Enemy Mine

Enemy Mine, Wolfgang Petersen'in yönettiği 1985 yapımı bilimkurgu filmi. Barry B. Longyear'ın Hugo Ödüllü aynı adlı uzun öyküsünden uyarlanan film, yıldızlararası bir savaşta düşman iki pilotun, biri insan diğeri sürüngen biçimli bir uzaylı, yaşanması güç bir gezegene düştükten sonra hayatta kalmak için birbirine güvenmeyi öğrenmesini anlatıyor. Başrollerde Dennis Quaid ve Louis Gossett Jr. var.

Fragman

Konusu

21. yüzyılın sonlarında insanların kurduğu Çift Taraflı Dünya İttifakı ile iki ayaklı, sürüngen benzeri Drac'lar arasında yıldızlararası bir savaş çıkıyor. 2092'deki bir uzay savaşında insan pilot Willis E. Davidge ile Drac pilot Jeriba Shigan bir it dalaşına giriyor ve ikisi de yüzeyi büyük ölçüde volkanik bir çorak araziden oluşan Fyrine IV gezegenine düşüyor.

Önce birbirlerini acımasızca avlayan iki düşman, hayatta kalabilmek için zamanla iş birliği yapmak zorunda kalıyor. Sonraki üç yıl içinde dostluk kuruyor, defalarca birbirlerinin hayatını kurtarıyorlar. Vakit geçirmek için birbirlerinin soy kütüklerini ezberliyor, birbirlerinin dilini öğreniyorlar. Gezegenin, Drac'ları köle olarak çalıştıran insan madenciler tarafından zaman zaman ziyaret edildiğini öğrenmeleri ve Jerry adını taktığı Drac'ın kendi kendini dölleyerek hamile kalması, hikâyeyi beklenmedik ve duygusal bir yöne çeviriyor.

Yapım

Longyear'ın uzun öyküsü 1979'da yayımlandı ve 1980'de en iyi uzun öykü dalında Hugo Ödülü'nü kazandı. ABD, İngiltere ve Batı Almanya ortak yapımı olan film, Nisan 1984'te Budapeşte'de Richard Loncraine'in yönetiminde çekilmeye başladı. Loncraine kısa sürede yapımcı ve 20th Century Fox yöneticileriyle "yaratıcı farklılıklar" yaşadı ve proje bir haftalık çekimin ardından durduruldu. Yönetimi Wolfgang Petersen devraldı, yapımı Münih'e taşıdı ve Loncraine'in sahnelerini yeniden çekti. Senaryoyu Edward Khmara yazdı, müzikleri Maurice Jarre besteledi.

Başlangıçta 17 milyon dolar olarak planlanan bütçe, tanıtım giderleriyle birlikte 40 milyon doları aştı. Fox'un pazarlama yöneticisi, iki türün düşmanlıktan dostluğa uzanan hikâyesi nedeniyle filmin teknolojiden çok kardeşlik üzerine olduğunu ve bu yüzden pazarlanmasının çok zor olduğunu düşünüyordu. Filmin sloganı da bunu özetliyordu: "Öyle öğretildikleri için düşman, mecbur oldukları için müttefik, cesaret ettikleri için kardeş."

Bilim ne diyor?

Filmin kahramanlarını hapseden Fyrine IV, yüzeyi büyük ölçüde volkanik bir çorak araziden oluşan düşmanca bir gezegen. Böyle dünyalar Güneş Sistemi'nde de var. Kapaktaki görüntü, NASA'nın Magellan sondasının radar verileriyle hazırlanmış, Venüs'ün Eistla Regio bölgesinin üç boyutlu bir perspektifi. NASA'ya göre Venüs, Güneş Sistemi'nin en sıcak gezegeni: Kalın atmosferi ısıyı kontrolden çıkmış bir sera etkisiyle hapsediyor ve yüzey sıcaklığı kurşunu eritecek kadar yüksek, yaklaşık 467 santigrat derece. Ezici bir atmosfer basıncı ve aşındırıcı asit bulutları da cabası. Gerçek bir insan, Fyrine IV gibi bir gezegende ancak çok iyi korunmuş bir yaşam alanında hayatta kalabilirdi.

Filmin daha derin bilimsel sorusu ise iletişim. İki farklı türün birbirinin dilini öğrenebilmesi, ortak bir biyolojiye ve benzer düşünme biçimlerine bağlı. Başka bir uygarlıkla gerçekten karşılaşırsak, ortak hiçbir geçmişi olmayan iki türün anlaşabilmesi en büyük sorunlardan biri olacak. Enemy Mine bu soruyu, iki bireyin uzun ve sabırlı bir yakınlaşma süreciyle iyimser biçimde yanıtlıyor; benzer bir soruyu çok daha bilimsel bir yaklaşımla ele alan Geliş (Arrival) filmi de bu açıdan iyi bir eşlik.

Etkisi

Film 1985'in yılbaşı döneminde vizyona girdi ve yalnızca 12 milyon dolar civarında hasılat yaparak gişede başarısız oldu. Buna karşın Sovyetler Birliği'nde başarılı oldu ve orada sinemalarda gösterilen ilk Batı bilimkurgu filmi oldu. Rotten Tomatoes'ta yüzde 61 olumlu oranı bulunan film için sitenin özeti, Quaid ile Gossett Jr. arasındaki uyumu ve yaratıcı yapım tasarımını övüyor, ama uzatılmış hikâyenin ikilinin ilişkisinin gücünü azalttığını belirtiyor. Roger Ebert filme dört üzerinden iki buçuk yıldız verdi. Haziran 2024'te filmin yeniden çekileceği haberi geldi.

Kısaca

• Yıl: 1985
• Yönetmen: Wolfgang Petersen
• Senaryo: Edward Khmara
• Dayandığı eser: Barry B. Longyear, Enemy Mine (1979)
• Süre: 108 dakika
• Oyuncular: Dennis Quaid, Louis Gossett Jr.