Uzay Maymunları (Space Chimps)

Uzay yarışının ilk günlerinde Dünya'dan ayrılan canlılar arasında insanlardan önce hayvanlar vardı. Uzay Maymunları, bu tarihî gerçeği çocuklar için renkli bir uzay macerasına dönüştüren 2008 yapımı bir animasyon filmi. Kahramanı, uzaya giden ilk şempanze Ham'in torunu olan ve sirkte insan güllesi olarak çalışan Ham III.

Konusu

Dünya dışı zeki yaşam arayan insansız bir NASA sondası, Infinity, bir solucan deliğine kapılır ve galaksinin öbür ucunda, Malgor adlı Dünya benzeri bir gezegene düşer. Gezegenin zalim sakinlerinden Zartog, sondanın makinelerini kontrol etmeyi öğrenir ve bunları halkını boyunduruk altına almak için kullanır. Sondayı ve bütçelerini kaybetmekten korkan bilim insanları, sondayla yeniden bağlantı kurmak için eğitimli şempanzelerden bir ekip toplar: teknik dâhi Comet, teğmen Luna ve komutan Titan. Bir senatör ekibe, sirkte çalışan Ham III'ü de ekler. Görevle hiç ilgilenmeyen Ham, kaçma çabalarına rağmen kendini uzayda bulur ve solucan deliğinden geçip yabancı bir dünyada bambaşka bir sınavla karşılaşır.

Yapım

Yönetmen Kirk DeMicco, filmin fikrini 2002'de Mercury Yedilisi'ni anlatan Boşluktaki Kahramanlar filmini izlerken buldu. Filmdeki "Bir maymun, patlayabilecek bir roketin tepesinde oturduğunu bilir mi?" repliği, ona maymunun bunu bilmesi hâlinde neler olacağını düşündürdü. Kısa süre sonra 1961 tarihli bir Life dergisinin kapağında Ham'in kendinden emin yüz ifadesini gördü ve bencil bir kahramanın tehlikeli bir uzay görevine çıkması fikri böyle doğdu.

Film Starz Animation ve Vanguard Animation tarafından yapıldı, Kuzey Amerika'da 20th Century Fox tarafından dağıtıldı. Seslendirme kadrosunda Andy Samberg, Cheryl Hines, Jeff Daniels, Patrick Warburton, Kristin Chenoweth ve Stanley Tucci var. Başlangıçta 2 Mayıs 2008'de vizyona girmesi planlanan film, büyük ölçüde 2007-2008 Amerikan Senaristler Birliği grevi nedeniyle 18 Temmuz 2008'e ertelendi. 37 milyon dolarlık bütçeyle çekilen film dünya genelinde 64,8 milyon dolar hasılat yaptı.

Bilimsel karne

Filmin en sağlam tarafı, ilham aldığı gerçek hikâye. Ham, Temmuz 1957 civarında Fransız Kamerunu'nda doğdu, yakalanıp ABD'ye getirildi ve New Mexico'daki Holloman Hava Kuvvetleri Üssü'nde eğitildi. Uçuştan önce yalnızca "65 numara" olarak biliniyordu; görev başarısız olursa adı konmuş bir şempanzenin ölümünün kötü haber olacağı düşünülmüştü. Eğitiminde mavi bir ışık yandıktan sonra beş saniye içinde bir kolu çekmeyi öğrendi; 15 aylık bir dönemde toplam 219 saat çalıştı.

31 Ocak 1961'de Mercury-Redstone 2 görevinde Florida'daki Cape Canaveral'dan fırlatılan Ham, yaklaşık 253 kilometre yüksekliğe çıkan bir yörünge altı uçuş yaptı ve 16 dakika 39 saniye sonra Atlas Okyanusu'na sağ salim indi. Uçuş sırasında görevlerini yerine getirmesi, insanların da uzayda çalışabileceğine dair önemli bir kanıt sayıldı. Adı, onu uçuşa hazırlayan Holloman Havacılık Tıbbı Merkezi'nin baş harflerinden geliyor.

Filmin bilimkurgu tarafı ise çok daha serbest. Solucan delikleri, Einstein'ın genel görelilik kuramının denklemlerinde ortaya çıkan, uzay-zamanın iki uzak noktasını birbirine bağlayan kuramsal yapılar; bugüne kadar hiçbiri gözlenmedi. Bir sondanın kazara böyle bir yapıya kapılması ve şempanzelerin onu bir uzay aracıyla izleyip galaksinin öbür ucuna ulaşması, tamamen kurgu. Sondanın başka bir gezegende yerel bir diktatörün eline geçmesi ise dünya dışı yaşam arayan araçların bir gün gerçekten birileriyle karşılaşması hâlinde ne olacağı sorusuna eğlenceli bir cevap.

Etkisi

Film eleştirmenlerden çoğunlukla olumsuz not aldı; Rotten Tomatoes'un özetinde, ucuz görünen animasyonun ve bol maymun esprisinin VOL-İ sonrası dünyada eskimiş durduğu belirtildi. Yine de Roger Ebert filmi baştan sona keyifli bulduğunu yazdı. 2010'da Space Chimps 2: Zartog Strikes Back adıyla bir devam filmi çekildi. Film, uzay tarihinin isimsiz kahramanları arasında yer alan hayvan astronotları çocuklara tanıtan nadir yapımlardan biri olarak hatırlanıyor.

Kısaca

• Yönetmen: Kirk DeMicco
• Gösterim: 18 Temmuz 2008 (ABD), 81 dakika
• İlham: 31 Ocak 1961'de uzaya giden şempanze Ham
• Ham'in uçuşu: 16 dakika 39 saniye, yaklaşık 253 kilometre yükseklik
• Bilim: Solucan delikleri kuramsal, hiçbiri gözlenmedi