Galaksi Savaşçıları (Galaxy Quest)

Dean Parisot'nun 1999 yapımı Galaksi Savaşçıları, bilimkurgu dizilerine ve onların hayran kitlesine yapılmış en sevimli saygı duruşlarından biri. Film, yıllar önce yayından kalkmış bir uzay dizisinin oyuncularını, diziyi gerçek bir tarih belgeseli sandığı için yardımlarına koşan uzaylılarla karşılaştırıyor. Ortaya hem yürekten bir komedi hem de gerçek bir uzay macerası çıkıyor. Film açıkça Star Trek evrenine göndermelerle dolu; buna rağmen, belki de bu yüzden, Star Trek hayranlarının en çok sevdiği filmlerden biri oldu.

Konusu

1980'lerde yayımlanan Galaxy Quest dizisinin oyuncuları artık hayran fuarlarında imza dağıtarak geçiniyor. Dizinin yıldızı Jason Nesmith ilgiden hoşlanıyor; ama rol arkadaşları ondan da, tıkanıp kalmış kariyerlerinden de bıkmış durumda. Bir fuarda Mathesar adlı garip bir adam ve arkadaşları Nesmith'ten yardım istiyor. Nesmith bunu yeni bir tanıtım işi sanıyor ve kabul ediyor.

Ertesi sabah kendini, dizideki NSEA Protector gemisinin birebir ve gerçekten çalışan bir kopyasında buluyor. Mathesar ve halkı Thermianlar, uzaydan yakaladıkları dizi bölümlerini tarih kayıtları sanmış; kurgu diye bir kavramları yok ve bütün toplumlarını dizideki değerlerin üzerine kurmuşlar. Şimdi de amansız düşmanları Sarris'e karşı "kahraman mürettebatın" yardımına ihtiyaçları var. Nesmith'in ardından diğer oyuncular da, dizide kısa süre görünen isimsiz bir mürettebatı oynamış olan Guy da gemiye çıkıyor. Oyuncular, ezberledikleri replikleri ve hatırladıkları sahneleri gerçek bir savaşta işe yarar hâle getirmek zorunda. Yardım ise beklenmedik bir yerden, diziyi en ince ayrıntısına kadar bilen genç hayranlardan geliyor.

Yapım ve oyuncular

Senaryonun ilk hâli David Howard'ın kaleme aldığı Captain Starshine adlı bir metindi. Yapımcı Mark Johnson metni satın aldı, Robert Gordon yeniden yazdı ve DreamWorks projeye onay verdi. İlk yönetmen olarak Harold Ramis'in adı geçse de Ramis, başrol seçimi konusundaki anlaşmazlık yüzünden Şubat 1999'da ayrıldı; yerine Dean Parisot geldi. Uzaylı gezegeninin dış çekimleri Utah'taki Goblin Valley Eyalet Parkı'nda yapıldı, görsel efektleri Industrial Light & Magic üstlendi.

Kadro filmin en büyük kozu. Tim Allen, dizideki Kaptan Taggart'ı oynayan kibirli Nesmith'i; Sigourney Weaver, sarı peruğuyla Gwen DeMarco'yu canlandırıyor. Alan Rickman, yıllarca uzaylı Dr. Lazarus'u oynamaktan bıkmış Alexander Dane rolünde unutulmaz; karakterin "Grabthar'ın Çekici adına" diye başlayan sözü başta geçici bir replik olarak yazılmıştı. Tony Shalhoub, Sam Rockwell, Daryl Mitchell ve Thermianların lideri Mathesar'ı oynayan Enrico Colantoni de kadroda. Thermianların tuhaf ses tonunu Colantoni önerdi; oyuncular bu uzaylıların yürüyüşünü ve konuşmasını öğrenmek için özel bir "uzaylı okuluna" gitti.

Bilim ne diyor?

Filmin çıkış noktası, Thermianların bir televizyon dizisini uzaydan yakalamış olması. Bunun bilimsel bir temeli var: Radyo ve televizyon yayınları ışık hızında yol alan elektromanyetik dalgalar ve bir kısmı uzaya da sızıyor. 1980'lerde yapılan bir yayın, aradan geçen yaklaşık 40 yılda 40 ışık yılı kadar yol almış olur. Ancak bu sinyaller uzaklaştıkça hızla zayıflıyor; çok uzaktaki bir uygarlığın bunları bir dizi olarak izleyebilecek kadar net yakalayıp yakalayamayacağı belirsiz. İnsanlığın bilerek uzaya yolladığı en ünlü mesaj ise 16 Kasım 1974'te Arecibo radyo teleskobundan 25.000 ışık yılından uzaktaki M13 küresel yıldız kümesine gönderilen, yalnızca 1.679 bitlik Arecibo mesajı.

