Simon Singh

Simon Singh kimdir?

Simon Singh (Simon Lehna Singh, d. 19 Eylül 1964), matematik ve bilim tarihini geniş okur kitlesine anlatan İngiliz bilim yazarı, gazeteci ve belgesel yapımcısıdır. Parçacık fiziği alanında doktora yapmış bir bilim insanıdır; adını BBC için yönettiği Fermat'nın Son Teoremi belgeseliyle duyurdu, ardından yazdığı kitaplarla dünya çapında tanındı. Uzay okuru için en önemli eseri, evrenin başlangıcını anlatan kuramın nasıl kurulduğunu tarih boyunca izleyen Big Bang (2004) kitabıdır. Singh ayrıca bilimsel düşünceyi savunan, sahte bilime karşı çıkan bir kamuoyu sesi olarak bilinir.

Hayatı ve eğitimi

Singh, İngiltere'nin Somerset bölgesindeki Wellington kasabasında doğdu. Ailesi Sih'tir; anne ve babası 1950'de Hindistan'ın Pencap bölgesinden Britanya'ya göç etmişti. Üç erkek kardeşin en küçüğüdür. Wellington School'da okuduktan sonra Londra'daki Imperial College'da fizik lisansı aldı; öğrenciliği sırasında Royal College of Science öğrenci birliğinin başkanlığını da yaptı.

Lisansüstü eğitimini Cambridge Üniversitesi'nde, Emmanuel College'da sürdürdü ve 1991'de parçacık fiziği alanında doktorasını tamamladı. Tezi, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi CERN'deki proton-antiproton çarpıştırıcısında ağır kuarklarla ilgili fizik üzerineydi. 1983'te CERN'deki UA2 deneyinin ekibinde yer aldı. 1987'de bir süre Hindistan'daki The Doon School'da fen dersleri verdi. Yani Singh, sonradan anlattığı bilimi laboratuvarın içinden tanıyan bir yazardır.

Singh 2007'de gazeteci ve yayıncı Anita Anand ile evlendi; çiftin iki oğlu var ve Londra'nın Richmond semtinde yaşıyorlar.

BBC yılları ve Fermat belgeseli

1990'da BBC'nin bilim ve belgesel bölümüne yapımcı-yönetmen olarak katıldı. Uzun soluklu bilim programları Tomorrow's World ve Horizon üzerinde çalıştı. Kariyerinin dönüm noktası, Ocak 1996'da Horizon dizisinin bir bölümü olarak yayımlanan Fermat'nın Son Teoremi belgeseliydi. Film, Andrew Wiles'ın uzun süre çözülemeyen bu ünlü matematik problemini nasıl kanıtladığını anlatıyordu. Belgesel BAFTA ödülü kazandı, ABD'de NOVA dizisinde The Proof (Kanıt) adıyla gösterildi ve Emmy'ye aday oldu. Singh daha sonra psikolog Richard Wiseman ile birlikte sahnede bilim anlatan Theatre of Science gösterisini de hazırladı.

Kitapları

Belgeselin başarısı Singh'i kitaba yöneltti. Yazdıklarının ortak özelliği, soyut bir bilimsel fikri onu bulan insanların hikâyesiyle birlikte anlatmasıdır.

• Fermat's Last Theorem (1997): ABD'de Fermat's Enigma adıyla çıktı. Belgeselin konusunu, problemin ortaya atılışından Wiles'ın kanıtına uzanan matematik tarihiyle genişletir.
• The Code Book (1999): Şifreleme (kriptografi) tarihini anlatır: Demir Maskeli Adam'ın şifresi, Arap kriptografisi, Charles Babbage, İkinci Dünya Savaşı'nın Enigma makinesi, kayıp yazıların çözülmesi, açık anahtarlı şifreleme ve kuantum kriptografisi. Kitapta okura 10.000 sterlin ödüllü bir şifre yarışması sunuldu; ödül sonradan kazanıldı.
• Big Bang (2004): Evrenin kökenine dair kuramın tarihi (ayrıntısı aşağıda).
• Trick or Treatment? (2008): Edzard Ernst ile birlikte yazdığı, alternatif tıp yöntemlerini bilimsel kanıt açısından sınayan kitap.
• The Simpsons and Their Mathematical Secrets (2013): Simpsonlar çizgi dizisinin bölümlerine gizlenmiş matematik konularını ve şakalarını anlatır.

Big Bang: evrenin doğuşunun hikâyesi

Fourth Estate yayınevinden çıkan Big Bang, İngiltere baskısında "tüm zamanların en önemli bilimsel keşfi ve neden onu bilmeniz gerektiği" anlamına gelen bir alt başlık taşır. Kitap, bugün Büyük Patlama teorisi dediğimiz kozmoloji modelinin tek bir dâhinin buluşu olmadığını, yüzyıllar süren bir zincirin ürünü olduğunu gösterir.

