Arif V 216

GORA gezegeninden dönen halıcı Arif ile insan olmak isteyen Robot 216'yı yeniden buluşturan Arif V 216, G.O.R.A. evreninin üçüncü filmi. Senaryosunu Cem Yılmaz'ın yazdığı, Kıvanç Baruönü'nün yönettiği 2018 yapımı film bu kez uzaya değil zamanda geriye gidiyor. Arif ile 216'yı 1969 İstanbul'una taşıyarak Yeşilçam'ın renkli dünyasıyla bilimkurgu komedisini bir araya getiriyor.

Konusu

GORA'dan döndükten sonra İstanbul'da sakin bir hayat süren Arif'in kapısını bir gün eski dostu Robot 216 çalar. 216'nın tek bir isteği vardır: Bir insan gibi yaşamak, gülmek ve âşık olmak. Ancak mahalle sakinleri aralarında bir uzaylı robot istemez. Kaçmak zorunda kalan Arif, eşi Ceku'nun zaman makinesini çalıştırır ve kendini 216 ile birlikte 1969 yılında bulur.

Arif, dikkat çekmemek için 216'yı bir sirk palyaçosu olarak tanıtır. Yeşilçam'ın altın çağındaki İstanbul'da 216, bir müzik topluluğu olan sıcak bir ailenin yanında kendine bir sahne ve bir aşk bulur. Ama ileri teknolojisi, onu seri üretim bir oyuncağa dönüştürmek isteyen hırslı bir iş insanının da dikkatini çeker. Arif bir yandan arkadaşını korumaya, bir yandan da geçmişe yaptığı müdahalelerin geleceği nasıl değiştirdiğini anlamaya çalışır. Film boyunca Ajda Pekkan, Zeki Müren, Sadri Alışık ve Barış Manço gibi dönemin ünlü isimleri, onları canlandıran oyuncularla hikâyeye konuk olur.

Yapım ve oyuncular

2004'te vizyona giren G.O.R.A. ve 2008 yapımı A.R.O.G'un ardından gelen film, serinin ilk iki filminden farklı bir yönetmenle çekildi. Yönetmen koltuğunda Kıvanç Baruönü oturdu; senaryoyu yine Cem Yılmaz yazdı, yapımcılığı da Muzaffer Yıldırım ile birlikte üstlendi. Yapım şirketleri arasında CMYLMZ Fikir Sanat ve NuLook Production var. Cem Yılmaz, Arif'in yanı sıra filmde Erşan Kuneri karakterini de canlandırıyor. Ozan Güven, G.O.R.A.'dan tanıdığımız 216 rolüne geri döndü; Seda Bakan, Zafer Algöz, Özkan Uğur ve Özge Özberk de kadroda. Ediz Hun ise filmde kendisini oynuyor. Müzikler İskender Paydaş ve Jingle House'a ait.

Filmin en çok konuşulan yanlarından biri, Yeşilçam yıldızlarını canlandıran oyuncu kadrosu oldu. Farah Zeynep Abdullah Ajda Pekkan'ı, Çağlar Çorumlu Zeki Müren'i, Mert Fırat Sadri Alışık'ı, Şükrü Özyıldız ise Ayhan Işık'ı canlandırıyor. Kerem Alışık da kadroda yer alıyor. Seda Bakan, filmde hem 1969'daki genç kadını hem de onun robot benzerini oynuyor. Yapımın bütçesi yaklaşık 9 milyon dolar. G.O.R.A.'nın bilge karakteri Garavel'i yine Özkan Uğur canlandırıyor; Garavel, kritik bir anda 1969'a ışınlanarak hikâyeye dahil oluyor.

Filmin galası 3 Ocak 2018'de İstanbul'da yapıldı; film 5 Ocak 2018'de Türkiye genelinde 1.300 salonda vizyona girdi. İlk üç günde 1 milyon 331 bin seyirciye ulaşarak tüm zamanların en iyi dördüncü açılışını yaptı; ilk haftasında 2 milyonu aşkın izleyici ve 27,2 milyon lira hasılat elde etti. 11 Ocak 2018'de birçok Avrupa ülkesinde de gösterime girdi; Berlin ve Amsterdam'da özel gösterimler düzenlendi. Film Türkiye'de toplam 62,4 milyon lira hasılat elde etti.

