Her Şeyin Teorisi (The Theory of Everything)

1963'te Cambridge Üniversitesi'nde kozmoloji okuyan 21 yaşındaki bir doktora öğrencisine motor nöron hastalığı tanısı konur ve doktorlar ona yaklaşık iki yıl ömür biçer. Bu genç adam, sonraki elli beş yıl boyunca kara deliklerin ve evrenin başlangıcının anlaşılmasına en büyük katkıları yapan fizikçilerden biri olacaktı. Her Şeyin Teorisi, Stephen Hawking'in hikâyesini anlatıyor; ama bir bilim filminden çok, bir aşk ve dayanıklılık hikâyesi olarak.

Film, Hawking'in ilk eşi Jane Hawking'in anı kitabından uyarlandı ve olayları büyük ölçüde onun gözünden aktarıyor. 2014'te gösterime giren yapım, dünya çapında 123 milyon dolar hasılat elde etti ve Eddie Redmayne'e En İyi Erkek Oyuncu Oscar'ını kazandırdı.

Konusu

Film, Hawking'in Cambridge'deki öğrencilik yıllarında edebiyat öğrencisi Jane Wilde ile tanışmasıyla açılıyor. Henüz tez konusu bile belirlememiş olan genç Hawking, matematikçi Roger Penrose'un kara deliklerin merkezindeki tekillikler üzerine verdiği bir konferanstan sonra ilham buluyor: Penrose'un yöntemini zamanı geriye sararak bütün evrene uygulamak.

Ancak bu bilimsel uyanışla aynı günlerde Hawking'in kasları zayıflamaya başlıyor ve hastalık tanısı konuyor. Jane, bu ağır tabloya rağmen onunla evlenmeye karar veriyor. Film, sonraki yirmi beş yılı, yani Hawking'in bilimsel ünü artarken bedeninin giderek güçsüzleştiği, ailenin büyüdüğü ve evliliğin zorlandığı yılları anlatıyor. Zaman Kısa Tarihi'nin yazılması ve Hawking'in bilgisayarlı ses sentezleyicisiyle konuşmaya başlaması da hikâyenin önemli dönüm noktaları.

Yapım ve oyuncular

Filmi, Man on Wire adlı belgeseliyle Oscar kazanmış James Marsh yönetti. Senaryoyu Anthony McCarten, Jane Hawking'in Travelling to Infinity: My Life with Stephen adlı anı kitabından uyarladı. Yapım şirketi Working Title Films. Çekimler büyük ölçüde Cambridge'de, St John's College gibi tarihî mekânlarda yapıldı.

Eddie Redmayne, Hawking'i canlandırmak için altı ay boyunca araştırma yaptı, Hawking'in bütün röportajlarını izledi ve hastalığın bedende yarattığı değişimi adım adım çalıştı. Filmin kronolojik sırayla çekilmemesi, Redmayne'in her gün farklı bir hastalık evresini canlandırmasını gerektirdi. Jane rolündeki Felicity Jones da En İyi Kadın Oyuncu dalında Oscar'a aday gösterildi. Jóhann Jóhannsson'un müzikleri Altın Küre kazandı. Hawking filmi o kadar beğendi ki, yapımcıların kendi sentezlenmiş sesini filmde kullanmasına izin verdi.

Bilim ne diyor?

Her Şeyin Teorisi'nin odağı bilim değil, ilişkiler; bu yüzden fizik sahneleri kısa ve basitleştirilmiş. Yine de anlatılan fikirlerin temeli doğru. Hawking ile Penrose'un 1960'ların sonunda kanıtladığı tekillik teoremleri, genel görelilik doğruysa evrenin bir başlangıç tekilliğinden doğmuş olması gerektiğini gösterdi. Filmde bu fikir "evreni bir kara delik yarattı" gibi biraz karışık bir cümleyle aktarılıyor; aslında söylenen, kara delik tekilliklerinin matematiğinin zamanda geriye doğru evrenin başlangıcına uygulanabileceği.

Filmdeki tez savunmasında Hawking'in evrenin "Büyük Çöküş" ile sona ereceğini ima etmesi ise bugünkü bilgiyle uyuşmuyor. 1998'de evrenin genişlemesinin hızlandığı keşfedildi ve bu bulgu, evrenin kendi üzerine çökmesini büyük ölçüde dışladı. Yine de 2024-2025'te yayımlanan DESI sonuçları karanlık enerjinin zamanla zayıflayabileceğine işaret ettiği için bu tartışma tamamen kapanmış değil.

Filmde gösterilen en önemli keşif, 1974'te öne sürülen Hawking ışıması: Kuantum etkileri nedeniyle kara delikler çok yavaş da olsa ışıma yapar ve sonunda buharlaşabilir. Bu ışıma henüz doğrudan gözlenmedi, çünkü gerçek kara delikler için son derece zayıf. Ancak Hawking'in 1971'de öne sürdüğü kara delik alan teoremi, 2025'te kütleçekim dalgası dedektörlerinin yakaladığı çok net bir kara delik birleşmesiyle güçlü biçimde doğrulandı. Hawking'in hayatı boyunca peşinde koştuğu, kütleçekimiyle kuantum fiziğini birleştirecek "her şeyin teorisi" ise hâlâ bulunamadı.

Filmin tarihsel doğruluğu konusunda da bazı eleştiriler var: Bazı olayların sırası ve Hawking'in ilişkilerine dair ayrıntılar dramatik amaçla değiştirildi.

Hawking'in hayatına dair temel gerçekler ise filmde doğru aktarılıyor. Hawking 1979'dan 2009'a kadar, bir zamanlar Isaac Newton'ın da sahip olduğu Lucasian Matematik Kürsüsü'nde profesörlük yaptı. 1988'de yayımlanan Zaman Kısa Tarihi on milyondan fazla satarak bilim kitapları arasında bir rekor kırdı. Hawking, doktorların öngördüğü iki yıl yerine elli beş yıl daha yaşadı ve 14 Mart 2018'de 76 yaşında hayatını kaybetti.

Neden izlemeli?

Her Şeyin Teorisi, bilime meraklı olsun olmasın her izleyiciye dokunabilecek bir film. Redmayne'in performansı, hastalığın ilerleyişini abartıya kaçmadan aktarması bakımından olağanüstü. Film, büyük bir zekânın arkasındaki insanı, eşini ve ailesini görünür kılıyor. Hawking'in bilimsel mirasını merak edenler için ise filmden sonra onun kendi kitaplarına ya da belgesellerine yönelmek iyi bir devam olur.

Kısaca

• Yıl: 2014
• Yönetmen: James Marsh
• Süre: 123 dakika
• Oyuncular: Eddie Redmayne, Felicity Jones, Charlie Cox, David Thewlis
• Ödül: En İyi Erkek Oyuncu Oscar'ı (Eddie Redmayne)