Anlatı Antik Yunan gökbilimiyle ve ilk gökbilimcilerin Güneş'e olan uzaklığı ölçme çabalarıyla başlar. Ardından Albert Einstein'ın genel görelilik kuramına, Alexander Friedmann'ın genişleyen evren çözümlerine ve Georges Lemaître'in evrenin bir başlangıç anından doğduğu fikrine geçer. Edwin Hubble'ın gözlemleri genişlemeyi doğrular; George Gamow, Ralph Alpher ve Robert Herman kuramı ilk anların fiziğiyle donatır. Radyo gökbilimci Martin Ryle'ın çalışmaları ve nihayet Arno Penzias ile Robert Wilson'ın kozmik mikrodalga arka plan ışımasını bulması hikâyeyi tamamlar. Bu ışıma, evrenin sıcak ve yoğun bir başlangıçtan geldiğinin en güçlü kanıtlarından biridir; konunun bilimsel tarafı Büyük Patlama'nın kanıtları ve Büyük Patlama'nın tarihçesi sayfalarında ele alınır.

Singh'in asıl vurgusu bilimin yöntemidir: tesadüf, merak, kuram ve gözlemin birbirini nasıl beslediğini, rakip fikirlerin kanıt karşısında nasıl elendiğini anlatır. The New York Times eleştirmeni William Grimes, kitabı eğlenceyle bilimsel titizliği dengelemesi nedeniyle övmüş ve onu bilimsel yönteme ve insan aklının aydınlatıcı gücüne dair bir savunu olarak nitelemişti.

Bilimle ilişkisi ve bilim iletişimi

Singh'in bilimle bağı yalnız yazarlıkla sınırlı değildir. Undergraduate Ambassadors Scheme (Lisans Elçileri Programı) adlı eğitim projesinin kurucularındandır. 2012'de bilimsel düşünceyi yaymayı amaçlayan Good Thinking Society'yi kurdu. İngiltere'nin Ulusal Bilim ve Sanayi Müzesi'nin mütevelli heyetinde yer aldı, bilim ve mühendislik kampanyası yürüten Campaign for Science and Engineering'in danışma kuruluna katıldı. Resmî sitesinde 10-14 yaş arası öğrenciler için ücretsiz haftalık matematik bulmacaları sunan Parallel projesini de tanıtır.

Kamuoyunda en çok konuşulan mücadelesi bir hakaret davasıydı. 19 Nisan 2008'de The Guardian gazetesinde yayımlanan "Beware the Spinal Trap" (Omurga Tuzağına Dikkat) başlıklı yazısında kayropraktik tedavinin bazı iddialarını eleştirdi. İngiliz Kayropraktik Derneği (BCA) ona hakaret davası açtı. Singh geri adım atmadı; 1 Nisan 2010'da yazısının "adil yorum" sayılması gerektiği yönündeki itirazını temyiz mahkemesinde kazandı ve dernek 15 Nisan 2010'da davayı geri çekti. Dava, bilim yazarlarının kanıta dayalı eleştiri hakkına dair önemli bir örnek olarak anılır. Singh, Şubat 2011'de şüpheci araştırmalar yürüten Committee for Skeptical Inquiry'nin üyeliğine (fellow) seçildi; Carl Sagan'ın Karanlık Bir Dünyada Bilimin Mum Işığı kitabında savunduğu bilimsel şüphecilik geleneğinin günümüzdeki temsilcilerinden biri sayılabilir. Humanists UK'nin de onursal destekçisidir (patron).

Ödülleri ve onurları

• 2003: Bilim, teknoloji ve mühendislik eğitimine ve bilim iletişimine hizmetleri için MBE nişanı.
• 2008: İngiltere Fizik Enstitüsü'nün (Institute of Physics) Kelvin Madalyası ve Ödülü.
• 2010: Lilavati Ödülü'nün ilk sahibi ve HealthWatch Ödülü.
• 2022: Matematik iletişimindeki başarısı için Christopher Zeeman Madalyası.
• Loughborough (2003), Southampton (2005), West of England (2006), Royal Holloway (2008), Kent (2011) ve St Andrews (2012) üniversitelerinden fahri doktora.

Kitapları

• Big Bang (Simon Singh): kitabın özeti, bilimi ve okuma rehberi (2004)

Etkisi

Singh'in kitapları, matematik ve fizik gibi çoğu okurun uzak durduğu alanları kişiler, rekabetler ve sürprizlerle dolu bir hikâye olarak anlatmanın mümkün olduğunu gösterdi. Big Bang, kozmolojiye yeni başlayanlar için evrenin genişlemesi, galaksilerin uzaklaşması ve arka plan ışıması gibi kavramları denklem kullanmadan kavratan bir giriş kitabı olarak okunuyor. Hakaret davasındaki direnişi ise bilim yazarlığının yalnız bilgi aktarmak değil, gerektiğinde kanıt adına risk almak da olduğunu hatırlattı.

Kısaca

• 1964'te İngiltere'de doğdu; Cambridge'de parçacık fiziği doktorası yaptı, CERN'de çalıştı.
• BBC için yönettiği Fermat'nın Son Teoremi belgeseli (1996) BAFTA kazandı.
• Big Bang (2004), Büyük Patlama kuramının Antik Yunan'dan arka plan ışımasının keşfine uzanan tarihini anlatır.
• Kayropraktik derneğinin açtığı hakaret davasını 2010'da kazandı.
• MBE (2003), Kelvin Madalyası (2008) ve Zeeman Madalyası (2022) sahibidir.