'nın çekirdeğine doğru delmeye başlıyor. Yeni kuşak pilotlar, eski kahramanlarla birlikte gezegeni kurtarmanın yolunu aramak zorunda.

Yapım ve oyuncular

Devam filmi fikri 2001'den beri konuşuluyordu; yapımcı ve ortak senarist Dean Devlin, 11 Eylül saldırılarına dünyanın verdiği tepkinin bir devam filmini ciddi olarak düşünmesine yol açtığını söyledi. Emmerich bir dönem iki ayrı film çekmeyi planladı; 2013'te bunların adlarının ID: Forever – Part I ve Part II olacağını açıkladı. Aynı yıl, solucan deliklerinin hikâyede kullanılacağı da duyuruldu. 20th Century Fox projeye sonunda 2014'te onay verdi.

İlk filmin yıldızı Will Smith geri dönmedi. Emmerich bunu, Smith'in "çok pahalı" olmasıyla açıkladı; Smith ise aynı dönemde çekilen başka bir filmle takviminin çakıştığını söyledi. Hikâyede onun karakteri Steven Hiller'ın, uzaylı teknolojisiyle yapılan deneysel bir uçağı test ederken öldüğü anlatılıyor. Jeff Goldblum, Bill Pullman, Judd Hirsch, Vivica A. Fox ve Brent Spiner rollerine döndü; yeni kuşağı Liam Hemsworth, Maika Monroe, Jessie T. Usher ve Travis Tope canlandırdı. Kadroda William Fichtner ve Charlotte Gainsbourg da var. Film, Robert Loggia'nın son projelerinden biri oldu ve onun anısına adandı.

Çekimler 20 Nisan 2015'te başladı ve 22 Ağustos 2015'te sona erdi. Çoğunlukla New Mexico'da, Albuquerque Stüdyoları'nda çalışıldı; finaldeki büyük savaş ise ilk filmde de kullanılan Utah'taki Bonneville Tuz Düzlükleri'nde çekildi. Kasım 2015'teki Paris saldırılarından sonra ekip, ana geminin çekim gücüyle Dubai'deki Burj Khalifa'nın Paris'e düştüğü sahneyi değiştirdi; kule bunun yerine Londra'ya düşüyor. İlk film ağırlıkla maket kullanmışken bu kez efektlerin büyük bölümü bilgisayarla üretildi; görsel efekt sorumlusu Volker Engel'in şirketi 15 ayrı efekt firmasının çalışmasını yönetti.

Film, ilk filmden tam yirmi yıl sonra, 24 Haziran 2016'da ABD'de gösterime girdi. Eleştirmenler görsel efektleri övse de senaryoyu ve duygusal derinlik eksikliğini eleştirdi. 165 milyon dolarlık bütçeye karşılık dünya genelinde 389,6 milyon dolar hasılat yapan film, ticari açıdan bir hayal kırıklığı sayıldı ve Altın Ahududu ödüllerinde en kötü film dahil birçok dalda aday gösterildi. Emmerich 2019'da, Smith projeden ayrıldığında filmi bırakması gerektiğini söyleyecekti.

Bilim ne diyor?

Filmin ölçeği gerçekten baş döndürücü. Yaklaşık 4.800 kilometre çapındaki ana gemi, NASA'nın verilerine göre yarıçapı 1.740 kilometre civarında olan Ay'dan bile büyük. Filmde geminin kendi çekim gücüyle şehirleri yerinden söküp havaya kaldırdığı görülüyor; ama Ay'dan büyük bir cismin Dünya'nın yüzeyine bu kadar yaklaşıp bir okyanusun üstüne sessizce yerleşmesi, bilinen fizik açısından yalnızca efekt ekibinin hayal gücüyle mümkün. Ay, çok daha uzakta durduğu hâlde okyanuslarımızda gelgitlere yol açıyor.

Uzaylıların Dünya'nın çekirdeğine ulaşmak istemesi de ayrı bir zorluk. Dünya'nın iç çekirdeğinin yarıçapı yaklaşık 1.220 kilometre ve yüzeyindeki sıcaklığın 5.400 santigrat derece dolayında olduğu tahmin ediliyor. Bugüne kadar insanlık bu derinliğin yanına bile yaklaşamadı; çekirdekle ilgili bildiklerimizin çoğu, depremlerin ürettiği sismik dalgaların gezegenin içinden nasıl geçtiğini inceleyerek elde edildi.

Filmin üs kurduğu Rhea ise gerçek ve ilgi çekici bir dünya. Satürn'ün ikinci büyük uydusu olan Rhea'nın ortalama çapı yaklaşık 1.528 kilometre; 1672'de Giovanni Domenico Cassini tarafından keşfedildi. NASA'nın Cassini aracı 2010'da Rhea'nın çevresinde, yaklaşık beşe iki oranında oksijen ve karbondioksitten oluşan son derece ince bir gaz katmanı, yani bir ekzosfer buldu. Ama bu katman nefes almaya yetecek yoğunluğun çok altında; orada bir üs, kendi havasını üretmek zorunda olurdu.

Ay'daki savunma üssü fikri ise bugün bilimkurgudan biraz daha yakın. Ay, Dünya'dan ortalama 384.400 kilometre uzakta; yüzeyi güneş alan bölgelerde 127 dereceye kadar ısınıp karanlıkta eksi 173 dereceye kadar soğuyor. NASA'nın Artemis II görevi, Nisan 2026'da insanları yeniden Ay'ın çevresine götürdü. Solucan delikleri ise hâlâ yalnızca kuramsal: Genel göreliliğin izin verdiği bu yapıların açık kalması için negatif enerjili egzotik madde gerekiyor ve hiçbiri gözlenmiş değil.

Etkisi

Yeni Tehdit, ilk filmin yarattığı etkiyi yakalayamadı. Emmerich 2016'da, galaksiler arası bir yolculuğu anlatacak üçüncü bir filmin ikincinin başarısına bağlı olduğunu söylemişti; 2018'de Dean Devlin kişisel olarak böyle bir planının olmadığını açıkladı, Emmerich de Fox'un Disney'e satılmasıyla şansın azaldığını düşündüğünü belirtti. Yine de film, ilk istiladan sonra insanlığın uzaya nasıl açılabileceğine dair hayal kurmaya davet eden geniş dünyasıyla, felaket sinemasının ölçeği büyütme alışkanlığının belki de en uç örneklerinden biri olarak anılıyor.

Kısaca

• Yıl: 2016
• Yönetmen: Roland Emmerich
• Senaryo: Roland Emmerich, Dean Devlin ve diğerleri
• Süre: 120 dakika
• Oyuncular: Liam Hemsworth, Jeff Goldblum, Bill Pullman, Maika Monroe, Jessie T. Usher
• Çekim yerleri: New Mexico ve Utah
• Hasılat: Dünya genelinde 389,6 milyon dolar