21 Kasım 2026, CumartesiAra

Uzay haberleri: fırlatmalar, gök olayları, uzay görevleri ve uzay bilimine dair Türkçe güncel gelişmeler

M15 bir bakışta

M15 bir bakışta
Veri kaynağı
ESA/Hubble; NASA; SEDS Messier kataloğu
İnfografiğin yer aldığı yazı
Yazıyı oku →
İnfografikteki veriler
Verileri göster
Uzaklık~35.000 ışık yılı
Yaş~12 milyar yıl
Yıldız sayısı100.000'den fazla
Görünür parlaklık6,2 kadir
Bilinen değişen yıldız112
Çekirdek çapı~1,4 ışık yılı

Bu infografik ne anlatıyor?

Bu infografik, M15 küresel kümesinin temel ölçülerini altı satırda tek bakışta özetliyor.

İlk iki satır kümenin zamanını ve mesafesini verir: M15 yaklaşık 35.000 ışık yılı uzaktadır ve yaşı yaklaşık 12 milyar yıldır. Bu iki değer birlikte kümeyi hem çok uzak hem çok eski bir yıldız topluluğu olarak tanıtır.

Kalan satırlar kümenin içeriğini ve görünümünü anlatır:

  • Yıldız sayısı: 100.000'den fazla yıldız bu kümede bir arada bulunur.
  • Görünür parlaklık: 6,2 kadir; bu, kümenin Dünya'dan görünen parlaklığını gösterir.
  • Bilinen değişen yıldız: 112 tanesi tanımlanmıştır.
  • Çekirdek çapı: yaklaşık 1,4 ışık yılı; yani kümenin merkez bölgesi çok dar bir alana sığar.

Satırları yan yana okuyunca ortaya şu tablo çıkar: kalabalık, yaşlı ve uzak bir küme; buna karşın görünür parlaklığı ölçülebilir bir düzeyde ve merkezi küçük.

Veriler ESA/Hubble, NASA ve SEDS Messier kataloğuna dayanıyor. Kümenin tamamını ayrıntılı okumak için M15 küresel kümesi yazısına göz atabilirsiniz.

Bu verilerin arka planı

M15 (Messier 15, NGC 7078), Kanatlı At takımyıldızı yönünde, Samanyolu'nu saran halede dolanan yaşlı bir küresel kümedir. Çekirdeği "çökmüş" sayılır: yoğun bir kümede yıldızlar birbirinin yanından sürekli geçer, kütleli olanlar merkeze çöker, hafifler dış bölgelere savrulur ve merkez küçülüp yoğunlaşır. İçinde Pease 1 adlı bir gezegenimsi bulutsu ve birkaç nötron yıldızı bulunur. Yıldızları ağır elementler bakımından çok fakirdir; demir bolluğu Güneş'inkinin yüzde birinin altındadır ve bu, yıldızların ağır elementler henüz az birikmişken doğduğuna işaret eder.

Uzaklığın ölçülmesinde değişen yıldızlar işe yarar: parlaklık değişim periyodundan gerçek parlaklık bilinebildiği için RR Lyrae türü yıldızlar ve ikinci tür Cepheid'ler birer ölçü çubuğu gibi kullanılır. 2021'de bu yıldızların ışık ölçümlerinden yaklaşık 10,9 kiloparsek, yani yaklaşık 35.700 ışık yılı bulunmuştur. 2023'te Gaia uydusunun verileriyle yapılan bir çalışmada ise yaş yaklaşık 12,7 milyar yıl, kütle yaklaşık 518 bin Güneş kütlesi çıkmıştır.

Sık sorulanlar

Uzaklık neden tek bir sayı değil?

Ölçüm yöntemleri farklı olduğu için değer kaynağa göre 33 bin ile 36 bin ışık yılı arasında oynar; tabloda yaklaşık değer verilir.

Yaş kesin mi?

Hayır. NASA ve ESA yaklaşık 12 milyar yıl verir; farklı çalışmalar 12,0 ile 13,2 milyar yıl arasında değerler bulmuştur.

Çekirdekte kara delik var mı?

2002'de Hubble ile merkezde koyu ve gizemli bir şey bulunduğu bildirildi: ya karanlık nötron yıldızlarının toplamı ya da orta kütleli bir kara delik. Kara delik daha olası görüldü ve yaklaşık 4.000 Güneş kütlesi önerildi, ama çekirdek bilimsel olarak tartışmalı bir bölgedir.

Sıradaki fırlatmalarTümü →

✨ Günün seçkisi21 Kasım

Kosmotheoros (Christiaan Huygens)📚 Günün kitabıKosmotheoros (Christiaan Huygens)Christiaan Huygens · 1698

Çok okunanlar

  1. ESO duyurdu: CTAO-Güney'e iki büyük gama ışını teleskobu daha, Paranal'da 53 teleskop olacak
  2. Perseverance'ın telsizleri, Odyssey'in tepki çarkı arızalı: iki Mars görevinde bilim durdu
  3. NASA, Ay roketi SLS'nin RS-25 motorunu Stennis'te 200 saniye ateşledi
  4. Çocuklar için uzay kitapları: yaşa göre 18 öneri (3 yaştan gence)
  5. Yeni başlayanlar için en iyi astronomi kitapları: 16 uzay kitabı önerisi

Gökyüzü takvimiTümü →

🧩 Haftanın bulmacası

6. HaftaKare bulmaca · tarayıcıda çözünTüm bulmacalar →

🧰 Uzay araçları

Tüm uzay araçları →
Yukarı çık

Ziyaret istatistikleri ve reklamlar için çerez kullanmak istiyoruz. İzin vermezseniz yalnız zorunlu çerezler kullanılır. Ayrıntılar