Filmde mürettebatı gemiye ışınlayan bir cihaz da var. Bugün fizikçiler "kuantum ışınlama" adı verilen bir olayı laboratuvarda gerçekleştirebiliyor; ilk deneyler 1997'de yapıldı, Çin'in Micius uydusuyla ise yaklaşık 1.400 kilometrelik mesafeye ulaşıldı. Ama burada taşınan şey madde değil, bir parçacığın kuantum durumu, yani bilgisi. Üstelik işlem klasik bir iletişim kanalı gerektirdiği için ışıktan hızlı da değil. Bir insanı ya da filmdeki gibi bir uzaylı yaratığı bir yerden alıp başka yerde yeniden oluşturmak bilim kurgunun alanında kalıyor.

Not: Bu paragraf filmin gizemli silahı hakkında ipucu içerir. Dizinin hiç açıklanmamış süper silahı "Omega 13" de filmde merak konusu oluyor; zamanla oynayan teknolojiler, fiziğin bugün yalnızca kâğıt üzerinde tartıştığı, deneyle gösterilmemiş fikirler arasında.

Etkisi

25 Aralık 1999'da vizyona giren film, 45 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya genelinde 90,7 milyon dolar hasılat yaptı ve ilk dokuz haftasını ABD gişesinin ilk onunda geçirdi. Eleştirmenlerden de güçlü not aldı. 2001'de En İyi Dramatik Sunum dalında Hugo Ödülü'nü kazandı; Tim Allen da Saturn Ödülleri'nde En İyi Erkek Oyuncu seçildi.

Asıl ilginç olan Star Trek dünyasının tepkisi. George Takei filmi "ürpertici derecede gerçekçi bir belgesel" diye nitelendirdi; Patrick Stewart filmden önce uzak dursa da izleyince özellikle hayranlara gösterdiği saygıyı sevdi. 2013'te Las Vegas'taki bir Star Trek fuarında hayranlar filmi, gerçek Star Trek filmleri arasında yedinci sıraya yerleştirdi. Filmin gemisi Protector'ın tescil numarası NTE-3120, efekt sorumlusu Bill George'a göre "Not The Enterprise" (Atılgan değil) anlamına geliyor; göndermenin hedefi Uzay Yolu: Orijinal Seri'deki ünlü gemi. 2019'da filmin 20. yılı için Never Surrender adlı bir belgesel çekildi. Bir devam dizisi yıllardır farklı platformlarda konuşuluyor ama henüz gerçekleşmedi.

Filmin ayrıntılara gösterdiği özen de hayranların gözünden kaçmadı. Kötü karakter Sarris'e adını ünlü film eleştirmeni Andrew Sarris'ten verildi. Tanıtım için, dizinin gerçek bir hayran kulübü tarafından yapılmış gibi görünen, bilerek özensiz HTML ile hazırlanmış sahte bir hayran sitesi açıldı. Filmin başlangıçta daha sert bir yaş sınırı aldığı, DreamWorks'ün ise aile seyircisine ulaşmak için bazı sahneleri kırparak onu genel izleyiciye uygun hâle getirdiği de anlatılır. Eleştirmen yorumlarını derleyen Rotten Tomatoes'ta film, 132 eleştirinin yüzde 90'ının olumlu olduğu bir puana sahip. Gezegendeki taş canavarının bile, orijinal Star Trek dizisinin bir bölümündeki kertenkele benzeri yaratıktan esinlendiği söylenir.

Kısaca

• Yıl: 1999
• Yönetmen: Dean Parisot
• Senaryo: David Howard, Robert Gordon
• Süre: 102 dakika
• Oyuncular: Tim Allen, Sigourney Weaver, Alan Rickman, Tony Shalhoub, Sam Rockwell, Daryl Mitchell
• Ödüller: Hugo Ödülü (En İyi Dramatik Sunum)