Bilim ne diyor?

Filmin bilimkurgu ayağı iki fikre dayanıyor: zamanda yolculuk ve insan gibi düşünen bir robot. Zamanda ileri gitmek, fiziğin izin verdiği bir şey; hatta her gün gerçekleşiyor. Einstein'ın görelilik kuramına göre hızlı hareket eden bir saat daha yavaş işler. Uluslararası Uzay İstasyonu'nda altı ay geçiren bir astronot, Dünya'dakilere göre yaklaşık 5 milisaniye daha az yaşlanır. Bu etkinin en uç örneği için Maymunlar Cehennemi'ne bakılabilir.

Arif'in yaptığı gibi geçmişe gitmek ise çok daha tartışmalı. Genel görelilik denklemlerinin bazı çözümleri, uzay-zamanda kendi üzerine kapanan ve bir cismin kendi geçmişine dönmesine izin veren "kapalı zamansı eğriler" içeriyor. Kurt Gödel'in bulduğu çözüm bunun ünlü bir örneği; ancak bu çözümlerin gerçek evrende karşılığı olup olmadığı belirsiz. Geçmişe yolculuk, filmde de işlenen bir mantık sorununu beraberinde getiriyor: Geçmişi değiştiren yolcu, kendi geleceğini de değiştirebilir. Bu tür çelişkiler nedeniyle Stephen Hawking, doğa yasalarının geçmişe yolculuğu engellediğini öne süren "kronoloji koruma" varsayımını ortaya attı. Fizikçiler, kütleçekimi ile kuantum mekaniğini birleştiren bir kuram olmadan bu konuda kesin bir yargıya varılamayacağını belirtiyor.

216'nın gerçek dünyadaki akrabaları ise uzayda zaten çalışıyor. NASA'nın insansı robotu Robonaut 2, Şubat 2011'de STS-133 uçuşuyla Uluslararası Uzay İstasyonu'na götürüldü ve istasyondaki ilk ABD yapımı robot oldu. Robonaut projesinin temel fikri, astronotlarla omuz omuza çalışabilen, onların aletlerini kullanabilen insan biçimli bir makine geliştirmekti. Bugünkü robotlar elbette 216 gibi duygular hissetmiyor; ama insanın yanında çalışacak makineler tasarlamak uzay araştırmalarının önemli hedeflerinden biri.

Filmin 1969'u seçmesi de uzay meraklıları için anlamlı: İnsanlığın Ay'a ilk kez ayak bastığı Apollo 11 görevi o yıl gerçekleşti. Bu görevin hikâyesi, Apollo 11 belgeselinde arşiv görüntüleriyle anlatılıyor.

Etkisi

Arif V 216, gişede büyük bir başarı yakalayarak Türk sinemasında bilimkurgu komedisinin geniş kitlelere ulaşabildiğini bir kez daha gösterdi. Filmin Yeşilçam'a ve 1960'ların popüler kültürüne yaptığı göndermeler özellikle ilgi gördü. Filmde de boy gösteren Erşan Kuneri karakteri, 2022'de Netflix'te kendi adını taşıyan diziye kavuştu. Seri, Cem Yılmaz'ın senaryosunu yazdığı ve çekimlerine 2026'da başlanan dördüncü film GORA 4 GORA ile sürüyor. Türk sinemasının uzay komedileri arasında bir başka klasik için Turist Ömer Uzay Yolunda'ya da göz atılabilir.

Kısaca

• Yıl: 2018
• Yönetmen: Kıvanç Baruönü
• Senaryo: Cem Yılmaz
• Süre: 126 dakika
• Ülke: Türkiye
• Oyuncular: Cem Yılmaz, Ozan Güven, Seda Bakan, Zafer Algöz, Özkan Uğur
• Seri: G.O.R.A. evreninin üçüncü filmi