Dune: Prophecy

Dune: Prophecy, Frank Herbert'in Dune evreninde, Paul Atreides'in hikâyesinden yaklaşık 10.000 yıl önce geçen bir HBO dizisi. Merkezinde, ileride Bene Gesserit adıyla tanınacak olan güçlü kadın tarikatının doğuşu var. Dizi, Denis Villeneuve'ün Dune: Çöl Gezegeni ve Bölüm İki filmlerinin öncülü olarak tasarlandı ve evrenin kronolojik sırasında en başta yer alıyor. İlk sezonu 17 Kasım 2024'te yayına başladı.

Konusu

Dizi, insanlığı neredeyse yok eden düşünen makine ordularına karşı kazanılan zaferden 80 yıl sonra başlıyor. Harkonnen ailesinden iki kız kardeş, Valya ve Tula, henüz "Kız Kardeşlik" olarak anılan tarikatın gücünü ve etkisini korumaya çalışıyor. Tarikat, imparatorluğun soylu hanedanlarına doğruyu söyleyenleri tespit eden danışmanlar yetiştiriyor ve sarayda giderek büyüyen bir nüfuza sahip.

Ancak bu düzen, imparatorun güvenini kazanmaya çalışan, geçmişi gizemli ve karizmatik bir asker olan Desmond Hart'ın ortaya çıkışıyla sarsılıyor. Dizi bir yandan sarayda dönen entrikaları izlerken öte yandan Valya ile Tula'nın gençlik yıllarına dönerek tarikatın kökenlerini ve Harkonnen ile Atreides aileleri arasındaki eski düşmanlığın nasıl başladığını anlatıyor. Sarayda ise İmparator Javicco Corrino, İmparatoriçe Natalya ve tahtın varisi Prenses Ynez arasındaki dengeler hikâyenin önemli bir parçası.

Yapım ve oyuncular

Legendary Entertainment, 2016'da Dune'un film ve dizi haklarını aldıktan sonra Villeneuve'ün film projesiyle birlikte bir dizi de planladı. Legendary Television, 2019'da Dune: The Sisterhood adıyla bir dizi siparişi verdiğini açıkladı. Başlangıçta ilk bölümü Villeneuve'ün yönetmesi ve Jon Spaihts'in yazması düşünülüyordu, ancak ikisi de filmlere odaklandı. Spaihts 2019 sonunda diziden ayrıldı ve Temmuz 2021'de Diane Ademu-John showrunner oldu. Çekimler başladıktan kısa süre sonra Ademu-John ortak showrunner'lıktan çekilip yönetici yapımcı olarak kaldı; böylece Alison Schapker dizinin tek showrunner'ı oldu. Dizinin geliştiricileri olarak bu iki isim anılıyor.

Yapım boyunca çeşitli değişiklikler yaşandı. İlk iki bölümü yönetmesi planlanan Johan Renck 2023 başında projeden ayrıldı, yerini birden fazla bölümü yöneten Anna Foerster aldı. Çekimler Kasım 2022'de Budapeşte ve Ürdün'de başladı ve Aralık 2023'te tamamlandı. Görüntü yönetmeni Pierre Gill, dijital sanal sahne teknolojisi yerine ağırlıklı olarak gerçek dekorlarla çalıştı. Dizi Kasım 2023'te Dune: Prophecy adını aldı. Hikâye, Brian Herbert ile Kevin J. Anderson'ın Great Schools of Dune üçlemesinden yararlanıyor; geçmişteki olaylar bu romanlardan uyarlanırken bugünkü zaman çizgisi diziye özgü.

Valya Harkonnen'i Emily Watson, Tula Harkonnen'i Olivia Williams canlandırıyor. Travis Fimmel Desmond Hart, Mark Strong İmparator Javicco Corrino, Jodhi May İmparatoriçe Natalya ve Sarah-Sofie Boussnina Prenses Ynez rolünde. Kadroda Chris Mason, Shalom Brune-Franklin, Jade Anouka, Josh Heuston ve Mark Addy de var. Müzikleri Volker Bertelmann besteledi. İlk sezon altı bölümden oluşuyor; bölümler 17 Kasım - 22 Aralık 2024 arasında haftalık olarak yayınlandı.

