Landsat 9, Polonya'daki Bieszczady Dağları'nda sonbaharın renklerini görüntüledi

NASA ile ABD Jeoloji Araştırmaları Kurumu'nun (USGS) ortak uydusu Landsat 9, Polonya'nın güneydoğusundaki Bieszczady Ulusal Parkı'nda sonbaharın gelişini uzaydan kaydetti. Görüntü 8 Ekim 2026'da uydunun OLI (Operasyonel Kara Görüntüleyici) aletiyle çekildi; NASA Dünya Gözlemevi 19 Ekim'de yayımladı.

Görüntüde Karpat Dağları'nın bu köşesindeki ormanlık yamaçlar kızıl ve altın tonlarına bürünmüş görünüyor. Sırtlardaki açık alanlar ise yaz yeşilliğini yitirip kahverengimsi bir sarıya dönmüş. İki renk, iki farklı bitki dünyasının sınırını da gözler önüne seriyor.

Yapraklar neden renk değiştirir?

NASA'nın açıklamasına göre bölgedeki ormanlara Avrupa kayını (Fagus sylvatica) hâkim; dağ akçaağacı (Acer pseudoplatanus) gibi türler de sonbahar renklerine katkı veriyor. Havalar soğuyup günler kısaldıkça bu ağaçlar, bitkilerin besin üretmek için kullandığı klorofil molekülünün üretimini azaltıyor. Yeşil pigment soldukça yapraktaki öteki pigmentlerin sarı ve kırmızı renkleri görünür hâle geliyor.

Uydu görüntülerinin değeri burada ortaya çıkıyor: Yerden bakan biri tek bir yamacı görürken, Landsat aynı anda koca bir dağ sırasını, ormanın nerede başlayıp nerede bittiğini tek karede gösterebiliyor.

Buzul çağından kalan ormanlar

NASA, Avrupa kayınının buzul çağından sağ çıkan ağaçların soyundan geldiğine dikkat çekiyor. Buzullar geri çekildikten sonra kayın ormanları, Karpatlar ve Alpler gibi dağlardaki sığınak bölgelerden kuzeye doğru yayılarak buzla kaplı kalmış toprakların yeniden ormanlaşmasında önemli rol oynadı. Bieszczady Ulusal Parkı'nın bazı bölümleri, UNESCO'nun 18 ülkeye yayılan "Karpatlar'ın ve Avrupa'nın Diğer Bölgelerinin Kadim ve Bakir Kayın Ormanları" ağının içinde yer alıyor.

Ormanın bittiği yerde: połonina

Kayın ormanları bu bölgede ancak belli bir yüksekliğe kadar çıkabiliyor: NASA'ya göre yaklaşık 1.000 ile 1.260 metreye kadar. Bunun üzerinde, Slav dillerinde yüksek dağ çayırı anlamına gelen połonina başlıyor. Bu alanlar açık otlaklardan ve üvez, söğüt ve yeşil kızılağaçtan oluşan çalılıklardan meydana geliyor. Görüntüde Smerek köyünün doğu-güneydoğusundaki sırtlara uzanan połonina parçaları, yeşilliğini yitirdiği için sarımsı kahverengi görünüyor.

Bu çayırların hikâyesi yalnız doğayla sınırlı değil. NASA'nın başvurduğu kaynaklardan biri olan ve 2022'de Scientific Reports'ta yayımlanan bir çalışmaya göre Doğu Karpatlar'ın yüksek kesimleri yaklaşık beş yüzyıl boyunca açık mera olarak kullanıldı. İnsan baskısı kalktıktan sonra bu kuşakta çalılıklar yeniden genişliyor. Çalışma, lazer taramasıyla (LiDAR) elde edilen yükseklik modellerini kullanarak çalılıkların nerede tutunduğunu inceledi; çukurlarda biriken karın bitkileri kış kuraklığından ve aşınmadan koruduğu, güneydoğuya bakan güneşli yamaçlarda ise yaz kuruluğunun yeniden yeşillenmeyi zorlaştırdığı sonucuna vardı.

Bizonların, ayıların ve vaşakların yurdu

Bieszczady dağları ormanları ve çayırları kadar yaban hayatıyla da tanınıyor. NASA'nın aktardığına göre doğada bir zamanlar soyu tükenmiş olan Avrupa bizonu bölgeye 1960'larda yeniden kazandırıldı ve son sayımlara göre bugün tepelerde yüzlerce bizon dolaşıyor. Ormanlar boz ayılara ve Avrasya vaşaklarına da sığınak ve bol besin sağlıyor. Sonbahar, boz ayıların kış uykusu öncesi yağ depoladığı dönem.

Landsat'ın gözünden mevsimler

NASA Dünya Gözlemevi, bu görüntüyü sonbahar renklerini derleyen koleksiyonuna ekledi. Landsat 9'daki OLI aleti görünür ve kızılötesi ışıkta çekim yapıyor; uydu sitemizde son olarak Tayland'daki sel baskınını görüntülemesiyle yer almıştı. Bieszczady'de ise gelecek haftalarda yapraklar döküldükçe yamaçların rengi bir kez daha değişecek; kış geldiğinde ormanla çayır arasındaki sınırı bu kez kar örtüsü çizecek.