HBO, diziyi Aralık 2024'te ikinci sezon için yeniledi. İkinci sezonun çekimleri Kasım 2025'te Macaristan, Ürdün ve İspanya'da başladı ve 21 Mart 2026'da tamamlandı. Indira Varma, Ashley Walters ve Tom Hollander kadroya katıldı. 10 Ekim 2026 itibarıyla ikinci sezon henüz yayınlanmadı; HBO yeni bölümleri 2026'da ekrana getirmeyi planlıyor.

Bilim ne diyor?

Dizinin arka planındaki en ilginç fikir, insanlığın bir zamanlar düşünen makinelere karşı savaşmış ve sonunda bu tür makineleri tamamen yasaklamış olması. Dune evreninde bilgisayarların yerini, Mentat denen hesap ustası insanlar ve Kız Kardeşlik gibi zihinsel eğitimden geçmiş topluluklar alıyor. Herbert bu fikri 1960'larda kurguladı; bugün yapay zekânın nasıl denetleneceği gerçek bir tartışma konusu. Ancak gerçek dünyadaki tartışma, makineleri tamamen yasaklamaktan çok onları güvenli ve şeffaf biçimde kullanmanın kurallarını bulmaya odaklanıyor.

Kız Kardeşlik'in yürüttüğü soy programı ise genetik açısından ilginç bir soru ortaya koyuyor. İnsanlar binlerce yıldır bitki ve hayvanları seçici olarak yetiştirerek belirli özellikleri güçlendirdi. Fakat insandaki zekâ ya da sezgi gibi karmaşık özellikler çok sayıda genin ve çevrenin ortak etkisiyle şekilleniyor; tek bir hedefe doğru kuşaklar boyunca kusursuz biçimde yönlendirilmeleri bugünkü biyolojiyle mümkün görünmüyor. Tarih de insan üzerinde yürütülen ıslah fikrinin ne kadar tehlikeli sonuçlar doğurabileceğini gösterdi.

Dizideki yıldızlararası imparatorluk, Dune'un geri kalanı gibi baharatla mümkün olan bir uzay yolculuğuna dayanıyor. Gerçekte Güneş'e en yakın yıldız Proxima Centauri bile yaklaşık 4,2 ışık yılı uzakta ve bilinen hiçbir teknoloji insanları bu mesafelerde kısa sürede taşıyamıyor. Bugünün sondaları, böyle bir yolculuğu ancak on binlerce yılda tamamlayabilirdi. Dizide gördüğümüz çöl gezegeni Arrakis'in benzerlerini ise Güneş Sistemi'nde bulmak mümkün: NASA'ya göre Satürn'ün uydusu Titan'ın ekvator bölgelerinde hidrokarbon tanelerinden oluşan uzun kum tepeleri uzanıyor ve Titan'daki bir düzlük 2010'da Arrakis Planitia adını aldı.

Etkisi

İlk bölüm ABD'de ilk gece 1,2 milyon, ertesi gün eklenen izlemelerle 2,1 milyon kişiye ulaştı. HBO'ya göre ilk bölüm, platformun yayın yaptığı bölgelerde toplam yaklaşık 15 milyon izleyiciye erişti. Eleştirmenler özellikle Emily Watson ile Olivia Williams'ın performanslarını övdü; Rotten Tomatoes'taki onay oranı yüzde 65. Dizi 2025'te dört dalda Emmy Yaratıcı Sanatlar ödüllerine aday gösterildi ve kostüm tasarımı dalında Kostüm Tasarımcıları Birliği ödülünü kazandı. Aynı evrenin çok daha sonraki dönemini anlatan Lynch'in 1984 filmi de diziyle karşılaştırmak isteyenler için iyi bir seçenek.

Kısaca

• Yıl: 2024
• Geliştirenler: Diane Ademu-John, Alison Schapker (showrunner)
• Kanal: HBO
• Sezon: 1 sezon, 6 bölüm; 2. sezonun 2026'da yayınlanması bekleniyor
• Oyuncular: Emily Watson, Olivia Williams, Travis Fimmel, Mark Strong, Jodhi May, Sarah-Sofie Boussnina
• Müzik: Volker Bertelmann
• Ödüller: 4 Emmy adaylığı (2025)